SENTENCIA
Itzuli

MUTUALEX EPAIA 2021EKO urtarrila

epai judiziala

Izatezko bikotekidearen alarguntasun-pentsioa jasotzeko eskubidea, genero-indarkeriagatiko bizikidetza eten ondoren. Auzitegi Nagusiaren Epaia, 2020/10/14

Auzitegi Nagusiaren arabera, genero-ikuspegiarekin egindako interpretazioak 1994ko Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 174.3 artikulua interpretatzera garamatza (egungo 2015eko GSLOren 221. artikulua); izan ere, gainerako baldintza guztiak betetzen baditu, genero-indarkeria zela-eta jada kausatzailearekin elkartuta ez zegoen eta bizi ez zen emakumeak izatezko bikotekideen alarguntasun-pentsioa jasotzeko eskubidea du kausatzaile hori hil ondoren.

Auzitegi Nagusiak, 2020ko urriaren 14ko epaian, ezetsi egin zuen Gizarte Segurantzaren Institutu Nazionalak Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiaren 2018ko martxoaren 26ko epaiaren aurka jarritako doktrina bateratzeko errekurtsoa. Errekurtso horrek arrazoia eman zion emakume bati, eta alarguntasun-pentsioa kobratzeko eskubidea aitortu zion, izatezko bikotekidea izan zuena 2012an zirkulazio-istripuan hil zen egunetik aurrera, harekin elkarbizi ez zen arren 2000. urteaz geroztik genero-indarkeriaren ondorioz. Biek seme bat izan zuten 1996an, eta zurztasun-pentsioa aitortuta du.

Auzitegi Nagusia bat dator errekurritutako epaian baieztatzen denarekin, hau da, genero-indarkeriaren biktima diren izatezko bikotekideen alarguntasun-pentsioa eskatzen duenari ezin zaiola eskatu “alarguntasun-pentsioa jasotzeko eskubidea izateko, bizikidetza mantendu beharra, nahiz eta tratu txarrak jasan, legegileak lortu nahi zuen helburua beti izan denean, eta batez ere 1/2004 Lege Organikotik aurrera, genero-indarkeriako egoera guztien aurka jardutea, bai ezkontzan, bai antzeko afektibitate-harremana dutenen artean.”

Alarguntza-pentsioari dagokionez, banantze- eta dibortzio-kasuetan genero-indarkeriaren aurreikuspena (1994ko GSLOren 174.2 artikulua eta 2015eko GSLOren egungo 220.1 eta 2 artikuluak) 2010erako Estatuko Aurrekontu Orokorren abenduaren 23ko 26/2009 Legearen hirugarren azken xedapeneko hamargarren atalaren bidez egin zen, genero-indarkeriaren biktima ziren emakumeak banantzeko edo dibortziatzeko unean konpentsazio-pentsioaren hartzekodun izateko betekizunetik salbuesteko. Hori dela eta, auzitegiak kontuan hartu behar du aurreikuspen hori analogikoki aplikatu behar zaiola izatezko bikotekideen alarguntasun-pentsioari (1994ko GSLOren 174.3 artikulua eta 2015eko GSLOren egungo 221. artikulua).

Horrela arrazoitzen du: “Lehenik eta behin, genero-indarkeriaren konkurrentziak zenbait baldintza betetzetik salbuetsi behar du, izan ere, indarkeria hori dagoenean baldintzok zentzurik ez izateaz gain (gure kasuan, heriotzaren unean bizikidetza eskatzea, nahiz eta bizikidetza emakumearen aurka erabilitako indarkeriaren ondorioz eten behar izan den), indarkeria-egoera horietan bizikidetza hori eskatzea guztiz bateraezina da tratu txarren biktima den emakumearen babesarekin. … Eta, bigarrenik, eta, batez ere, genero-indarkeriaren biktima diren emakume banandu eta dibortziatuek alarguntza-pentsioa jaso badezakete, gauza bera gertatu behar da izatezko elkarteak osatzen dituzten eta genero-indarkeriaren biktima diren emakumeekin”.

Epaiak, azkenik, oso faktore garrantzitsu bat nabarmentzen du, egiten duen azterketan kontuan hartu beharrekoa eta egiten duen genero-ikuspegidun interpretazioa ondorioztatzen duena, Emakumeen eta Gizonen Berdintasun eragingarrirako

martxoaren 22ko 3/2007 Lege Organikoak; zehazki, 4. artikuluak (“berdintasun-printzipioa txertatzea arauak interpretatu eta aplikatzean”) honako hau ezartzen du: “Emakumeen eta gizonen arteko tratu- eta aukera-berdintasuna ordenamendu juridikoaren printzipio informatzailea da, eta, beraz, arauen interpretazioan eta aplikazioan integratu eta beteko da”. Gainera, 3/2007 Lege Organikoaren 15. artikuluak honako hau xedatzen du: “Emakumeen eta gizonen arteko tratu- eta aukera-berdintasunaren printzipioak botere publiko guztien jardunaren berri emango du, zeharka. (…)”. Auzitegi Nagusiaren Osoko Bilkuraren 2009ko abenduaren 21eko 4. epaitik aurrera (201/2009 dbke), Sala honek genero-ikuspegia interpretatzeko irizpide hori aplikatu du Auzitegi Nagusiaren 864/2018 epaian, 2018ko irailaren 26koan (1352/2017 dbke); 2019ko azaroaren 13ko 778/2019 epaian (75/2018 errek.); 2019ko abenduaren 3ko 815/2019 epaian (Osoko Bilkuraren 141/2018 errek.); 2020ko urtarrilaren 29ko 79/2020 epaian (3097/2017 dbke, Osoko Bilkura); 2020ko otsailaren 6ko 115/2020 epaian (3801/2017 dbke) eta 2020ko uztailaren 2ko 580/2020 epaian (201/2018 dbke). Eta gauza bera egin behar da kasu honetan.”

Susana Castaños.

Mutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatua

Lotutako berriak

Webgune honek cookiak erabiltzen ditu informazioa biltzeko, gure zerbitzuak hobetzeko eta zure arakatze ohiturak aztertzeko.

Nabigatzen jarraitzen baduzu, beraren instalazioa onartzea dakar.

OK