• Zer da Biomekanikako Laborategia eta zein funtzio du Errehabilitazio Zerbitzuaren barruan? 

Biomekanikako Laborategia pazientearen funtzioa modu objektiboan neurtzeko diseinatutako ekipoen multzoa da, hau da, funtzio hori objektibatu eta zenbakiak jartzeko. Lehen, kontsultan, esan genezakeen paziente batek “pixka bat” edo “asko” herren egiten zuela, baina teknologiari eta biomekanikari esker, orain zenbaki bat jar dakioke mugimenduari eta funtzioari. Horri esker, balorazioa hobetu dezakegu eta erabaki klinikoak hobeto hartu ditzakegu.  

• Noiz eta zergatik erabaki duzu zure karrera profesionala biomekanikara eta errehabilitaziora bideratzea? 

Biomekanikarekiko daukadan interesa Basurtuko Ospitaleko Medikuntza Fisikoko eta Errehabilitazioko espezialitatean hasi zen, Félix Araluce doktorearen eskutik; hark piztu zidan arlo horri buruzko jakin-mina. Hortik aurrera, ibileraren analisian trebatzen hasi nintzen, eta biomekanikak pazienteen funtzioa baloratzeko eskaintzen zituen aukerak deskubritzen, bai neurologikoak, bai muskulu-eskeletikoak. 

Espezialitatea amaitzean, Luis Arsuaga doktorea ezagutu nuen, garai hartan Mutua Vizcaya zenaren (gaur egun Mutualia) zerbitzuburua zena eta biomekanikaren aldeko apustu sendoa egin zuena. Berak bazituen jada indarra neurtzeko dinamometria-ekipoak, eta lan-ildo horren garapena sustatu zuen. Hortik aurrera, Valentziako Biomekanika Institutuarekin lankidetzan hasi ginen, eta laborategiaren oinarriak ezarri ziren, gaur egun ezagutzen dugun bezala. 

• Hasieratik, zer bilakaera izan du biomekanikak, eta zein dira aldaketarik esanguratsuenak? 

Bilakaera oso azkarra izan da, batez ere teknologiari dagokionez. Hasieran, analisiak askoz ere motelagoak ziren, fotogrametria egiten genuen, markatzaileak jartzen genituen pazienteengan, fotogramaz fotograma joan behar genuen, hau da, segundoz segundo, artikulazioen keinua nolakoa zen eta pazienteen ibiltzeko modua nola garatzen zen ikusiz. 

“Gaur egun, teknologiak aukera ematen digu analisi askoz azkarragoak egiteko eta hainbat sistema integratzeko: mugimendua eta indarra neurtzeaz gain, gainazaleko elektromiografiaren bidezko jarduera muskularra ere neurtzen dugu. Gainera, azterketa analitikoagoetatik funtzio konplexuen baloraziora igaro gara, hala nola oinez ibiltzea, eskailerak igotzea edo kargak altxatzea”. 

Erradiografia, analitika edo antzeko beste proba batzuetan ez bezala, biomekanikak mugimendua ekintzan aztertzen du. Horrek hainbat faktore dakartza berekin, hala nola pazientearen lankidetza edo haren egoera une horretan, eta, ondorioz, proba dinamiko eta miaketa klinikoaren osagarri bihurtzen da, zeina jarduketa medikoaren funtsezko oinarria baita oraindik ere. 

• Duela zazpi urtetik, Biomekanikako koordinatzailea ere bazara SERMEFen (Errehabilitazioko eta Medikuntza Fisikoko Espainiako Elkartea). Zein dira erakundearen eginkizun nagusiak? 

“Biomekanikako lantaldearen helburua da biomekanikan interesa duten profesionalak konektatzea, esperientziak eta ezagutza partekatzeko eta haien aurrerapena sustatzeko. Ni lantalde horren koordinatzailea naiz SERMEFen maila nazionalean”. 

Sarean lan egiten dugu hainbat ospitalerekin, hala nola: Sevillako Virgen del Rocío ospitalearekin; mutualitateekin, adibidez Egarsatekin, biomekanikan aditua den Quim Chaler doktorearekin; Basurtuko Ospitalearekin… Jardunaldiak antolatzen ditugu, esperientziak trukatzen ditugu eta ikerketa sustatzen dugu, lankidetzaren bidez biomekanikaren aurrerapena bultzatzeko helburu nagusiarekin. 

• Mutualia bezalako mutualitate baten barruan, zein da Biomekanikako Laborategi baten helburua? 

Helburu nagusia, bai mutua baten barruan, bai ospitale batean, mugimendua objektibatzea da. Mina pertzepzio subjektiboa bada ere, kontuan hartuta niri min handia ematen didanak balitekeela zuri min handirik ez ematea, funtzioa neurtu eta kuantifikatu egin daiteke.  

Eta horrek aparteko laguntza dakar pazienteen jarraipena egiteko; izan ere, denboran zehar izan duten bilakaera datu objektiboekin alderatzeko aukera ematen du, eta informazio horretan oinarrituta erabaki klinikoak zehaztasun handiagoz hartu daitezke. 

• Proba horiek nori zuzenduta daude? 

Probak barneko zein kanpoko bezeroentzat dira.  

Barne-mailan, traumatologia, lehen mailako arreta eta errehabilitazio zerbitzuek balorazio horiek eskatzen dituzte, pazientearen funtzioari buruzko informazio garrantzitsua eman dezaketela uste dutenean. 

Balorazio Batzordearen esparruan ere erabiltzen dira, Mutualiak duen kide anitzeko erakundean, non informazio osagarri objektiboa ematen duen gaitasun funtzionala, ezgaitasun-maila eta antzeko egoerak baloratzeko. 

Kanpoan, beste mutualitate batzuen eta GSINen eskaerak jasotzen ditugu, eta bereziki baloratzen dute azterlan-mota horien objektibotasuna eta zorroztasuna. 

• Zein kasutan da gomendagarria balorazio funtzional biomekanikoa egitea? 

“Bereziki egokia da pazienteen bilakaera baloratzea eskatzen duten egoeretan, haien gaitasun funtzionalean oinarritutako erabaki klinikoak hartu behar direnean”. 

Aukera ematen du baloratzeko ea hobekuntzarik dagoen, prozesua egonkortu den edo pazientea bere lan-jarduerara itzultzeko moduan dagoen. Ildo horretan, funtsezko informazioa ematen du erabakiak hartzeko orduan zehatzagoak eta bidezkoagoak izateko. 

• Nola aplikatzen da kirolean? 

Kirol-arloan bakarrik lan egiten ez dugun arren, aplikazio zuzena du bere jarduera profesionalak bere lan-ingurunean kirol-jarduera eskatzen duen profesionaletan, hala nola polizian edo Ertzaintzan. 

“Besteak beste, aurreko lotailu gurutzatuaren lesioetan, biomekanika bereziki baliagarria da indarren simetria, egonkortasuna, oreka eta antzeko alderdiak baloratzeko. Parametro horiek funtsezkoak dira tratamendua —kirurgikoa izan ala ez— eta jarduerara itzultzeko une egokia erabakitzeko”. 

Gainera, irizpide batzuk daude, hala nola Cooperren irizpideak, balorazio biomekanikoarekin batera informazio bat emango digutenak, pazientea bere entrenamendura edo errendimendu handiko kirol-jarduerara berregokitzeko gai noiz dagoen erabaki ahal izateko, edo, are gehiago, aurreko lotailu gurutzatuko lesio bat kirurgikoa den edo ez erabakitzeko.  

• Biomekanikan lantzen ari zareten garapen berriak. 

Gaur egun, erronka nagusietako bat da analisi-ekipoak eta -sistemak hobeto integratu ahal izatea. 

Gainazaleko elektromiografiaren bidez muskuluen jarduera aztertzen ari gara bereziki, mugimenduaren kalitatearen analisia hobetzeko. Fotogrametriarekin ibileraren azterlanak ere egiten jarraitzen dugu, eta ikerketa-ildo berriak zabaltzen; izan ere, belauneko patologiarako ikerketa-azterlan bat lantzen ari gara dagoeneko.  

Ikerketa funtsezkoa da aurrera egiten jarraitzeko, ezagutza hori jardunaldietan eta kongresuetan partekatzeko eta gero gure pazienteei aplikatu ahal izateko. 

• Mutualiak presentzia aktiboa du errehabilitazioko eta biomekanikako kongresuetan. Zein forotan parte hartu duzue berriki?  

Joan den martxoaren 6an, Gurutzetako Ospitalean, Medikuntza Fisikoari eta Errehabilitazioari buruzko Euskal Herriko Jardunaldietan parte hartu dugu, biomekanikako ekipamendua errehabilitazioko kontsultan nola aplikatzen dugun ezagutarazteko. Ibilerari, orekari eta dinamometriari buruzko azterlanak aurkeztu ditugu, mutualitateen ingurunean ez ezik, osasun publikoan ere ezagutarazteko, errehabilitazioko espezialistak tresna horiek erabili nahi baititu, pazienteak hobeto baloratu ahal izateko eta jarraipen ebolutibo eraginkorragoa egin ahal izateko. 

• Ekainean SERMEFen (Errehabilitazioko eta Medikuntza Fisikoko Espainiako Elkartea) 64. Biltzarrean ere parte hartuko duzue. Zer esan nahi du parte-hartze horrek? 

Biomekanika taldearen lan-arloaren barruan parte hartuko dugu, biomekanikan zer ez egin azaltzeko hitzaldi batzuekin. Hori oso interesgarria da, ospitaleei, zerbitzu publikoari eta klinika pribatuei zuzenduta dagoelako, hau da, biomekanikako jardunbide egokiak aurkeztea. Eta funtsezkoa da nazio-mailako irizpideak bateratu ahal izateko, modu onei buruz hitz egitea, oso garrantzitsua baita azpiespezializazio baten barruan. Eskumuturreko hausturen dinamometria-lan bat ere aurkeztuko dugu, eta kirol-testuinguruan aurreko lotailu gurutzatuaren lesioari buruzko tailerrean ere parte hartuko dugu. 

• Errehabilitazioaren bilakaera norantz bideratuko da? 

Teknologia berri guztiak espezialitateen etorkizuna markatzen ari direla uste dut. Errehabilitazioa argi eta garbi ari da eboluzionatzen, eredu teknologikoago, pertsonalizatuago eta pazientearengan zentratuago baterantz. 

Guk, zehazki, duela bi urtetik oso presente dugu tele-errehabilitazioa, pazienteen jarraipena etxean egiteko, haien bilakaera monitorizatzeko eta informazio gehiagorekin erabakiak hartzeko aukera ematen duena.  

“Helburua da pazientearengan oinarritutako asistentzia hobetzea eta benetan behar duenari errehabilitazioa eskaini ahal izatea, bitartekoak optimizatuz eta inor ez geratzea, adibidez, errehabilitazio-tratamendu bat hasteko zain”. 

Hori da, nire ustez, gertatu beharko ez lukeena; uste dut garrantzitsua dela dauzkagun baliabideekin arduratsuak izatea eta ahalik eta ondoen erabiltzea.