Martxoaren 8an, Mutualiak emakume inspiratzaileak omentzen ditu 

8m2024

Emakumeen Nazioarteko Egunean, Mutualiak bat egiten du Berdintasun Ministerioak bultzatutako “Con M de Movimiento” kanpainarekin. Kanpaina horren helburua gizartea sentsibilizatzea, genero-berdintasun erreala sustatzea eta helburu partekatuak lortzeko bidean aurrera egitea da. 

Euskadin, “ZUETAZ HARRO” kanpainaren leloa partekatzen dugu. Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailak, Emakundek, hiru Foru Aldundiek eta EUDELek bultzatutako kanpaina. 

“ZUETAZ HARRO” da leloa, esaldi honekin batera: “Ahaldundutako emakume bakoitzaren atzean ahalduntzera bultzatu duen beste emakume bat egon da“. Adineko emakumeek gazteenen ahalduntzean egiten duten ekarpena nabarmentzen du, belaunaldien arteko harremanaren garrantzia azpimarratuz. 

Eta harrotasun espiritu horrekin, Mutualiak bere kanpaina partikularra abiarazi nahi izan du, intranetaren bidez, pertsona guztiak parte hartzera animatuz, beren bizitzetan aztarna esanguratsua utzi duten emakumeen istorioak parteka ditzaten, hala nola amonak, amak, ahizpak, lagunak,… 

Mutualia harro dago bere taldeko kide diren emakume guztietaz. Bere konpromisoarekin eta dedikazioarekin, Mutualiaren helburua betetzen dute: pertsonen osasunerako, segurtasunerako eta ongizaterako eskubidea bermatzea; hurbiltasuna, efizientzia, profesionaltasuna, abangoardismoa, gardentasuna eta taldea bezalako balioekin, konfiantzazko elkarrekintza bihurtzen dute, iraunkorra eta eskaintzen dituen zerbitzu aurreratuen kalitatea eta gizatasunezko tratua direla-eta aitortua izan dadin. 
Mutualiak, gainera, bere zuzendaritza-organoetan emakumeen presentzia sustatzeko konpromisoa du: Zuzendaritza Batzordeak 60-40 kuotetatik gorako ratioak dituzten emakumeen presentzia du, eta Batzorde Betearazleak 5 pertsona ditu, horietatik 4 emakumeak (3 presidenteordetza eta idazkari 1). 

M8an, Mutualia ere “ZUETAZ HARRO” sentitzen da. 

Segurtasun-neurriak falta izateagatiko errekarguaren irismena

accidente de trabajo

Auzitegi Gorenaren Lan Arloko Salaren 2023ko urriaren 11ko epaiak, doktrina bateratzeko 1719/2021 kasazio-errekurtsoan emana, aztertzen du ea heriotzagatiko eta biziraupenagatiko prestazioetara ekar daitekeen lan-istripu baten ondoriozko ezintasun iraunkor absolutuaren prestazioko segurtasun- eta osasun-arauak hausteagatiko errekargua.


Oinarri faktikoak adierazten du langile batek, kasu honetan demandatzailearen senarrak, lan-istripu bat izan zuela 2003ko otsailaren 10ean, politraumatismo bat, hain zuzen ere. Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalaren (GSIN) 2003ko abenduaren 26ko Ebazpenak aitortu zuen enpresak erantzukizuna zuela laneko segurtasun- eta higiene-neurriak falta izateagatik, eta istripuaren ondoriozko Gizarte Segurantzaren prestazioak % 40 igo zituen, langilearen enplegatzailearen kontura.

Lan-istripuagatiko lanerako ezintasun iraunkor absolutua aitortu zitzaion langileari, dagokion oinarri arautzailearen % 100eko pentsioa jasotzeko eskubidearekin, gehi prestazioen % 40ko errekarguarekin.

2018an, langilea hil egin zen, eta alargunak alarguntza-pentsioa eskatu zuen, eta errekargua ordaindu zekiola. Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak pentsioa aitortu zuen, baina, kontuan hartuta hildakoa patologia osteoartikular baten ondorioz zela ezintasun iraunkor absolutuko pentsioduna eta enbor entzefalikoaren iktus hemorragiko baten ondorioz gertatu zela heriotza, uste zuen senarra ez zela lan-istripuaren ondorioz hil, eta, horrenbestez, ez zuen prestazioen errekargua aitortu.

Oviedoko Lan Arloko 5 zenbakiko Epaitegiak, zeinak alargunaren demandan jardun baitzuen hasieran, baietsi egin zuen langilearen alargunaren eskaera, bai eta Asturiasko Justizia Auzitegi Nagusiko Lan Arloko Salak ere. Langilearen enplegatzaileak horren kontrako errekurtsoa jarri zuen Auzitegi Gorenean.

Urriaren 30eko 8/2015 Legegintzako Errege Dekretuak (Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren testu bategina onesten duenak), 164. artikuluan, segurtasun-neurriak falta izateagatiko lan-istriputik edo lanbide-gaixotasunetik eratorritako prestazio ekonomikoen errekarguaren figura jasotzen du; errekargu hori prestazioen % 30-50ekoa izango da, eta araua hautsi duen enpresaburuari ezarriko zaio.

Lege-testu beraren 217.2 artikuluak hau dio: heriotzagatiko eta biziraupenagatiko prestazioen ondorioetarako, “zuzenbidez” lan-istripuaren ondorioz hildakotzat jotzen dira arrazoi horrengatik ezintasun iraunkor eta absolutua aitortua dutenak. Artikulu horren bigarren paragrafoaren arabera, aurreko kasua gertatu ezean baino ez da frogatu behar heriotza lan-istripu baten ondorio izan dela.

Adierazitako 217.2 artikulu hori interpretatuta, Auzitegi Gorenak ezetsi egin du enpresaren errekurtsoa, eta berretsi egin du Lan Arloko Epaitegiaren eta Justizia Auzitegi Nagusiaren epaia, ulertzen baitu langileak ezintasun iraunkor absolutua aitortua zuela, eta lege-testua aplikatuko da haren heriotzaren arrazoia izandako lan-istripuarekin zuzenean lotuta egon zein ez egon, arauak adierazten baitu ez da frogatu behar heriotza lan-istripuaren ondorio izan denik baldin eta kontingentzia horrengatik aldez aurretik ezintasun iraunkor absolutua aitortua bazuen hildakoak, iure te de iure presuntzio bat baita (ez du kontrako frogarik onartzen, beraz), eta, hortaz, dagokion pentsioa eta errekargua onartu behar direla.

Jon Careaga Correa 


Mutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatua 

Elkarrizketa: Korrika

ane elordi korrikako koordinatzailea

KORRIKA Euskal Herri osoan zehar egiten den euskararen aldeko ekimen erraldoia da. Aurten 23. edizioa, “Harro Herri” lelopean, martxoaren 14tik 24ra Irundik Baionarat izango da.

Ane Elordi, KORRIKAren arduraduna elkarrizketatuko dugu.



Zer da KORRIKA eta zein da helburu nagusia?

Esan dezakegu KORRIKA badela gaur egun Euskal Herrian egiten den euskararen aldeko ekimenik erraldoiena. Bereziena ere, euskara duelako muga bakarra, 2 estatu, 3 administrazio…eta horiek gaindituta Euskal Herri osoa zeharkatu eta batzen du.

Helburuak bi dira: batetik, euskararen kontzientziazioan eragitea eta sustatzea, eta bestetik, AEKrentzako diru bilketa.

Eta KORRIKA lasterketa bera bada ere, hori baino askoz gehiago da. Edizio oro badu kanta, leloa, materiala, unitate didaktikoak,…gero badira diasporan egiten diren KORRIKAk eta KORRIKA ahizpak ere bai, beste hizkuntza gutxiagotu batzuen alde egiten diren ekimenak…

KORRIKAz asko esan daiteke. Aurretik prestaketa lanak, ibilbidea nola antolatzen dan, nola erabakitzen dan nondik igaro; urte biko lana prestaketa lanetan; mezua, leloaren aukeraketa; eragileen zein norbanakoen babesa, mezugilea aukeratzea, martxoaren 14tik aurrera lasterketa eta osteko balorazioak.

Aurreko urtean, Jon Zabala Arando partaide den ikerlari taldeak egin duen ikerketaren berri izan dugu (“Korrika, running in collective effervescence through the Basque Country: A model of collective processes and their positive psychological effects”); eta jakin dugu zientifikoki frogatu dutela Korrikan parte hartzeak eragin psikologiko positiboak dituela gizarte-ongizatean eta ahalduntze kolektiboan.  Bizipen, ilusio, zirrara eta emozioak sortzen ditu. KORRIKA pizgarria da euskal gizarte gisa indartzeko?

Bai, egia da KORRIKAn parte hartzen dugunok sarritan deskribaezina dela esaten dugula. Bakoitzak modu berezian bizi du, baina furgoneta datorrela ikusten horrek barrua mugitzen digu, poza, poz negarrak, ilusioa, …

Ardatz asko biltzen dira KORRIKAk.: errigintza, harrotasuna, bagarela herri bat euskaraz bizi nahi duguna, eta horri helduta aurrera egiteko prest gaudenak.Indarra transmititzen du, energia txute bat da, gure Euskal Herri ideala irudikatzen da hamar egun horietan, eta furgonetan zoazenean oso argi ikusten da hori, Euskal Herria zeharkatzen duzu eta burbuja baten zoaz.

Baina badugu erronka bat ere, nola mantendu KORRIKAren bueltan sortzen den indarra eta babes hori? Zelan eutsi horri? KORRIKA badator eta badoa, eta etorriko dira beste ekimen batzuk, baina orokorrean jendarteak eta euskalgintzak asmatu beharko genuke bultzada horri nola eutsi.

Euskal gizartearen pizgarri den neurrian, identitatean eragiteko, komunitatean, herri ideietan.. Nortasuna.

Azken edizioek jauzi kualitatibo eta kuantitatiboa izan dute. Sare sozialek, streaming bidez Korrika unean bertan jarraitzeko aukerak, mugikorreko aplikazioak eta beste hainbat baliabidek eragina izan dute Korrikaren uholdearen tamaina erraldoia izatea. Aurten badago berrikuntzarik?

Streamingak oso erantzun ona izan zuen, gainera pandemia ostean, pantailekiko lotura handiagoa zegoen eta egia da jendea engantxatu zela. Aurten ere zuzenekoa emango da, eta berrikuntza moduan saiakera egin nahi da hainbat kameretako irudiak nahastearekin, ez orain arte bezala irudi finko da.

Horrez gain, APParen aldeko apustua ere egin dugu, korrika laguntzailea egun ez da txartelduna, APPan ataltxoa dauka.

Aztarna ekologikoari eta gizarte erantzukizunari lotutako hausnarketak ere egin ditugu eta horrek ondorioak izan ditu arroparen ekoizpenean, euskarrietan, apaingarrietan eta abar.

Beraz, berrikuntza asko!

Gurean, Mutualian, Korrika birtuala, e-Korrika izena duena, sortu genuen, Korrikako sortzaileak omendu ziren edizioan. Eta e-Korrikako edizioetako batean e-Korrikako ipuinak kaleratu genuen. Aurten e-Korrikaren 4.edizioa izango dugu, eta aurreko edizioetan bezala, emaila izango da lekukoa, eskuz esku beharrean, ordenagailuz ordenagailu, postontziz postontzi bidaiatuko du Mutualiako langileen artean kilometro birtualak egiten. Guk gure aletxoa jarri dugu,  nola lagundu dezakete erakunde eta enpresek Korrika zabaltzen?

Asko dira moduak, eta Mutualiak egin duen moduan bakoitzak bere ekarpena egin dezake, bere iniziatibetatik. Egia da ohikoena badela kilometroa eskuratzea, petoak, banderolak eskuratu eta babesa adierazteko argazkiak egin; KORRIKA laguntzaile izan, arropa; sare sozialetan argitalpenak partekatu…

KORRIKA Euskal Herrian sortu zen, eta egun mundu osora egin du jauzia, kontinente guztietan badaude KORRIKAren eta euskararen alde egin duten euskaltzaleak. Horrez gain, antzeko ekimenak hizkuntza gutxituak dituzten beste herrialde batzuetan egiten dira. Zer harreman du AEK-Korrikak beste lurralde horiekin?

Guk hori KORRIKA Munduan bezala sailkatzen dugu, eta badaude bi ildo nagusi:

Batetik, munduan zehar dauden euskaldunek euskararen alde antolatzen dituzten KORRIKAk edota euskal etxeetakoek, edota unibertsitateetako irakurletzetakoek. Etxeparerekin hitzarmena dugu eta munduan zabaltzeko elkarrekin egiten dugu bidea.

Bestetik, Korrika Ahizpak daude, beste hizkuntza gutxiagotuetan egiten diren Korrikaren antzeko ekimenak. Hemen gertu Ar Redadeg eta La Passem, biak udaberrian izango dira, KORRIKA ostean.

Bogan dago ardura postuetan belaunaldi aldaketa gizarteko hainbat alorretan eta Korrikan ere eman lekuko aldaketa. Nola bizi izan ditu Anek aurreko edizioak izan korrika egin, izan lekukoa eramaten, izan furgonetan, izan komunikazioan lanean? Eta orain arduradun postuan, nola bizi duzu Korrika?

Bueno ba orain arte KORRIKA sortu osteko arduradun bakarra izan naiz, beraz, nik beti ezagutu izan dut.

Txikitan eskolan Korrika txikia egiten genuen, herriko ume guztiak elkartuta. Gero elkarte desberdinetako kilometroetan parte hartu izan dut. Zorionez, nire herritik beti pasatu izan da, gauetako oroitzapen berezia daukat.

Eta gero, behin 2015ean AEKn hasita, ba modu desberdinetan. Eskualdeko antolaketa lanetan, 21.KORRIKA furgonetan egin nuen osoa, Euskal Herria zeharkatuta, eta 22. KORRIKAn prentsa taldean…beraz, hainbat errealitate eta ikuspuntu bizitzeko aukera izan dut, eta 23.KORRIKA ere desberdina izango da eta ari da izaten. Ardurak eskatzen duen lana bestelako da, eguneko ordu guztiak gutxi eta beti dago zeregina, gainera, bidai asko ere tartean, baina egia da oro har harrera ona egiten digutela eta gustura ari naizela. Eta zelan ez aipatu taldea, ni neu koordinatzaile nagusia naiz, baina taldean aritzen gara asko eta hori oso garrantzitsua da.

Korrikak milaka anekdota izan ditu eta izango ditu bere edizioetan, lekukoarenak, korrikalarienak, antolatzaileenak, … bakoitzak bereak ditu. Zuk dituzunen artean zein duzu gogoan?

Asko dira momentu bereziak. Esaterako Zuberoan sartu ginenean esataria ez genuen ulertzen, eta furgoneteroen artean barre batzuk egin genituen.

Beti daude kilometro bereziak, eramaile bereziekin eta unkitzeko momentu asko.

Edota norberaren eskualdean, bertako lau kide joan da, bide txarra hartu genuenekoa…

Nola aurreikusten duzu izango dela 23. KORRIKA?

Ba azaroaren 16an aurkeztu genuenetik, harrera ona izaten ari da eta jende asko ari da kilometroak eskuratu nahian. Beraz, pozik gaude eta espero dugu horrela jarraitzea.

Espero dugu Irungo hasiera eta Baionako amaiera ere jendetsuak izatea, eta jendarteak pozik parte hartzea KORRIKAn, eta oso presente izatea behin KORRIKA amaituta ere euskaraz bizitzeko beharra, ezagutza eta erabilera sustatu.

Etorkizunean nola irudikatzen duzu Korrika?

Egia da azken edizioetan, izugarrizko gorakada egin duela, eta ekimen oso erraldoia bilakatu dela. Espero dugu aurrerantzean ere jendeak berdin babestea KORRIKA, eta iritsi dadila egun Euskal Herria euskalduna dena eta KORRIKA egin dezagun harro eta hori ospatzeko.

Mutualiaren Open Data

datos abiertos mutualia

Mutualiak guztien eskura jarri ditu bere jarduerari buruzko datuak, modu librean erabili eta partekatu ahal izateko.

Dokumentu horiek Mutualiaren Atari Korporatiboan daude, dokumentu eta txostenen atalean.

mutualiaaren open data

Gaur egun, zenbait adierazle daude eskuragarri, hala nola bajei (kontingentzia profesionalen eta arrunten ondoriozkoak), lan-istripuei eta gaixotasun profesionalei (baja eragin dutenak eta ez dutenak) buruzko estatistikak, eta haurdunaldiko eta edoskitzaroko arriskuen espedienteei eta adingabeen zainketari buruzko adierazleak. Datu horiek mutuaren datu-basetik eskuratzen dira zuzenean eta denbora errealean.

Mutualiak bere sei balioetako bat, gardentasuna, aplikatuz ezarri du zerbitzu hau, informazioa edozein unetan eskuratu eta gizartean ezagutza kritikoa sortzeko erabiltzearen kultura bultzatzeko.

Dibertsitatea eta inklusioa mutualian

diversidad-2024

Dibertsitatearen eta inklusioaren kudeaketa enpresa-balio estrategiko bat da edozein erakunderentzat. Mutualiak, balio horiek duten garrantziaz jabetuta, bere interes-taldeak osatzen dituzten pertsonen aukera-berdintasuna, diskriminaziorik eza, ekitatea, aniztasuna eta inklusioa erraztu eta bultzatuko dituen ingurune bat lortu nahi du. Horregatik, Mutualiak, 2021-2025 aldirako Plan Estrategikoan, lehentasunezko proiektu gisa identifikatu zuen dibertsitate-plan bat lantzea.

diversidad-2024.webp

Behar hori gogobetetzeko, Mutualiak Dibertsitate Batzordea sortu zuen 2022an, eta 2023an, 2023-2025 aldirako Dibertsitate eta Inklusio Politika eta Plana onartu zituen; lehenengo fase honetan, Mutualiako langile eta bezeroei aplikatzen zaizkie. 

Mutualiarentzat, mutuarekiko harremanari eragiten dioten pertsona fisiko eta juridikoen desberdintasun indibidualen multzoa da dibertsitatea, eta, inklusio-estrategia gisa, Mutualiak konpromisoa hartzen du haien dibertsitatea errespetatu, baloratu eta kudeatzeko, gizartean balioa gehitzeko.

I. Dibertsitate eta Inklusio Plan honen helburua da zenbait jarduera-ildo, ekintza eta helburu definitzea, aukera emango dutenak, Plan Estrategikoan txertatuta, erakundeko pertsonen kudeaketan haiek identifikatu eta lehenetsitako elementuak sartzeko, eta, halaber, mutuak garatzen dituen zerbitzu eta produktuek bezeroen ezaugarri indibidualak gogobetetzea. Horrez gainera, lan-ingurune askotariko eta inklusiboak sortzearen beharrari buruz kontzientziatu nahi du, onuragarria baita erakundeentzat, gizartearentzat eta garapen jasangarriarentzat. Hala, Mutualiak erabaki du 2024a Dibertsitatearen Urtea izango dela mutuan. Hori ospatzeko, sentsibilizazio- eta kontzientziazio-ekintzak egingo dira kultura inklusiboa bultzatzeko; hots, erakundearen interes-taldeak osatzen dituzten pertsona guztien identitatea, berezitasunak eta dignitatea aintzatetsi eta defendatuko dituen kultura bultzatzeko.

Mutualiak aurreiritziak eta desberdintasun- eta diskriminazio-egoerak murrizten lagundu nahi du, gizarte askotarikoa eta inklusiboa lortzeko.

Kontsulta juridiko 2024ko Otsaila

consulta

Ezintasun iraunkorrari eta erretiroa hartzeko ohiko adina betetzeari buruz

kontsulta

Galdera hau oso ohikoa da, eta maiz egiten dute pentsioa jasotzeko eskubidea ematen duen ezintasun iraunkor bateko pentsio baten onuradunek (osoa edo absolutua eta baliaezintasun handia): Zer gertatzen da aitortutako pentsioarekin erretiro-adina betetzen denean?

Jarraian azalduko dugun bezala, gehienetan prestazioaren onuradunak ez du ezer egin beharko, eta pentsiodunak ez du kalterik jasango inolaz ere, kasurik okerrenean egoera berean geratuko baita.

Ikus dezagun gure ordenamendu juridikoak nola antolatzen duen ezintasun iraunkorretik erretiroa hartzeko ohiko adina betetzerako iragate hori; ikusiko dugun bezala, izen-aldaketa bat baino ez da izango kasu gehienetan.

Urriaren 30eko 8/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onetsitako Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren (GSLO) 200.4 artikuluak dioenez, “Ezintasun iraunkorragatiko pentsioei, haien onuradunak hirurogeita zazpi urte betetzen dituztenean, erretiro-pentsio deituko zaie. Izendapen berri horrek ez du inongo aldaketarik ekarriko, ordura arte jasotako prestazioaren baldintzei dagokienez”.

Lege-testua oso argia da: printzipioz, pentsiodun batek ere inolako kudeaketa edo izapiderik egin beharrik gabe, ez Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalean, ez eta beste erakunde batean, ezintasun iraunkorreko pentsioari erretiro-pentsio deitzen zaio automatikoki, eta ez dira birkalkulatzen ez oinarri arautzailea, ez pentsio-ehunekoa, ez ordainsari-kopurua, ez eta PFEZaren ehunekoa ere, ezintasun oso kualifikatua, absolutua edo baliaezintasun handia jasotzen bazuen pentsioak PFEZtik salbuetsita egoten jarraituko baitu.

Nabarmendu behar dugu artikulu horrek 67 urteko adina aipatzen duela erretiroa hartzeko ohiko adin gisa, 2027an hori izango baita erretiroa hartzeko ohiko adina, gutxienez 38 urte eta sei hilabetez kotizatu izana egiaztatzen ez dutenentzat.

Oraindik trantsizio-aldian gaude, eta, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren zazpigarren xedapen iragankorrak adierazten duen bezala, gradualki aplikatuko da; 2024an, 66 urte eta 6 hilabetekoa da adin hori.

Kontuan hartu behar dugu, gainera, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 163.1 artikuluak adierazten duela araubide orokorraren pentsioak elkarrekin bateraezinak izango direla onuradun berarengan metatzen direnean, “legez edo erregelamenduz berariaz kontrakoa xedatzen ez bada”. Beraz, erretiroa hartzeko behar beste kotizatu dugula uste badugu, erretiro-pentsioa eska diezaiokegu Gizarte Segurantzaren Institutu Nazionalari. Erakunde kudeatzaileak aztertuko du pentsioa jasotzeko baldintzak betetzen diren, dagokion pentsioa kalkulatuko du, eta horretarako eskubidea aitortuko du, baina organo kudeatzailea hasiko da ordainketa egiten, edo, hala badagokio, urteko zenbatekoetan handiena den pentsioa ordaintzen jarraituko du. Horrenbestez, printzipioz, zenbateko handieneko pentsioa ordainduko da, salbu eta pentsioduna (edozein arrazoi dela eta) ados ez badago eta beste aukera bat baliatzen badu.

Egia esan, kasu gehienetan oso gutxitan da onuragarriagoa erretiro-pentsioa eskatzea, aldez aurretik ezintasun iraunkorreko pentsioduna izanez gero —eta zenbat eta gazteago aitortu hasierako pentsioa, orduan eta onura gutxiago ekarriko du—, berriz kotizatu ez bada eta maila ezintasun absolutukoa edo baliaezintasun handikoa bada. Nolanahi ere, zalantzarik izanez gero, onuradunak beti eska dezake pentsioa, eta erretiroa hartzeko eskubidea betetzen ez badu edo zenbateko txikiagokoa bada, ondoriorik gabe geratuko da.

Azaldu dugun guztia pentsio kontributiboei buruzkoa da, baina gerta liteke onuraduna baliaezintasun-pentsio ez-kontributibo bat jasotzen aritzea. Gure ordenamendu juridikoak Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 367.3 artikuluan arautzen du egoera hori, eta, funtsean, arestian adierazitakoarekin bat datorren araubide bat ezartzen du. Izan ere, honako hau adierazten du: “Baliaezintasun-pentsioei erretiro-pentsio deituko zaie haien onuradunek hirurogeita bost urte betetzen dituzten unetik aurrera. Izendapen berri horrek ez du inongo aldaketarik ekarriko, ordura arte jasotako prestazioaren baldintzei dagokienez”.

Cristina Cearra Guezuraga


Mutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatua

Mutualex epaia 2024ko Otsaila

sentencia

ALDI BATERAKO EZINTASUNAREN ETA LANGABEZIAREN ARTEKO LOTURA

mazoa

Auzitegi Goreneko Lan Arloko Salaren 2023ko azaroaren 22ko epaia, doktrina bateratzeko RCUD. 3.230/2020 kasazio-errekurtsoan emana. Ignacio García Perrote Escartín magistratua izan da txostengilea.

Prozedura horretan, gai hau planteatu da: ea langabezia-prestazioa jasotzeko aldia luzatzen den baldin eta langilea prestazio hori jasotzen ari dela aldi baterako ezintasun-egoerara igarotzen bada.

Prozedura horren jatorria da Elxeko Lan Arloko 2 zenbakiko Epaitegiaren epai bat; haren kontra erregutze-errekurtsoa jarri zen Valentziako Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiko Lan Arloko Salan, eta Auzitegi Gorenaren aipatutako epaia eragin du.

Eztabaidatutako gaiaren oinarri faktikoa honako hau da: Kasazioan errekurtsoa jarri zuen langileak lan-istripu bat izan zuen 2016ko ekainaren 6an, eta horrek aldi baterako ezintasuneko prozesu bat eragin zuen; 2016ko azaroaren 9an eman zioten alta langileari. 2016ko azaroaren 9an, langilea kaleratu zuten, eta langabezia-prestazioa 2018ko azaroaren 9ra arte onartu zitzaion.

2016ko abenduaren 5ean, aldi baterako ezintasun-egoerara igaro zen berriz ere, eta 2017ko martxoaren 13an Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak (GSIN) ebatzi zuen aurreko prozesuan berriz gaixotzeagatik izan zela.

Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoaren (EEZP) 2017ko uztailaren 17ko ebazpenak honako hau adierazi zuen: “langilearen langabezia-prestazioa kontsumitzen den aldia ez litzateke etengo 2016ko abenduaren 5ean (kaleratu ondoren) hasitako aldi baterako ezintasunagatik, nahiz eta 2016ko ekainaren 6an hasitako aurreko aldi baterako ezintasunean berriz gaixotzeagatik izan”.

Langileak auzitara eraman zuen Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoa, eta Elxeko Lan Arloko 2. Epaitegiaren epaiak baietsi egin zuen demanda. EEZPk erregutze-errekurtsoa jarri zuen, eta Valentziako Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiko Lan Arloko Salak baietsi zuen 2020ko apirilaren 24an: Lan-arloko Epaitegiaren epaia baliogabetu zuen, eta Estatuko Zerbitzu Publikoaren ebazpena berretsi zuen.

Aztergai dugun epaian, zuzenbide-azterketa Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren (GSLO) 283. artikuluan xedatutakoan oinarritzen da, zeinak arautzen baitu langabezia-prestazioaren eta aldi baterako ezintasunaren arteko lotura.

Aipatutako aginduaren 1. apartatuan, aldi baterako ezintasuneko egoeran dagoen eta egoera horretan lan-kontratua azkentzen zaion langilearen kasua arautzen da, eta bereizten dira kontingentzia arrunten ondoriozko aldi baterako ezintasuna eta kontingentzia profesionalen ondoriozkoa. Bereizketa horrek garrantzia du. Izan ere, gertakari arrunten kasuan, langabezia-prestazioa jasotzeko alditik kenduko da, kontsumitu gisa, lan-kontratua azkentzen den egunetik aurrera aldi baterako ezintasuneko egoeran egon den denbora; eta, bigarren kasuan, kontingentzia profesionalen kasuan, ez da bidezkoa langabezia-prestazioa jasotzeko alditik kentzea kontratua azkendu ondoren aldi baterako ezintasuneko egoeran egon den denbora. Horrenbestez, lege-trataera ezberdina da kontuan hartuta aldi baterako ezintasuna gertakari arruntek eragindakoa den ala kontingentzia profesionalek eragindakoa den.

Aztertutako epaian planteatutako kasuan, ordea, ez da aplikatzekoa Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 283.1 artikuluan xedatutakoa; izan ere, kontratua ez da azkendu langilea aldi baterako ezintasun-egoeran dagoela. Aitzitik, lege-testu beraren 283.2 artikuluan xedatutakora jo behar dugu, zeinak arautzen baitu erabateko langabeziagatiko prestazioa jasotzen ari den eta aldi baterako ezintasun-egoerara igarotzen den langilearen kasua, hori baita errekurritutako epaian gertatzen den kasua.

Horretan, legegilearen konponbidea desberdina da, ez baitu bereizten kontingentzia arrunten eta profesionalen artean; horren ordez, bereizten ditu, batetik, lan-kontratu baten indarraldian hasitako aurreko prozesu baten berriz gaixotzea den kasua eta, bestetik, lan-kontratu baten indarraldian hasitako aurreko prozesu baten berriz gaixotzea ez den kasua.

Ezberdintasuna hau da: lehenengo kasuan, langabezia-prestaziorako hasieran ezarritako iraupen-aldia amaitu ondoren langileak aldi baterako ezintasun-egoeran jarraitzen badu, lehen jasotzen ari zen zenbateko berean jarraituko du jasotzen aldi baterako ezintasuneko prestazioa; berriz gaixotzea ez bada, ordea, hileko eragin anitzeko errenten adierazle publikoaren % 80ko zenbatekoan jarraituko du jasotzen aldi baterako ezintasuneko prestazioa.

Baina epaian honako gai hau eztabaidatzen da, aldi baterako ezintasuna aurreko prozesuaren berriz gaixotze bat izan zein ez: “langabezia-prestazioa jasotzeko aldia ez da luzatuko langilea aldi baterako ezintasun-egoerara igarotzeagatik (Gizarte-Segurantzaren Lege Orokorraren 283.2 artikuluaren hirugarren paragrafoa)”, eta artikulu hori da aztertutako kasuari aplikatzekoa.

Epaian, txostengileak nabarmentzen du legegileak “Gizarte Segurantzaren prestazioek langabezia-prestazioan duten eraginari buruzko erregulazio bereiziak” sartu dituela, eta bestelako irizpidea izan duela lege-testu bereko 284. artikuluan, zeinak aipatzen baititu langabezia-, amatasun- eta aitatasun-prestazioak. Artikulu horretan, irizpidea mesedegarriagoa da; izan ere, kontratua azkentzen denean, ez da deskontatzen langabezia-prestazioa jasotzeko alditik langilea amatasun- edo aitatasun-egoeran egon den aldia, eta, langilea erabateko langabezia-prestazioa jasotzen ari bada eta amatasun- edo aitatasun-egoerara igarotzen bada, kasu horretan ere langabezia-prestazioa eteten zaio, eta, amatasun- edo aitatasun-prestazioa azkendu ondoren, langabezia-prestazioak jarraitzen du berriro, jasotzeke zegoen iraupenarekin eta etetearen unean zegokion zenbatekoarekin.

Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 283.2 artikuluaren hirugarren paragrafoak xedatutakoak 283.1 artikuluaren hirugarren paragrafoan xedatutakoaz eta 284. artikuluan xedatutakoaz bestelako aurreikuspen bat sartu du. Aztergai den kasuan, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 283.2 artikuluan xedatutakoa da aplikatzekoa, eta, horrenbestez, langabezia-prestazioa jasotzeko aldia ez da luzatuko langilea aldi baterako ezintasun-egoerara igarotzeagatik. Prestazioa arautzen duen arauaren hitzez hitzeko interpretazio hori aplikatu da epaian, eta Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoaren irizpidea berretsi da.

Cristina Cearra Guezuraga


Mutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatua