Uztailaren 29ko 9/2025 Errege Lege Dekretuaren bidez sartutako erreformaren ondoren, Langileen Estatutuaren 48. artikuluaren 4. eta 5. apartatuetan ezarri zen, jaiotzagatiko eta adingabea zaintzeagatiko baimena baliatzen den bitartean gurasoetako bat hiltzen bada, beste gurasoak hildakoari geratzen zitzaion atsedenaldia hartzeko aukera izango zuela. Kasu horretan, ez dira kontuan hartu guraso bakarreko familiak (hogeita hamabi asteko baimena dute), baizik eta jaiotza-unean bi guraso izanda horietako bat bakoitzari zegokion hemeretzi asteko baimena baliatzen ari zen bitartean gurasoetako bat hiltzen den kasuak.
Zalantza sortu zen, bizirik zegoen gurasoari baliatze-aldiaren luzapen hori aplikatzeko, beharrezkoa ote zen hildakoak baimena hartzeko eskubidea izatea, eta, gainera, Gizarte Segurantzako araubideren batean (araubide orokorra, araubide berezia, enplegatu publikoa, etab.) jardunean eta altan egotea eska ote zitekeen.
Hasiera batean, luzapen horrek ez luke eraginik izango erditu eta hurrengo sei asteko nahitaezko atsedenaldian, ezta heriotza aldi horretan gertatuta ere, bi gurasoek aldi berean hartzen baitute atsedenaldia.
Beraz, zalantza borondatezko gainerako hamahiru atseden-asteei buruzkoa zen, baita heriotzagatik gurasoetako batek atsedenaldia ezin hartu izateari buruzkoa ere. GSINeko Antolamendu eta Laguntza Juridikoko Zuzendariordetza Nagusiak argitu du zalantza, 2026ko otsailaren 19ko 7/2026 Kudeaketa Irizpidean; izan ere, bidezkoa da hildakoak hartu ezin izan duen borondatezko atsedenaldiak bizirik dagoen gurasoaren baimena luzatzea, baita hildakoak prestazioa jasotzeko baldintzak betetzen ez bazituen ere. Irizpide horren abiapuntua da ez dela erabakigarria familia-egoeraren jatorria, baizik eta adingabeak guraso bakarra duenean gertatzen den guraso-zainketen gabezia objektiboa. Hala ere, behar bezala argitzen du irizpide hori aplikatzeko gertaera eragilearen ondorengo hemeretzi asteen barruan gertatu beharko litzatekeela heriotza beti, hau da, jaiotzatik aurrera, borondatezko atsedenaldiaren asteak ondorengo egunetan ezarri diren ala ez kontuan hartu gabe.
Iñaki Esnal Zalakain
Mutualiako lege-aholkularitzako abokatua
