Auzitegi Gorenaren Lan Arloko Salaren 2025eko abenduaren 18ko epai honek (86/2024 kasazio-errekurtsoa) aztertu du kasuko langileek guardia medikoengatiko ordainsariak aldi baterako ezintasunaren osagarrian sartzeko eskubidea duten ala ez, baja medikoaren aurreko hileko ordainsari finko eta aldizkakoen % 100eraino.  

Eztabaidagaia honako hau zehaztea izan da: guardia mediko presentzial eta lokalizagarriengatiko ordainsariak aldi baterako ezintasunagatiko prestazio ekonomikoaren osagarriaren kalkuluan sartu behar ote diren, hitzarmen kolektibo espezifiko batean xedatutakoaren arabera, ordainsari finko eta aldizkakotzat jota, ala, bestela, ordainsari aldakortzat hartu behar ote diren.  

Auzitegi Gorenak UGT-Serveis Públics de Catalunyak Parc Sanitari Sant Joan de Déu-ren aurka jarritako demandaren ondorioz sortutako eztabaida bat ebatzi du, non honako hau eskatzen zen: kontingentzia arruntengatiko zein profesionalengatiko aldi baterako ezintasunen kasuan, bajaren aurreko hilean jasotako soldata osoaren % 100 jasotzeko eskubidea aitortzea, guardia mediko presentzial eta lokalizagarriak barne hartuta.  

Epaian, aipatutako guardia medikoen izaera juridikoa aztertu du Auzitegi Gorenaren Lan Arloko Salak, aldi baterako ezintasunaren prestazioa borondatez hobetzeko osagarriaren zenbatekoa ezartzeari begira. Horrenbestez, ebatzi behar zuen ea ordainsariaren izaera finko eta aldizkakotzat jo eta, beraz, barne hartu behar den ala, bestela, ordainsari aldakortzat hartu behar den; kasu horretan baztertu egin behar da, aldi baterako ezintasunaren osagarria kuantifikatzeko.  

Salak ondorioztatu du guardiengatiko ordainsaria aldakorra dela (aparteko orduak edo helburuen araberako ordainsaria bezala), eta ez dela finkotzat jotzen dituen ordainsariak bezalakoa (oinarrizko soldata edo antzinatasun-osagarria, esaterako).  

Ondorio horretara iritsi da, izan ere, guardiak ez direlako kontzeptu finkoa, eta, funtsean, hilabete bakoitzean langilearen prestasunaren eta zerbitzuaren antolamendu-beharren arabera egindako kopuruaren araberakoa delako.  

Eztabaida juridikoaren xede diren langileen lan-harremana babesten duen hitzarmenak amatasunagatiko, genero-indarkeriagatiko eta abarrengatiko guardiengatik jasotako ordainsariak barne hartzea ezartzen du, baina ez aldi baterako ezintasunaren osagarriaren kasurako.   

Horrenbestez, Auzitegi Gorenak ondorioztatu du baztertu egin behar dela hura –aplikagarria den hitzarmenak, aldi baterako ezintasunaren prestazioaren osagaia ezartzeko, ordainsari-kontzeptu aldakorrik jasotzen ez badu–.  

Epaiak balioan jarri du prestazio osagarrietan sartutako kontzeptuak definitzeko hitzarmen kolektiboek duten autonomia. Epai honek lezio bat utzi du: hitzek garrantzia dute. Ez da gauza bera “ordainsari finko eta aldizkakoaren” % 100 eta “soldata osoaren” edo “ordainsari arruntaren” % 100 jasotzeko eskubidea izatea. Auzitegi Gorenak negoziazio-mahaietan hitzartutakoa zorrotz errespetatzea erabaki du, eta gogorarazi du Gizarte Segurantzaren borondatezko hobekuntzak eratze-tituluaren literaltasunak arautzen dituela.  

Jesús María Vicente Cuadrado  

---

Mutualiako lege-aholkularitzako abokatua