I.Sarrera
Kontrata baten adjudikaziodun-aldaketa dagoenean enpresaren ondorengotza-kasuak mugarritzea da gaur egungo lan-zuzenbidean interpretazio-zailtasun bihurrienak sortzen dituen gorabeheretako bat. Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren jurisprudentziaren bilakaerak eta Auzitegi Gorenaren Laugarren Salak hura aintzat hartzeak aldaketa sakona erakarri dute, batik bat jarduera gehienbat eskulanera mugatua duten sektoreetan.
Auzitegi Gorenaren Lan Arloko Salak 2026ko maiatzaren 22an emandako epaiak doktrinaren bilakaera nabarmena dakar, orain arte behar bezala zehaztu gabeko aztergai bati heltzen baitio: froga-zamaren banaketari, subrogazioa hitzarmen kolektibo bidez ezarrita dagoenean langile-plantillaren funtsezko zati bat bere gain hartzeari dagokionetan.
Aipatutako ebazpen judizialean eztabaidatutako auzia honako hau da: segurtasun pribatuko zaintza-kontraten ondorengotza-kasu batean, non hitzarmen kolektiboak hauek ezartzen baititu: langile berria lan-kontratuetan subrogatu beharra; kontrata hartzen duen enpresa horrek modu solidarioan erantzuten ote dien kontrata utzi duen enpresak langile subrogatuarekin hartutako soldata-zorrei; eta, bereziki, alderdietako zeini dagokion plantillaren zati garrantzitsu bat bere gain hartu duela frogatzeko betebeharra, LE-Langileen Estatutuaren 44. artikulua aplikatzeak xedatzen duen eran. Ikusiko dugun bezala, erantzuna baiezkoa da, eta sartzen den enpresari dagokio frogatu beharraren karga.
Epaia oso garrantzitsua da, hain zuen ere, beren-beregi bertan behera uzten duelako berriki emandako zenbait erabakitan mantendutako joera, haren ordez LEren 44. artikuluak emandako babesaren eraginkortasunaren aldeko arau bat ezartzeko: subrogatzeko betebehar konbentzionala eta eskulan intentsiboa duten sektoreetan, enpresa-ondorengotzaren araubidea aplikatu nahi ez badu, sartzen den enpresari dagokio langile-plantillaren zati garrantzitsu bat bere gain hartu ez zuela egiaztatzea.
II. Plantillen ondorengotza-jurisprudentziaren eraikuntza
Laugarren Salaren doktrina klasikoak argi eta garbi bereizten zituen langileen oinordetza konbentzionala eta LEren 44. artikuluan aurreikusitako enpresa-oinordetza. Luzaroan ontzat eman zen hitzarmen kolektibo batek ezarritako subrogazio hutsa ez zela nahikoa entitate ekonomiko autonomo baten transmisioaren izatea aintzat hartzeko.
Planteamendu hori aldatzen hasi zen Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren 2018ko uztailaren 11ko epaiaren, Somoza Hermo C 60/17 gaiaren ondotik; izan ere, Auzitegi Gorenaren osoko bilkurak 2018ko irailaren 27ko epaian hura beretu zuenean, aintzatetsi baitzen funtsean lan-eskuan oinarritutako jardueretan, kontratari atxikitako langileen funtsezko zati bat bere gain hartzea enpresa-transmisioa izan daitekeela, 2001/23/EE Zuzentarauaren ikuskeran.
Harrezkero, Espainiako jurisprudentziak onartzen du subrogazio konbentzionala eta enpresa-ondorengotza aldi berean gerta litezkeela. Hitzarmen kolektiboak langileak txertatu behar direla ezartzeak ez du eragozten hautematea enpresa-transmisio bat dagoela, baldin eta adjudikaziodun berriak eskuratzen baditu jarduera ekonomikoaren funtsezko elementu diren giza baliabideak.
2026ko maiatzaren 22ko epaia premisa horretatik abiatzen da beren-beregi. Benetako eztabaida ez datza kasu horietan enpresa-ondorengotzarik egon ote daitekeen ebaztean, hura nork frogatu behar duen argitzean baizik.
III. Froga-zama, elementu erabakigarri
Auzitegi Gorenak aztertutako auziak interes handiko berezitasun prozesala darabil.
Auzialdiko epaitegiak eta errekurritutako epaiak ez zeukaten kontratari atxikitako langileen guztizko kopuruari buruzko datu zehatzik, ezta sartu behar zuen enpresak benetan sartzen zuen langile-kopuruari buruzko datu zehatzik ere. Adjudikaziodun berriak langile demandatzailea subrogatu egiten zuela besterik ez zegoen jasota.
Kontua, beraz, zen zehaztea froga gabezia horretatik eratorritako ondorioak nork jasan behar zituen.
Helegitea jarri zuen enpresaren arabera, langileak egiaztatu behar zuen plantillaren beretze nabari bat bazegoela, horixe zelako haren asmoaren berariazko egitatea. Ikuspegi horretatik, frogarik ez egoteak enpresa berriaren absoluzioa eragin behar zuen.
Salak ezetsi egin du tesi hori, iritzi duelako PZLko 217. artikulua formalki baino ez dela aplikatu, eta ez duelako kontuan hartu haren zazpigarren atalean jasotako mandatua, zeinaren arabera alderdi bakoitzaren prestasuna eta probatzeko erraztasuna neurtu behar baitira.
IV. Jurisprudentzia-irizpidearen aldaketa
Ebazpenaren alderdirik esanguratsuena da Auzitegi Gorenak beren-beregi aitortzen duela aurreko epai batzuetan jarraitutako norabidea berrikusi beharra dagoela.
Bereziki adierazgarria da otsailaren 25eko 218/2026 AGE aipatzea, bertan enpresa berriaren erantzukizuna bazterretsi baitzen kasu konparagarri batean. Salak beren-beregi dio “zentzuz gainditu” egin behar duela doktrina hura, aplikatu beharreko manuak hobeto ulertzeak beste irtenbide batera garamatzalako.
Funtsezko bereizketa batean oinarritzen da doktrina-zuzenketa.
874/2021 Epaia, irailaren 8koa (rcud 1866/2020); 875/2021 Epaia, egun berekoa (rcud 2543/2020); 876/2021 Epaia, egun berekoa (rcud 2554/2020); 879/2021 Epaia, irailaren 9koa (rcud 2143/2020); eta 1158/2021 Epaia, azaroaren 24koa (rcud 2083/2020), helegitea ezarri duen enpresak alegatzen dituenak; eta geroagoko epaiak: 574/2023, irailaren 20koa (rcud 3196/2020) ,eta 1211/2023, abenduaren 21ekoa (rcud 3703/2020), osasun-garraioaren sektoreari buruzkoak. Halako jardueretan, bitarteko materialak ezinbesteko osagaiak dira batasun ekonomikoan, eta ez da nahikoa, horrenbestez, langileak beretze hutsa enpresa-ondorengotza aintzat hartzeko. Honenbestez, zentzuzkoa zen demandatzaileari eskatzea alegatu eta froga zezala ekoizpen-baliabide garrantzitsuen transmisioa.
Alabaina, segurtasun pribatuak guztiz bestelako enpresa-logika bati egiten dio men. Jarduera horretan, ekoizpen-antolamenduaren funtsezko osagaia zerbitzuari atxikitako langileak dira. Horregatik, enpresen jarraitutasunaren azterketa plantillan oinarritu behar da nagusiki, eta ez ondare-elementuen transmisioan.
V. Froga-erraztasunaren printzipioa aplikatzea
Salak funtsezko hiru ideiaren inguruan eratzen du bere arrazoibidea.
Lehena da langileen subrogazioa ez dela enpresa-ahalmen hutsa, baizik eta sektoreko hitzarmen kolektibotik eratorritako benetako betebehar juridikoa dela. Arau orokorra da, beraz, kontratari atxikitako langileak txertatzea.
Bigarrena da sartzen den enpresak kontrataren trantsizio-prozesuari buruzko informazio guztia jasotzen duela: ezagutzen ditu eraginpeko langileak, zeintzuk sartu zuten enpresaren antolakundean eta zeintzuk gera zitezkeen kanpoan, bai eta baztertze horren arrazoiak ere.
Hirugarrena da langileek banaka normalean ez dutela informazio kolektibo horretarako sarbiderik. Haien ezagutza norbere kontratu-egoerara mugatu ohi da, eta ez du aukerarik izaten enpresa-erreleboan izandako lan-mugimendu guztiak berregiteko.
Hori oinarritzat hartuta, Auzitegiak ondorioztatu du enpresa adjudikaziodunak egiaztatu egin behar duela zenbat langilek ematen zuten zerbitzua eta horietatik zenbat sartu ziren benetan bere plantillan, enpresa-ondorengotza existentzia ukatu nahi duenean.
Horrela, froga-zamaren inbertsioa egiten da praktikan, ez legezko presuntzio batean oinarrituta, baizik eta PZLko 217.7 artikuluan aurreikusten den froga-erraztasun eta -erabilgarritasunaren irizpidea aplikatzeagatik.
VI. Ondorioa
Auzitegi Gorenaren 2026ko maiatzaren 22ko Epaia azken urte hauetako erabakirik garrantzitsuenetakoa da plantillen ondorengotzari dagokionez.
Auzitegi Gorenak ebazten duenez, eskulanean intentsiboak izanik subrogatzeko betebehar konbentzionala duten jardueren kasuan, sartzen den enpresak bere gain hartzen du langile-plantillaren zati handi bat ez zuela beretu egiaztatzeko betebeharra, LEren 44. artikuluaren aplikazioa bazterretsi nahi duenean.
Beraz, aurretiazko zenbait ebazpenekiko benetako irizpide-aldaketa baten aurrean gaude, eta kontraten ondorengotza-kasuetan langileen tutoretza indartzera bideratutako jurisprudentzia-ildoa sendotzea adierazten duen zerbaiten aurrean.
Mutualiako lege-aholkularitzako abokatua
