Eredu humanista hedatzearen alde apustu egiten du, lanbide-gogobetetasuna eta enpresen emaitzak hobetzeko bide gisa.
Elkarrizketa Juan Manuel Sinde Club Arizmendiarrieta de la Empresa Humanistako HumaniSareren Sustapen Batzordeko koordinatzaileari
Mutualiaren eta HumaniSareren arteko lankidetza ez da ausazkoa. Bi antolakundeek diagnostiko berbera egiten dute: enpresak ez du aberastasuna bakarrik sortu behar, kohesio sozialari, pertsonen duintasunari eta konfiantza kolektiboaren eraikuntzari ere ekarpena egin behar die. Ikuspegi horrekin, diotenez, antolakundeek euren xedea, gobernantza eta kudeaketa irizpide etiko komunen mendean jarri behar dituzte, etorkizuna izango badute.
Ildo horretan, Enpresaren Eredu Inklusibo eta Parte-hartze bidezkoak (MIPE) planteatzen du konpainien egiturak eraldatu egin behar direla, lankidetza, erantzukidetasuna eta guztien ongirako orientazioa izan daitezen eguneroko funtzionamenduaren funtsezko elementuak. HumaniSareren arabera, enpresa humanistak balio horiek modu praktikoan eta egiaztagarrian txertatzen ditu, enpresaren errealitatera egokituta.
Zein da transmititu nahi duzuen mezu nagusia?
«Ideia nagusia da balio humanistak edozein enpresatan aplika daitezkeela. Orain arteko esperientziek erakusten dute ikuspegi horrek lan-giroa eta lehiakortasuna hobetzen dituela».
Zer printzipio defendatzen ditu MIPEk?
Eredua funtsezko bi oinarritan bermatzen da: pertsona guztiekiko errespetua eta guztien ongia interes partikularrei gailentzea.
Merkatu globalean, lehia ez da kostuak murriztea bakarrik; kalitatea ere eskaini behar da, eta, horretarako, konpromisoa, sormena eta lankidetza behar dira. Pertsonek ekarpena egin ahal izateko, aitortuak eta errespetatuak sentitu behar dute. Oraindik ere arrakala handia dago profesional askoren eta enpresen helburuen artean, eta txikiagotuko bada, langileen garapen pertsonala eta profesionala sustatu behar da. Guztien ongiari dagokionez, erabakiek ikuspegi kolektibo hori barne hartu behar dute. Kooperatibek dagoeneko barneratu dute logika hori, eta desiragarria litzateke antolakunde gehiagok ere norabide horretan jarraitzea.
Posible al da enpresa eraldatzea, gizartea eraldatzeko?
Eskala handian zaila da zuzenean eragitea, baina bai esparru zehatzagoetan, hala nola Euskal Herrian, parte hartzeko tradizio sendoa baitago. Nazioarteko merkatuetan lehiatzen direnentzat are beharrezkoagoa da antolakundeak gizatiarragoak izatearen alde apustu egitea.
Enpresa Humanista Sustatzeko Kluba martxan jarri behar duzue. Zer helburu ditu?
«Klubak topagune gisa balioko du, ideia komunak partekatzeko, eta gobernantza-organo propioak izango ditu».
Hainbat ekimen bultzatuko ditu: jardunbide egokiak ezagutaraztea ikus-entzunezko kapsulen bidez, Arizmendiarrieta Sarietan saritutako esperientziak ezagutaraztea, sari-kategoriak ugaritzea, Nafarroan pizgarri fiskalak proposatzea eta MIPE Administrazio Publikora egokitzea.
Enpresa Humanistaren Urtearen leloak dioenez, «Beti joan liteke urrats bat harago». Zein izango litzateke hurrengo urrats hori Euskal Herriko enpresen kasuan?
Aurrera egiteko, gomendatutako kudeaketa-sistemak ezarri behar dira pixkanaka. Baina horretarako, ezinbestekoak dira konfiantza sortuko duen barne-komunikazioa, prestakuntza egonkorra —urtean 40 eta 80 ordu bitartean pertsona bakoitzeko— eta plantilla finko osoari emaitzetan parte hartzeko aukera emango dioten mekanismoak.
Zer balantze egiten duzue 2025. urteari dagokionez?
Nahiago dugu egiteko dagoen horri erreparatzea, baina azpimarratzekoa da MIPEren 200 aurkezpen egin direla, sorreratik 380 iritzi-artikulu argitaratu direla, 2026rako aurreikusitako lau liburuen prestaketan aurrera egin dela eta hainbat jarduera aitzindari antolatu direla.
Zer potentzial du eredu humanistak gure mugetatik harago?
Bereziki ondo funtzionatzen du lankidetza- edo partaidetza-tradizioa duten herrialdeetan. Hemen, erronka da epe laburrera begira hartutako erabakiek ez dezatela oztopatu onura partekatuak eskaintzen dituen bidea.
Zerk oztopatzen du kudeaketan, emaitzetan eta jabetzan parte hartu ahal izatea?
Ikerketa berrien arabera, enpresek gardentasunean egin behar dute aurrera, eta benetako erabakiguneak ireki behar dituzte. Bestalde, sindikatuek beren eginkizun aldarrikatzailea eginkizun teknikoago eta kolaboratzaileago batekin orekatu behar dute. Errezeloak errezelo, gero eta gehiagok uste dute komenigarria dela emaitzak partekatzea, eta MIPE bide sendoa da horretarako.
Zuk ondo ezagutzen duzu Mutualiak zer esperientzia izan duen gobernantza etikorako eraldaketan. Zure ustez, zenbatean dator bat bide hori HumaniSare Klubak eta MIPE ereduak proposatzen dutenarekin?
«Mutualiaren ibilbideak argi eta garbi erakusten du antolakunde batek nola indartu dezakeen bere legitimazio soziala, etika egiturazko ardatz gisa txertatuta. Entitateak balio homogeneoak egin ditu bere, gobernantza etikorako egitura espezifikoak sortu, eta xedea kudeaketaren erdigunean jarri du».
Planteamendu hori guztiz bat dator HumaniSare Klubaren eta MIPEren balioekin; izan ere, horiek sustatzen dituzten enpresetan egunerokotasunaren berezko alderdiak dira partaidetza, gardentasuna eta guztien ongia lortzeko bidea. Mutualiak erakutsi du kultura gizatiarrago baterantz aurrera egiteak ez duela efizientzia ahultzen; aitzitik, barne-konpromisoa indartzen du, eta balio sozial jasangarria sortzea ahalbidetzen du.
Zer eginkizun bete beharko lukete erakundeek eta enpresa-antolakundeek Arizmendiarrietaren Urteak 2026tik harago jarraipena izan dezan?
Ez naiz funtzio zehatzak definitzen hasiko, baina positiboa iruditzen zait babes handiagoa ematea enpresen humanismora bideratutako ekimenei, hala nola Enpresa Kultura Berria edo Ekinbarri. Ikuspegi hori bultzatzeak lagunduko luke konfrontazio-dinamikak gizarte osoari onura dakarkioten lankidetza-dinamikekin ordezten.
