BEOW26

beow 2026 cas

Mutualiak garapen jasangarrirako helburuekiko (GJH) benetako konpromisoa finkatu du, eta ikuspegi horrekin bat datozen ekimenak bultzatu eta horietan aktiboki parte hartu du. Ahalegin horri Euskadi 2030 Agenda Aurreratua saria eman diote aurten, helburuok bere kudeaketa ereduan sartzeagatik.

 

Konpromiso hori dela eta, hilabete honetan, eta Ingurumenaren Mundu Eguna izango denez, bereziki interesgarria iruditzen zaigun ekimen baten berri eman nahi dugu: BEOW 2026. Ekimen horretan parte hartzera animatzen zaituztegu.

 


Aurten Basque Environment and Oceans Weekaren (BEOW) bosgarren edizioa egingo da. Ekaineko lehen astean izango da eta hainbat ekitaldi berezi antolatu dira. Helburua da Euskadin lurralde urdin eta berdea eraikitzea: aliantzen gunea, non enpresak, erakundeak eta herritarrak konektatzen baitira, berrikuntza eta ekintza kolektiboa bultzatu, inbertsio jasangarria erakarri eta Euskadi trantsizio ekologikora bideratzeko.

 

Ana Mata BEOWeko koordinatzailea da, baita ekitaldiak antolatzea bultzatzen ari diren pertsonen taldekoa ere.

Azalduko diguzu zertan datzan BEOW?

Nakusarbek sortu zuen BEOW. Ingurumenaren eta Ozeanoen mundu-egunen barruan egiten den ekitaldia da BEOW, eta herritarrak irtenbide zientifikoekin eta enpresa berrikuntzarekin konektatzen ditu, eta Euskadiko trantsizio ekologikoan itsasargi gisakoa da.

 

Alberto Santolaria itsas gaietako ikertzaile eta zientzialaria eta Nakusarberen sortzailea da.

Alberto, nola sortu zen BEOW?

25 urteko ikerketaren ondoren, uste dut beti zaila gertatu zaigula zientzia herritarrengana hurbiltzea. Beraz, BEOW sortu zen zientzia herritarrengana zuzenean iristeko, tarteko urratsik gabe; hau da, jendeak informazio guztia jasotzeko. Gure ustea zen pertsonek erabaki hobeak hartzen dituztela, zientzia eskuratzen badute, eta ez gara iritziz aldatu. Horregatik, zientzia herritarrei helarazten diegu, erabaki hobeak har ditzaten.

 

José Felix Gonzalo taldekidea da ekonomia berdearen sustatzaileetako bat da, eta, bereziki, Laukariz-Mungian ekainaren 4an elikadura-erresilientziari buruz egingo den ekitaldiaren sustatzailea.

Horrenbestez, José Félix, zergatik izan daiteke interesgarria BEOW enpresentzat?

Egia esan, unibertsitate munduan, badakigu arazoetako bat ikerketa «mundu errealera» eramatea dela. Hori da BEOWen helburua, gizartera iristeaz gain, Albertok esaten zuen bezala, enpresetara ere iristea. Ikertzeaz ari garenean, aplikagarria izateak du garrantzia, eragin handiagoa sortzeko. Unibertsitate munduaren helburu argia da hori, eta haiengana iristeko modua da enpresek ikerketa horiek aplikatzeko eta ondasun bihurtzeko konpromisoa hartzea, ikerketaren emaitza herritarrentzako eta jasangarritasunaren aldeko ondasun komun bihurtzeko. Tailerrak egingo ditugu, networking eran, enpresa liderrak, zientzialariak eta ekintzaileak konektatzeko, garapen ekonomiko berde eta urdin jasangarri, lehiakor eta birsortzailea bultzatzeko. Nire aldetik, ekainaren 4ko ekitaldia nabarmendu nahi dut. Laukariz-Mungian egingo da, eta ekonomia berdearen esparruko elikadura-erresilientzia izango da hizpide.

 

Koldo Bartolomé taldekidea da ekonomia urdinaren sustatzaileetako bat BEOW26an, eta, bereziki, ekainaren 5ean Blue Growth estrategiari buruz egingo den ekitaldiaren sustatzailea.

Aizu, Koldo, eta zergatik izan daiteke interesgarria BEOW gazteentzat edo halako batean ekintzaile bihurtzen direnentzat?

Tira, BEOWek benetako eragina sustatzen du, komunitatearen, familien, gazteen, enpresen eta zientziaren arteko intersekzioan dihardu eta. Albertok eta José Felixek aipatu duten bezala, gutxitan ikusten da halakorik. Eta guk BEOW kontzeptua sortu dugu propio horretarako eta aipatu intersekzioa sustatzeko. Lehiakortasuna, berrikuntza eta erresilientzia sustatu nahi dira eragile anitzeko lankidetzaren bidez, eraldatzen ari den ingurune globalaren aurrean. Nire aldetik, ekainaren 5eko ekitaldia nabarmendu behar dut. Itsas Museumean izango da, eta Blue Growth estrategia izango da hizpide. Ozeanoen Mundu Egunaren esparruan (ekainak 8), tailer horrek aztergai izango du Blue Growth estrategiak zer aukera eskaintzen duen Bizkaian lehiakortasuna, enplegua eta trantsizio ekologikoa bultzatzeko, barnean hartuta turismo jasangarria, berrikuntza eta itsasoari lotutako garapen ekonomikoa.

 

Jaime Legorburu taldekidea da BEOWeko Kultur Jaialdiaren sustatzaileetako bat, eta hilaren 6an eta 7an Zorrotzaurreko Terminalen egingo diren ekitaldiak nabarmendu ditu.

Jaime, enpresekin eta gainerakoekin tailerrak egiteaz hitz egin digute, baina nola hurbilduko da BEOW gizartera?

Herritarrentzat ere baden jaialdi bat egitea da asmoa, baina zer da hori? Zertan datza? Tira, enpresei aplikatzea oso ondo dago, baina herritarrei zabaltzeak berekin dakar ezagutza zabaltzea eta eragin gehiago sortu ahal izatea; alegia, guztiok aipatu dugun benetako eragin hori. Halako gaiak jorratzea eta ondo pasatzeko aukera izatea, zeren ezagutzak hobeto barneratzen ditu norberak, ondo pasatuz jaso baditu; ziur aski gogoan geratuko zaizkio, eta kontu horiez hitz egingo du, gehiagotan eta jende gehiagorekin. Beraz, jaialdi bat antolatu nahi dugu, enpresak bilduko dituena, musika eta kirol urdina egongo direna, emakumeek zeregin nagusia izango dutena eta itsasadarrean egingo dena, Bilboko ardatz nagusia da eta. Hemen bertan, euskal gastronomiarekin, enpresa horiek eta startupak leku berean bilduta, egun pare batez, hilaren 6an eta 7an, Zorrotzaurreko Terminalen.

 

Ana, nola azalduko zenuke labur BEOW eta zer berrikuntza dakarzkigu BEOW 2026k?

Labur esanda, BEOW honela sortu zen: zientzia herritarrengana hurbiltzeari ekin genionean, ohartu ginen enpresak behar genituela hurbilketa azeleratzeko, baina konturatu ginen modu ludiko batean egin behar genuela, herritarrak erakarri eta «kutsatu» ahal izateko. Eta orain, bosgarren edizio honetara iritsita, egia esan, oso gauza garrantzitsu batez jabetu gara: posizionatu egin behar gara, ezin dugu beste alde batera begiratu. Larrialdi planetarioan gaude, klima-larrialdian, eta posizionatu zaitezen behar dugu: nabarmendu zaitez; horregatik hautatu dugu Jane Goodall antropologoaren, tira, primateen ikerlariaren aipua. Aurten zendu da, eta eragin itzela izan du gugan. Primateen azterketari lotuta eman zuen bizitza osoa, eta honela dio aipuak: «Egiten duzun horrek marka uzten du; zeuk erabaki zer-nolako marka utzi».

 

Horregatik, edizio honek nolabait adierazi nahi duena da ezin duzula beste alde batera begiratu, ez duela balio «ez du zerikusirik nire bizitzarekin» leloak, «egin dezatela beste batzuek», ez, ez, ez. Guztiak posizionatu behar gara, edozertan, sinesten duzun horretan, baina posizionatu zaitez, eta ekin. Uste dut bosgarren edizio honek eragin ikaragarria izango duela, kontuan hartuta orain arteko bilakaera, ibilbidea eta informazioa, eta, gainera, taldetzarra da gurea. Horra Global Sound, soinuaren alderdian lanean ari dena, Dolmen 455, IDGen huba, Lurralde Urdina, Nakusarbe, guztiaren jatorria dena nolabait, natura, kultura, osasuna, artea eta edertasuna biltzen dituen leloa, etab. Baiki, uste dut aurtengoa mugarri izango dela, ez dakit zer iritzi duzuen, nola ikusten duzuen, baina, nire iritzian, aurtengoak sekulako eragina izango du.

 

Bai horixe. Ekainaren 4, 5, 6 eta 7an Ingurumenaren eta Ozeanoen Euskal Astean zain izango gaituzue.

Tabakorik Gabeko Mundu Eguna 

tabaquismo 2026

Tabakorik Gabeko Mundu Eguna ospatzen da maiatzaren 31n, herritarrei tabako-kontsumoaren arriskuak ezagutarazteko eta kontsumoa murrizteko politika eraginkorrak sustatzeko. Data horretan, hainbat antolakundek, esaterako, OMEk, sentsibilizazio-kanpainak bultzatzen dituzte, erretzeari uztearen, ohitura hori utzi nahi dutenei laguntzearen eta hurrengo belaunaldiak tabakoaren eragin kaltegarrietatik babestearen garrantzia nabarmentzeko. 

Hori horrela, OMEk 2026rako leloa aurkeztu du berriki: «Ken diezaiogun mozorro erakargarria: nikotina eta tabakoarekiko adikzioari kontra egitea». Helburua da ikusgarri egitea industriak zer-nola berrasmatu eta azalberritzen dituen bere produktuak, belaunaldi berriak erakartzeko, batik bat gazteak. Kanpainak marketineko estrategiei erreparatzen die; produktu berritzaile gisa aurkezten dituzte zigarreta elektronikoak, nikotina-poltsak edo nikotina sintetikoko gailuak, baina, egiatan, adikzioari eusten laguntzen dute. 

Erretzeari utzi nahi dioten pertsonei laguntzeko, Osakidetzak eraginkortasun frogatuko metodoak erabiltzen ditu, eta aholkularitza, ikasmaterial eta tratamendu-programa zenbait eskaintzen ditu, hala presentzialak nola urrunekoak edo mistoak. Baliabide horiei esker, pertsona bakoitzaren beharretara egokitutako laguntza ematen da, eta tabakismoaren prebentzioa indartzen, osasun publikoa hobetzeko neurri giltzarria da eta. 

Tabakismoaren prebentzioa – Osasun Eskola 

Maiatzaren 28a: ondo jatea osasuna zaintzea ere badela gogoratzeko aukera 

nutricion-mutualia-2026

Maiatzaren 28an Nutrizioaren Espainiako Eguna ospatzen da. Jardunaldi horren helburua da herritarrak sentsibilizatzea elikadura orekatua eta bizi ohitura osasungarriak izateak duen garrantziari buruz, gaixotasunak prebenitzeko eta bizi-kalitatea hobetzeko oinarriak direnez. 

Ospakizun soila izan beharrean, data horrek jaten dugunaren eta gure ongizatearen arteko zuzeneko harremanari buruz hausnartzera gonbidatzen gaitu. Nutrizio egokia izatea eta jarduera fisikoa erregulartasunez egitea lagungarriak dira immunitate-sistema indartzeko eta osasun-arazo jakin batzuk prebenitzeko, esaterako, obesitatea, diabetesa eta gaixotasun kardiobaskularrak. Gainera, malnutrizioan jartzen du arreta, malnutrizio forma guztietan, desnutriziotik hasi eta gainpisuraino. 

Elikatzea ez da soilik behar biologiko baten ondorio; gure ohituren, lehentasunen, emozioen eta bizi garen ingurunearen parte ere bada. Horregatik, nutrizio osasungarriaz hitz egitea elikagai gomendagarriak zerrendatzeaz baino harago doa. Alegia, kontuan izan behar da zer-nola hautatzen dugun jaten duguna, zer oztopo topatzen ditugun egunerokoan eta zein aldaketa errealista egin ditzakegun gure elikadura modu iraunkorrean hobetzeko. 

Gaur egun, oso elikadura-eredu desberdinei jarraitzen diegu, eta horien kalitatea, neurri handi batean, dietan nagusi den elikagai motaren eta kontsumo-maiztasunaren araberakoa da. Testuinguru horretan, funtsezkoa da informazio argia, erabilgarria eta ebidentzian oinarritua ematea, herritarrei erabaki osasungarriagoak hartzen laguntzeko, bai erosketetan, bai elikagaien prestaketan. 

Helburu horrekin, nutrizio-hezkuntzako baliabideak funtsezko hainbat alderditan ardaztu ohi dira: elikadura orekatuaren oinarriak azaltzea, gizarteak eta kulturak gure hautuetan duten eragina aztertzea, erosketa- eta sukaldaritza-trebetasunak hobetzea, eta askotan euskarri zientifikorik gabe zabaltzen diren mitoak desmuntatzea. Autoebaluaziorako tresnak ere oso erabilgarriak dira, aukera ematen baitute hobetu daitezkeen ohiturak identifikatzeko eta aldaketa pertsonalizatuak sustatzeko. 

Elikadura hobetzeak ez du eraldaketa erradikalik eskatzen, erabaki zehatz eta iraunkorrak baizik. Gatza eta azukrea murriztea, ur gehiago kontsumitzea, elikagai freskoak lehenestea eta janariak hobeto planifikatzea neurri errazak dira, eta eragin nabarmena izan dezakete. Garrantzitsuena da jarraitutasunez eta malgutasunez aurrera egitea, perfekzioa bilatu gabe, baizik eta ohitura osasungarriagoak eta errealistagoak. 

Mutualiak elikadura osasungarriari buruzko eskuliburu bat ere badu , atal berriekin, elikaduraren hainbat alderdi lantzen dituena, hala nola Nutrizio estrategiak I eta Nutrizio estrategiak II.  

Mutualex-Kontsulta juridikoa 2026ko Maiatza

consulta

LANGILE BATEK FAMILIARTEKO BATEN OSPITALERATZEAGATIK EDO GAIXOTASUN LARRIAGATIK EMATEN DEN BAIMENA IZATEN JARRAI DEZAKE (LEren 37.3.b art.) FAMILIARTEKOAK MEDIKU-ALTA JASOTZEN EZ DUEN BITARTEAN? 
 
ETA BADU HORRETARAKO ESKUBIDERIK OSPITALEAN ALTA EMAN ONDOREN ESKATZEN BADU? 

Bi kontsulten erantzuna Audientzia Nazionalaren 2026ko otsailaren 19ko Epaian dago (err.-zk.: 415/2025). 

Lehenengo galderari dagokionez, hona hemen erantzuna: bai. Langileak ospitaleratzeagatiko edo gaixotasun larriagatiko baimena hasita badu, legez edo konbentzionalki aurreikusitako egunak bete arte har dezake, senideak ospitaleko alta jaso duen arren, betiere medikuak alta eman ez badio eta zaintza beharrak irauten badu. 

Auzitegi Nazionalaren arabera, ospitaleko altak ez du automatikoki iraungitzen baimena; hortaz, garrantzitsuena da familiartekoaren zaintza justifikatzen duen egoerak jarraitzea. Gainera, baimenak arauak ezarritako iraupena du —bost egun Langileen Estatutuan— eta ezin da aldez aurretik murriztu senidea ospitaletik ateratze hutsagatik. 

Bigarren galderari dagokionez, hona hemen erantzuna: ez. Langileak ezin du Langileen Estatutuaren 37.3.b) artikuluko baimena lehenengoz hasi familiartekoari ospitalean jada alta eman diotenean eta etxean zaintzeko beharra bakarrik dagoenean. Ospitaleratzea (edo gaixotasun larria/etxeko atsedena hartzea behar duen ebakuntza) da baimenaren gertaera eragilea; ospitaletik atera ondorengo zaintzak behar izate hutsak, gertakari horretatik isolatuta, ez du baimen autonomorik sortzen. 

Jesús Escartín Azlor 


Mutualiako lege-aholkularitzako abokatua      

Mutualex epaia 2026ko Maiatza

sentencia

AUZITEGI GORENAREN EPAIA, 2026KO MARTXOAREN 12KOA (ERREKURTSOA: 3351/2024) 
LANALDI PARTZIALEKO ETA ALDIZKAKO LANGILE FINKOEN EZINTASUNAGATIKO PRESTAZIOAREN OINARRI ARAUTZAILEA 

Auzitegi Gorenak (AG), 2026ko martxoaren 12ko 270/2026 Epaian (3351/2024 Errekurtsoa), finkatu eta argitu egin zuen nola kalkulatzen den aldi baterako ezintasunaren (ABE) prestazioaren oinarri arautzailea lanaldi partzialeko eta aldizkako langile finkoetarako, eta ezarri da honela kalkulatu behar dela: prestazioaren gertakari eragilearen egunaren aurreko hiru hilabeteetako kotizazio-oinarrien batez bestekoa hartuta. 

Eztabaidatutako auzia zen ea lanaldi partzialeko aldizkako langile finko baten lan-istripuaren (LI) ondoriozko ABEren prestazioaren oinarri arautzailea lan-istripuaren (prestazioaren gertaera eragilea) aurreko hiru hilabeteetako kotizazio-oinarrietatik ateratzen zen edo lan-istripuaren eguneko kotizazio-oinarria hartu behar zen. 

Gizarte Segurantzarekin kolaboratzen duen mutualitateak, hasiera batean lan-istripuagatiko ABEren prestazioa aitortu zion hizpide dugun langileari, eta lan-istripua izan zuen eguneko kotizazioa bakarrik hartu zuen kontuan. Ondoren, erakunde kolaboratzaileak oinarri arautzailea berrikusi eta birkalkulatu zuen, ulertzen baitzuen prestazioaren gertakari eragilearen egunaren aurreko hilabeteetako kotizazio-oinarriaren batez bestekotik ateratzen zela. Hori horrela, langileak 18.574,71 euro itzuli behar zizkien guztira. 

Langilea enplegu-aniztasuneko egoeran zegoen, enpresa batean lanaldi osoko kontratu mugagabea zuen, eta, aldi berean, beste enpresa batean afiliatuta eta alta emanda zegoen aldizkako kontratu mugagabe finko batekin eta lanaldi partzialarekin. Bere aldizkako lan finkoari dagokionez, enpresan txandakako dei, alta eta baja irregularrak eta ez-jarraituak zituen, egun jakinetan errepikatzen ez zirenak.  

Horri dagokionez, 2018ko azaroan, bigarren enpresa horretan 2018ko azaroaren 3an eta 18an deiak, altak eta bajak egin zirela dago jasota, eta azken egun horretan, hain zuzen ere, 2018ko azaroaren 18an, langileak lan-istripua izan zuen eta mediku-baja hartu zuen.  

Mutualitateak ABEren prestazioa aitortu zion langileari 89,67 euroko prestazioaren eguneko oinarri arautzailearen arabera, lan-istripua eduki eta mediku-baja eragin zuen 2018ko azaroaren 18ko lanaldi zehatz horren kotizazioari zegokiona, baina, ondoren, kalkulua zuzendu zuen, aplikatu beharrekoa lan-istripuaren aurreko hiru hilabeteetako kotizazio-oinarrien batezbestekoa zela iritzi ziolako, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren (GSLO) 245. artikuluan ezarritakoa aplikatuz, GSLOren 248.1.c) artikuluan ezarritakoarekin lotuta. Artikulu horretan arautzen da lanaldi partzialeko kontratua edo aldizkako kontratu finkoa duten langileen ABEren prestazioaren kalkulua.  

Orduan indarrean zegoen GSLOren 248.1.c) artikuluaren idazketaren arabera (2025/03/31ra arte), lanaldi partzialeko kontratua edo aldizkako kontratu finkoa zuten langileentzat eguneko oinarri arautzailea honela kalkulatzen zen: egiaztatutako oinarrien batura (gertaera eragilearen aurreko hiru hilabeteetan gehienez) zati aldiko egun naturalak. 

2025/04/01az geroztik, GSLOren 248.1.c) artikuluak (11/2024 ELDn ezarritako idazketa berriaren arabera) zehazten du hiru hilabeteak gertakari eragilearen aurreko hilabetearen aurrekoak izan behar dutela. 

Auzitegi Gorenak, GSLOren 248. artikulua aztertu ondoren, azpimarratu du manuak denboran zehar eutsi diola gehienez gertaera eragilearen aurreko hiru hilabeteen erreferentziari. 

Araudi hori aplikatuz, lanaldi partzialeko edo aldizkako langile finko baten ABEren prestazioaren eguneko oinarri arautzailea honela kalkulatzen da: gertaera eragilearen aurreko hiru hilabeteetako kotizazio-oinarrien batura (2018/11/18) zati aldiko egun naturalak. Horrenbestez, eztabaidatutako kasuan 1.169,91 euro (2018ko abuztuko 206,93 € + 2018ko iraileko 407,66 €+ 2018ko urriko 555,32 €) zati aldi horretako 73 egun natural (lehenengo deia eta enpresako alta abuztuan izan baitziren, 2018/08/20an) egin behar da. Hori horrela, ABEren prestazioaren eguneko oinarri arautzailea eguneko 16,03 eurokoa zela ateratzen zen. 

Mutualitatearen argudioarekin bat etorriz, Auzitegi Gorenak ondorioztatzen du ABEren prestazio ekonomikoaren helburua dela jasotzeari uzten zaizkion soldata-errentak ordezkatzea, baina ez errenta horiek arbitrarioki hobetzea edo kaltetzea; izan ere, lortu nahi dena eta egokia dena da prestazioa langilearen lan-errealitatera egokitzea. Izan ere, ABEren prestazio ekonomikoaren izaera eta helburua da langile bat, gaixotasun edo istripu bat dela eta, aldi baterako lan egiteko ezinduta dagoenean eta osasun-laguntza behar duenean gertatzen den diru-sarrerarik eza berdintzen saiatzea. Prestazio hori, gainera, bajan dagoen egun natural guztietan ordaintzen da, eta ez soilik lan egitea legokiokeen egunetan.  

Azken finean, ABEren sorospen ekonomikoa prestazio bat da, eta helburu du langilearen soldata edo ordainsaria ordezkatzea, gutxienez zati batean, langilea lan egiteko aldi baterako ezinduta dagoen bitartean, baina ez du helburu ordainsari hori hobetzea; izan ere, ez da koherentea mediku-bajak lanean jaso ohi den hileko ordainsaria areagotzea.  

Prestazioak soldata ordezkatu behar du, ez hobetu, eta aztertutako kasuan, hasieran aplikatutako eguneko 89,67 euroko oinarri arautzailea mantenduz gero, ekonomikoki errentagarriagoa izango litzateke mediku-bajan egotea lanean aritzea baino, eta dagokiona da kontuan hartzea prestazioaren gertaera eragilearen egunaren aurreko hiru hilabeteetako kotizazio-oinarrien batezbestekoa hartuta ateratzen den eguneko 16,03 euroko batezbestekoa. 

Auzitegi Gorenak ezetsi egin du langileak aurkeztutako errekurtsoa, eta berretsi egin du Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiaren 2024ko apirilaren 2ko Epaia, ABEren prestazioaren oinarri arautzailea eguneko 16,03 euro dela ezartzen duena, eta irmoa da langileak mutualitateari 18.574,71 euro itzultzeko betebeharra. 

Aitor Lecumberri Ruiz 


Mutualiako aholkularitza juridikoko lege-teknikaria      

Ikas-ekinezko prestakuntzaren kontraturako kostu finantzagarriak eguneratzea 

formacion online

Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoak (SEPE) ikas-ekinezko prestakuntzako kontratuei lotutako prestakuntza finantzatzeko modulu ekonomikoak eguneratu ditu. Neurriaren helburua hezkuntza-kalitatea bermatzea da, hamar urte baino gehiago zenbatekoak aldatu gabe egon ondoren.   

Hobari-zenbateko berriak 

Orduko eta parte-hartzaileko kostuei % 26,7ko igoera aplikatu zaie (2013tik 2025era arteko KPIaren aldakuntzan oinarrituta):   

Aurrez aurreko modalitatea: 10,1 euro/ordu (lehen 8 €).   

Urrutiko modalitatea/teleprestakuntza: 6,3 euro/ordu (lehen 5 €).   

Indarraldia eta aplikazioa 

Indarraldiaren hasiera: Zenbateko berriak 2026ko ekainaren 1etik aurrera aplikatuko dira (BOEn argitaratu eta hurrengo hileko lehen egunean).   

Aplikazioa: Pizgarrietarako eskubidea duten kontratuetarako Gizarte Segurantzako kotizazioetako hobarien bidez baliatu ahal izango dituzte enpresek zenbateko berriak. 

2026. urteko 112 zenbakiko BOEren 10031 xedapena 

Mutualia, etorkizun jasangarriarekin konprometituta  

mutualia futuro sostenible

Bazenekin pertsona bakoitzak urtean sortzen duen zaborra haren pisua halako sei dela? 

Hondakin horietako askok, gainera, gure ibaiak eta itsasoak kutsatzen dituzte, ez badira zuzen kudeatzen. Horrenbestez, maiatzaren 17an, Mutualiak ingurumenarekiko konpromisoa berretsiko du, jasangarritasuna eta ekonomia zirkularra sustatzeko ekintza zehatz batzuen bidez. 

 

Zergatik da funtsezkoa birziklatzea? 

Birziklatzea gauzak edukiontzi egokira botatzea baino gehiago da; izan ere, funtsezkoa da honetarako: 

  • Natura-baliabideak kontserbatzeko eta lehengaiekiko mendekotasuna murrizteko. 
  • Energia aurrezteko eta CO2-aren emisioak murrizteko, klima-aldaketari aurre egite aldera. 
  • Materialei bigarren bizitza emateko. 

 

Ekonomia zirkularra erdigune 

Eredu tradizionala, «erabili eta bota», ordeztu nahi dugu ekonomia zirkularreko ereduarekin, materialak ahalik eta denbora luzeenean mantentzen baititu erabilgarri. Produktuen bizitza baliagarria luzatuta, baliabide berri gutxiago erabili, eta hondakin gutxiago sortzen ditugu. 

 

Nola egiten dugu Mutualian?  

Gure konpromisoa Mutualiako zenbait taldek eta batzordek bultzatutako ekimenetan zertzen da:  

  1. Dohaintza solidarioak: pazienteek errekuperatu ondoren entregatzen dituzten baliabideak berrerabiltzen ditugu (belaun-babesak edo paxak), elkarte batzuek esterilizatu eta berregokitu ondoren. 
  2. Enkanteak: mutuak jada erabiltzen ez dituen objektuak (mugikorrak edo bizikleta estatikoak) enkantean jartzen ditugu langileentzat, haiek berrerabiltzea sustatzeko. 
  3. GKEak: gure Ekimen eta Jarduera Sozialen Taldearen berariazko jarduna materialei bigarren aukera ematean datza. 
  4. Hondakinen kudeaketa: edukiontzi desberdinduak erabiltzen ditugu, eta, besteak beste, plastikoa, papera eta tonerrak kudeatzen ditugu, balioa berriz emateko. 

 

Inplikatu zaitez! Hondakinak ondo bereiztea, bai etxean, bai lanean, hori da lehen urratsa etorkizun berdeagorako bidean.

LAGUNTZA HUMANIZATZEA: Mutualiaren ereduak pertsonak ditu ardatz 

cristina perucho Mutualiako mediku errehabilitatzailea

Osasun-laguntza humanizatzeaz hitz egitea pertsonari erreparatzea da, bere gaixotasunetik harago. Mutualiak ikuspegi hori ildo estrategiko bihurtu du, hurbilekoagoa, efizienteagoa eta paziente nahiz profesionalen premietara bideratuagoa dagoen osasun-arreta batekiko konpromiso. 

 

Cristina Perucho Pont elkarrizketatu dugu, Medikuntza Fisikoko espezialista eta Asistentzia Pertsonalizatzeko Batzordearen (COPA) koordinatzaileari. 

 

1.- Zer esan nahi du zehazki osasun-laguntza “humanizatzeak”? 

Osasun-laguntza humanizatzearen xedea da pertsonari osotasunean begiratzea, eta ez soilik patologiari.  

“Ulertzea da asistentzia-prozesu bakoitzaren atzean pertsona bat dagoela, beldurrak, zalantzak, itxaropenak eta historia pertsonala dituena; planteamendu hori pazientearentzat nahiz bera artatzen duen profesionalarentzat da baliagarria”. 

Erakundean ulertzen dugu humanizazioa arreta-eredu bat dela, bikaintasun klinikoa tratu hurbilarekin, entzutearekin eta errespetuarekin konbinatzen duena, arreta beti pertsonengan jarrita. 

2.- Zergatik bihurtu da funtsezko ildo estrategiko Mutualian? 

“Gaur-gaurkoz, humanizazioa funtsezko ildo estrategikoa da Mutualian, oso modu naturalean lotzen delako erakunde gisa beti izan garenarekin”. 

Mutualia osatzen dugunok hurbiltasuna, profesionaltasuna eta tratuan berotasuna izan ohi ditugu ezaugarri. Hori argi geratu zen guztion artean erabaki genuenean zer baliorekin nahi genuen gu ezagutzea: taldea, hurbiltasuna, profesionaltasuna, efizientzia, gardentasuna, abangoardismoa. Oraingoz COPAn (Asistentzia Pertsonalizatzeko Batzordea) egin dugun lanarekin, ikusi dugu benetan ez dugula egiten ari ginenetik kanpoko ezer sartu behar izan, soilik lan egiteko modua ikuspegi estrategiko komun batekin indartu, ordenatu eta lerrokatu dugu. Hortaz, laguntza humanizatzeak edo pertsonalizatzeak ahalbidetzen digu gure kulturan jada oso presente zegoen lan egiteko modu horri balioa eta koherentzia ematea.  

3.- Zeintzuk dira Mutualiaren Osasun Laguntza Pertsonalizatzeko Planaren oinarrizko ardatzak? 

Orain arte, Plana bost dimentsioren inguruan egituratu da. Dimentsio bakoitza hiru lurraldeetako diziplina anitzeko talde batek osatzen du. Lehenengoa, pazienteari eta haren ingurukoei arreta eta informazioa ematea da. Bigarrena, koordinazio sanitarioa, soziala eta komunitarioa. Hirugarrenak, berriz, profesionalak humanizazioaren eragile aktibo gisa kokatzen ditu, prestakuntzan, arretan eta garapenean zentratuta. Laugarrenean, prozesuak, baliabideak eta kudeaketa-sistemak daude erdigunean. Eta bosgarrenean, aldiz, instalazioak, espazioek ere komunikatu egiten dutela uste baitugu. 

Humans Fundazioak egindako azken auditoriaren ostean, beste dimentsio bat sartu dugu, soluzio teknologiko eta digitalena. Gaur egun, teknologia humanizazioaren, efizientziaren eta asistentzia-kalitatearen palankatzat hartzen da; eta horri esker, prozesuen efizientzia, barne-komunikazioa eta artatuen nahiz profesionalen esperientzia hobetzen da. 

 

4.- Zer ekimen ezarri dira jada pazientearen esperientzia hobetzeko? 

Ugari dira, eta askotarikoak. Erakundean onarpen digitala orokortu da, eta elementu horrek erraztu eta arindu egiten du pazienteak gure erakundearekin duen kontaktua, izapideak eta itxaronaldiak murrizten ditu, eta denbora libratzen du profesionalekiko harremana hurbilagoa izan dadin.  Ildo beretik ari gara lanean aplikazioarekin eta aplikazioari gehitzen ari gatzaizkion funtzioekin. 

Istripuaren aitorpen-orria sinplifikatu da. Harrera- eta informazio-zirkuituak hobetu dira, pazienteak erakundearekin duen harremaneko une garrantzitsutzat jotzen baititugu. Espazio eta ingurune asistentzialak egokitu ditugu, abegikorragoak izan daitezen. Zentroen eta asistentzia-mailen arteko koordinazioa indartzeko lanean ari gara, gure prozesuen kudeaketa efizienteagoa izan dadin.  Gogoan izan behar da Loturako Osasun Unitatearen figura (gaztelaniaz, USE); izan ere, dagoeneko ibilbide garrantzitsua du gure erakundean, eta oso garrantzitsua da pertsonan oinarritutako arreta-ereduan. 

5.- Zenbaterainoko garrantzia du komunikazioak humanizazio-prozesuan? 

Esango nuke funtsezkoa dela. Ondo komunikatzea ez da soilik estilo-kontua.  

“Komunikazio on batek pazientearen esperientzia hobetzen du, bai, baina profesionala ere babesten du: gatazkak gutxitzen ditu, higadura emozionalari aurrea hartzen dio eta lotura terapeutikoa sendotzen du”. 

Mutualian irmoki egin dugu komunikazio-gaitasunetan trebatzearen alde. Eta diren gisan ulertuta egiten dugu hori: lehen mailako gaitasun klinikoak, ez osagarriak. Arreta segurua, efikaza eta gizatiarra ez da sostengatzen haiek gabe. 

6.- Nola inplikatzen dira profesionalak kultura-aldaketa horretan? 

COPA proiektuaren hasieratik, diziplina anitzeko batzorde gisa egituratu da, ikuspegi desberdinak izateko eta gogoeta partekatua egin eta arlo guztietan etengabeko hobekuntzaren alde lan egin ahal izateko asmoarekin. 

Kultura-aldaketa horren helburu nagusia da guztiok neurri txikiagoan edo handiagoan zipriztintzea.  

“Profesionalok ez dugu aldaketaren hartzaile izan behar; aitzitik, aldaketaren protagonista izan behar dugu. Humanizazioaren funtsezko protagonistak pazienteak nahiz profesionalak dira: zaintzen dutenak zaintzea ereduaren oinarrietako bat da, ez osagarri bat”. 

7.- Humans Fundazioarekin lankidetza eta akreditazio-prozesua: zein bide egin behar izan duzue? 

Humans Fundazioarekin dugun lankidetzak oso gauza baliotsua ekarri digu: kanpokoa eta metodologikoki zorrotza den begirada gure asistentzia-ereduari buruz. Hasiera batean, haiekin egin genuen lana zera izan zen, egiten ari ginenaren barnera begirako ikuspegi bat ezartzea, eta ohartu ginen bagoi asko genituela, baina ibiltzeko bideak falta zitzaizkigula.  

“Humans Fundazioarekin egindako lanaren bitartez, lantzen ari ginen asistentzia-eredua zein zen aztertu dugu, laguntza humanizatzera/pertsonalizatzera oso bideratuta zegoena, eta hobetzeko aukerak ikusi ditugu, jarraitu beharreko ildoak finkatuta”. 

Ibilbide horri esker, ziurtagiria lortu genuen 2023an, eta berriki, 2026an, ziurtagiria lortu dugu berriro kalifikazio gorenarekin, A+. Ziurtagiria ez da proiektu honen amaiera. Ekintza hori gure erakundearen sistema normalizatuak bilatzeko kulturarekin bat dator.  Ziurtagiri bakoitza erronka bat da arreta hobetzen jarraitzeko, pazienteen eta haien ingurukoen beharrizanak eta osasun-arloko profesionalenak neurri berean kontuan hartuta.  

 

8.- Mutualiak pazientearen asebetetasunaren adierazle korporatibo berri bat aurkeztu du. Zer dakar aurrerapauso horrek? 

Pauso esanguratsua da. Orain arte kuantifikatzea zailagoa zena era egituratuan neurtzeko aukera ematen digu: pazientearen asistentziaren/esperientziaren pertsonalizazioa. 

Ñabardura adierazgarri bat dago: adierazle hori faktore antolatzaile eta profesionalen azterketarekin osatzen dugu. Zergatik? Gure esperientzian pazientearen asebetetasuna eta profesionalaren ongizatea erabat lotuta daudelako. Bata ez da sostengatzen bestea gabe. Neurtzea da, azkenean, kontzienteki hobetzeko lehenengo urratsa, eta, batez, ere denboran jasangarria.