Gipuzkoa Berdinago eta Euskaraldia

mutualia-gipuzkoa-berdinago

Proiektu honen helburua da hizkuntza ofizialen erabilera publikoan hizkuntza-ohitura eredugarriak adostea eta praktikan jartzea, horrela, hizkuntza-berdintasunean sakontzeko eta, ondorioz, hizkuntza-bizikidetzarako eredu orekatuagoak sortzeko. 

Gipuzkoa Berdinago osatzen dugun enpresa eta erakundeok Euskaraldiaren bigarren edizioan parte hartuko dugu eta ariguneak sortzeko lanean ari gara. Euskararen erabilera sustatzea guztion eginkizuna baita. Bideoa prestatu dugu, beste erakunde eta enpresak Euskaraldian parte hartu dezaten eta euskararen sarera batu daitezen. 

gipuzkoa berdinago

Bela: Dibertsioa eta erantzukizuna itsasoan

ekfb

Kirol lehiaketak pixkanaka-pixkanaka itzultzen ari dira, eta udan gozagarrienetako bat bela praktikatzea da; era berean, aisialdi izaera bikaina ere badu. Bestalde, lehia gogoko duenak ere badu horretarako aukera, dagoeneko Bizargorri Eclair estropadan, Bizkaiko Txapelketan edo Euskal Kostaldea-Urrezko Balea trofeoan egin duten moduan. Bela arineko neska-mutilek ere entrenamenduak eta ikastaroak programatu dituzte, osasun segurtasuneko protokolo egokiak bete behar diren itzulera garai honetan.

Belaren zale askok berriro itsasoan izateko askatasuna sentitu dute dagoeneko. Izan ere, belak independentzia handia ematen du, eta horrek gozatzeko aukera eskaintzen du; gainera, gure autonomia erkidegoan, itsasoa alboan izanda, beste inon baino errazago egin dezakegu. Baldin eta ezinbesteko haizea alde badaukagu, gure ontziarekin ur gainean irristatzearen plazera eta askatasuna sentituko ditugu. Ontziak mota, neurri edo prestazio askotakoak izan daitezke, eta nabiga dezakegu gurutzaontzian, J80 monotipoetan, bela arineko ontzietan… Gainera, belan nabigatzeak sosegu handia eragiten du, gero eta beharrezkoagoa dugun ingurumenarekiko erantzukizuna eta errespetua garatzen laguntzen duen kirol jarduera izanik, nabigazioa lasaigarria delako. Halaber, autoestimua areagotu egiten du, eta, aldi berean, kontzentrazioa, posizionatze zentzua, espazioaren kontzientzia eta mugimenduen koordinazioa hobetu egiten dira. Belan nabigatzen duten pertsonak asko dira, gure kostaldean gero eta ugariago, eta kirol modalitate bat baino zerbait gehiago dela diote; horien iritziz, bizitza ulertzeko beste modu bat ere bada. Itsasontzian egindako ibilaldia zaratarik gabe egiten da, inolako presarik gabe –lehiaketetan izan ezik–, eta ingurumena kutsatu gabe. Horrekin guztiarekin batera, bela egiteko, beharrezkoa da sasoiko egotea, trebetasuna, eta talde-lan ezinbesteko eta garrantzitsua; gainera, abentura eta erronka izaera ederreko kirola da. Kantauri itsasoko kostaldea egokia da belan ibiltzeko, eta gure osasun fisiko eta mentalerako abantaila ugari azaleratzen ditu. Jadanik aipatu dugun kontzentratzeko eta orekan ibiltzeko gaitasuna hobetzeaz gain, giharrak suspertzen ditu eta adin guztietako pertsonen gorputza sendotzen du; izan ere, edozein belaunalditako lagunentzat interesgarria izan daitekeen jarduera da.

Sistema kardiobaskularra ere indartu egiten da, eta ez dakizue nola laguntzen duen egunero estutzen gaituen estresa alboratzen! Bela praktikatzeak D bitamina sintetizatzea bizkortzen du, eta bitamina horrek errakitismoari eta osteoporosiari aurrea hartzen laguntzen digu, odol-zirkulazioa eta gure egoera animikoa errazteaz gain. Bela egiteko, beste kiroletan bezalaxe, arduraz ibili beharra dago, eta zuhurtasunez jokatzea komeni da, gerta daitezkeen gihar lesioak saihestu ahal izateko. Izan ere, nabigatzeko, bat-bateko mugimendu biziak egin behar dira batzuetan, eta horiek, sasoiko egon ezean, belauneko arazoak edo lunbalgiak eragin ditzakete. Ohikoak izaten dira bizkarreko minak, bai norbere ontzietan nabigatzen duten zaleen artean, bai lehiaketetako eskifaietan. Hori bai, oso kontuan hartzekoak dira eguzkia eta horrek azalean dituen eraginak, gorritzeak eta erredurak eragin baititzake.

Dena dela, guk alde onari begiratuko diogu, itsasoa ondoan izateak osasun mentalerako substantzia onuragarriak pizten baititu, itsasoko zabaltasunean guri ongizatea, sosegua eta erlaxazio guztiz berezia eragingo digutenak. Halaber, Unión de Federaciones Deportivas Vascas-Euskal Kirol Federazioen Batasunari dagokion atal honetako lerro hauen bitartez, azpimarratu nahi dugu gure lurraldeko bela-eskoletan haurrek norbere trebetasunak hobetu ditzaketela, jarduera nautikoei esker. Batez ere, itsasorako irteera bakoitza planifikatzen laguntzen die, horrek prestatzea eskatzen baitu, bai eta irakasleek helarazten dizkieten jarraibideak betetzen ere. Halaber, taldean lan egiten laguntzen du, dibertsioa eta erantzukizuna ardatz funtsezko gisa hartuta. Bela kirol zoragarria da, urteko garai honetarako onenetako bat. Areago, bizi filosofia bat da.

2020, MUTUALIAKO ARRETA-ZENTROEN UDAKO ORDUTEGIA

Mutualiako arreta-zentroen ordutegia aldatu egingo da udan.

 Gure klinikek 24 orduko zerbitzua mantentzen dute: Ercilla eta Pk 24 orduko zerbitzua eta Gasteizko Erabakimen Handiko Ospitaleak 08:00etatik 20:00etara. Ordutegiz kanpo eta jaiegunetan larrialdietako arreta zerbitzua eskainiko da San Jose Ospitalean. 


Udako ordutegia hau izango da:

ARABAKO ZENTROAK

HAR Vitoria-Gasteiz: Ordutegia mantentzen du 8:00 – 20:00 astelehenetik ostiralera

Ordutegitik kanpo: San Jose Ospitalea

LAUDIO: Ordutegia mantentzen du 8:00 – 15:00

BIZKAIKO ZENTROAK

ERCILLA KLINIKA: 24 ordu

Zentro guztiek ordutegia mantentzen dute 8:00 – 15:00

GIPUZKOAKO ZENTROAK

PAKEA KLINIKA: 24 ordu

EIBAR eta IRUN: Ordutegia mantentzen dute 8:00 – 15:00

AZKOITIA:

BEASAIN:

BERGARA:

BESTE ZENTROAK:

mediku-azterketan emandako denbora benetako lan-denboratzat hartu behar da

Auzitegi Nazionalak, 2020ko martxoaren 2ko epaian, mediku-azterketak, borondatezkoak zein nahitaezkoak, lanaldi barruan eta laneko ordutegian egiteko eskubidea aitortzen die langile eskatzaileei. Azterketa ordutegi horretatik kanpo egin behar izanez gero, langileak inbertitzen duen denbora benetako lan-denboratzat hartu behar da; azken hori ordezko eskaera bat da gatazka kolektibo gisa aurkeztutako demandaren baitan.

Mediku-azterketa mediko horiek egiteko benetako lan-denboraren izaera ematen duen legezko edo jurisprudentziazko babesik dagoen ala ez zehaztea da kontua, osasunaren zaintzarekin lotutako prebentzio-neurriei dagokienez mediku-azterketa egokiak egitea helburu, borondatezkoak izan zein nahitaezkoak izan, Laneko Arriskuen Prebentzioari buruzko azaroaren 8ko 31/1995 Legearen 14.5 artikuluan agindutakoaren arabera, eta Lege horren 22. artikuluari jarraikiz.

Auzitegi Nazionalak atera duen eta aurreratu nahi dugun ondorioa da kontuan hartu behar dela bai borondatezko mediku-azterketen kasuan, bai egiten den lanbidearen arabera edo garatu beharreko lan-jardueraren berezko egoeren ondorioz azterketak derrigorrezkoak izan daitezkeen kasuan, egoera hoerietan bietan, lan egiteko erabilitako denbora benetan lan egindako denboratzat hartu behar dela, hala lanaldiaren barruan, hori baita desiragarria, hala lanalditik kanpo egiten direnean; kasu horretan ere, benetako lan-denboratzat hartu behar da, eta, beraz, konpentsatu beharra egongo da.

Ildo beretik jo zuen Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiak 2018ko urtarrilaren 9ko epaian (errek.2375/2017), eta agerian utzi zuen osasun-azterketari dagokion kostua, laneko segurtasunaren eta osasunaren oinarria bera, ezin zaiela inola ere langileei egotzi, ez ikuspegi ekonomikotik, ez ikuspegi sozialetik, lanbide-jarduerarekin zerikusirik ez duen denbora galduaraziz, eta, horretarako, Laneko Arriskuen Prebentziorako Legearen printzipioan oinarrituz, hau da, langileen erabateko doakotasuneko printzipioan oinarrituz, prebentzio-jarduerak berak eragindako kostuak izanik, bai arlo ekonomikoan bai sozialean; era berean, Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiko salak konponbide batera iritsi dira mediku-azterketak egiteko emandako denborari dagokionez, eta egia da: ez dago egoera hori jasotzen duen araudirik, eta adierazten du ordu horiek lanaldi barruan

egin behar direla; ordutegi horretan egin ezin badira, lan-denboratzat hartu behar da, konpentsazioari begira, adieraziz, halakotzat hartu behar dela, premisa honen arabera: ezin du eragin ez zamarik, ez kosturik edo ondorio negatibo nahiz kaltegarririk.

Beraz, osasun-zaintzaren oinarrizko zutabe diren osasun-azterketak dira, eta, beraz, prebentzio-arloko oinarrizko betebeharrak dira enpresaren ikuspegitik, lan-harremanean parte hartzen duten guztien osasunerako eskubidea bermatzeko, bai eta lan-harremanaren eraginpean egon daitezkeen hirugarrenena ere. Langileek duten eskubide hori bat dator enpresak lanbide-jardueratik eratorritako arriskuetatik babesteko duten betebeharrarekin, eta, enpresa-betebehar gisa, merkataritza-enpresek beren gain hartu behar dituzte, oso-osorik, jarduera horretatik eratorritako kostuak.

Jesus Mª Vicente

Mutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatu

Mutualiak 100 mila pertsonari baino gehiagori eman die arreta Euskadin

  • 75.000 pertsona inguruk jaso zuten osasun asistentzia, eta 100.000k baino gehiagok prestazioak kobratzeko aukera izan zuten.
  • Osasun asistentzia jaso zutenen gogobetetasun indizea 8,61 izan da 10etik.
  • Erabiltzaileen % 96,14 pozik edo oso pozik daude zerbitzuarekin.

“Mutualiak 1,28 € ematen dizkio euskal gizarteari jasotzen duen euro bakoitzeko”

Ignacio Lekunberri

Mutualiak, Gizarte Segurantzarekin lankidetza duen 2 zk.ko Mutuak, Ohiko Batzar Nagusia egin du, eta 2019ko ekitaldiari dagokion balantze ekonomikoa eta jarduera onetsi ditu. 2019an, 12 milioi euroko emaitza izan du; 335,7 milioi euroko sarrerak izan ditu kuoten bidez, eta, prestazioei dagokienez, 202,7 milioi euroko guztizko gastua izan du, eta horietatik 190 EAEko langileei ordaindu zaizkie. Gainera, 2019ko ekitaldian, 1 milioi euro eman zituen behar bereziko egoeran dauden pertsonentzako laguntzetan.

2019ko ekitaldian asko igo da kontingentzia arruntengatiko prestazioen kopurua, eta hori zuzenean dago lotuta bajen igoerarekin; horrek arriskuan jartzen du mutualitateen sektorearen bideragarritasuna. Ildo horretatik, Urtsa Errazti Mutualiaren presidenteak bere hitzartzean nabarmendu zuen “kontingentzia arrunten ondorioz, mutualitateen sektorea egiturazko defizit batean dagoela, eta, Ministerioak aurten bertan neurririk hartu ezean, arriskua eragin dezakeela publiko-pribatuaren arteko elkarlan-ereduan, zeinak 50 urtetik gorako esperientzia arrakastatsua duen”. Bestalde, Ignacio Lekunberri Mutualiaren zuzendari kudeatzaileak adierazi zuenez, “Mutualiak 1,28 € ematen dizkio euskal gizarteari jasotzen duen euro bakoitzeko”, kontabilitate sozialeko eredu baten arabera.

Oraingoan, COVID-19aren pandemiak eragin duen egoera ezohikoaren ondorioz, ekitaldia segurtasun protokolo zorrotz bati jarraikiz egin da eta edukiera mugatuarekin, eta, urtero legez, ingurumenarekin lotutako neurriak hartu dira ekitaldia diseinatu eta antolatzeko, Erronka Garbia metodologian oinarrituta. Ekitaldiak egitearekin lotutako ingurumenaren gaineko inpaktu negatiboak minimizatzea ahalbidetzen duen prozedura da Erronka Garbia.

Dokumentazioa

MUTUALEX EPAIA 2020KO UZTAILA

OINARRI ARAUTZAILEAREN ETA HAREN ONDORIO EKONOMIKOEN AFEKTAZIOA EZINTASUN IRAUNKORRAREN GRADU AITORPENEAN/BERRIKUSPENEAN

AUZITEGI GORENAREN URTARRILAREN 16KO 35/2020 EPAIAREN ANALISIA.

Epaitutako egitatean Gizarte Segurantzaren erregimen orokorrean afiliatutako langile baten egoera aztertu da; bere azken ohiko lanbidea merkataria izan zen, eta laneko istripu baten ondoriozko ezintasun iraunkor osoa aitortu zitzaion bere aurreko ohiko lanbiderako 2012an, Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalaren ebazpen bidez.

Ondoren, 2014ko uztaileko Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalaren ebazpen bidez, ezintasun iraunkor osoa aitortu zitzaion langileari merkatari lanak egiteko gaixotasun arrunt baten ondorioz, eta oinarri arautzailea 703,87 €-koa izan zen.

Ebazpen honi langileak demanda bat jarri zion ezintasun iraunkor absolutua aitortzeko, eta eskatu zuen ezintasun hori finkatzeko kontuan hartuko zen oinarri arautzailea izan zedila 2012ko laneko istripuaren ondorioz ezintasun iraunkor osoa emateko erabili zen oinarri arautzailea, hau da, 1.090,06 €-koa; demanda horri uko egin zitzaion 2015eko irailaren 7an, eta aurretiko erreklamazio berria aurkeztu zuen irailaren 25ean, 2015eko urriaren 9ko ebazpen bidez atzera bota zena; horren aurrean prozedura judiziala hasi zen, eta emandako epaian egungo EIA egoera aitortu zitzaion, baina gaixotasun arruntagatiko EIO oinarri arautzailearekin, eta bi prestazioen bateraezintasuna berretsi zuen Erregimen Orokorra ebaztean, eta demanda partzialki baietsi zuen.

Kasu honetan aztergai den araudiaren oinarrian batez ere GSLOko 143. artikulua dago, baita 1996ko urtarrilaren 18ko MAko 17. artikulutik 19.era artekoak ere eta abenduaren 23ko 3158/1966 Dekretuko 17. artikulutik 21.era artekoak; era berean, ikuspegi jurisprudentzialetik aztertu dira Auzitegi Gorenak emandako epai hauetako jarraibideak: 2000ko ekainaren 12koa (Dbke. 898/1999), 2004ko irailaren 29koa (Dbke. 60/2003), 2004ko azaroaren 4koa (Dbke. 1045/2003) eta 2010eko uztailaren 5ekoa (Dbke. 3367/2009); azken hori bi ezintasun iraunkorren ondoriozko prestazioen bateragarritasunari buruzkoa da.

Auzitegi Gorenaren irizpide jurisprudentzialak bere baitan hartzen ditu Litisaren xede diren bi gaiak: batetik, zein izan behar den gaixotasun arruntaren ondoriozko EIA prestazioaren oinarri arautzailea, aurrez EIO egon bada eta biak erregimen berekoak izan badira kontingentzia desberdina izan arren, zehatz esateko, laneko istripuagatik aztertutako kasuan; eta, bestetik, ondorio ekonomikoen data zein izan behar den, izan ere, GSINren 2014ko ebazpenak langileari ezintasun iraunkor osoa eman zion arren, merkatari lan berrirako gaixotasun arruntagatik aurretiko erreklamazioa jarria zuen eta ondoren demanda ere bai, EIA aitor ziezaiotela eskatuz, eta atzera bota zen, eta, ondoren, langileak beste aurretiko erreklamazio bat aurkeztu zuen irailaren 25ean eta urriaren 9ko ebazpen bidez atzera bota zen, eta demanda berria egin zuen eta haren prozedura judizialean eman zen epaian egungo EIA egoera aitortu zen.

Lehenengo gaiari dagokionez, epaiak aurreko ildo jurisprudentzialari jarraitu dio, eta ondorioztatu du hasierako ezintasun iraunkor osoa eragin zuen oinarri arautzailea ezarri behar dela gero egoera larritu arren (2012), eta adierazi du “berdin diola aurretiko administrazio prozeduran ezintasun iraunkor berri bat aitortzeko izatea edo aurrekoarekin jarraitzea, bien xedea langilearen lanerako gaitasuna osorik aztertzea baita. Kasu honetan, administrazio bidean ebatzi zen langileak bere lanbide berrirako ezintasun iraunkor osoa zuela, egoitza judizialean aitortu zaio ezintasun iraunkor absolutua duela, eta, beraz, ez litzateke logikoa adieraztea langilea, batetik, edozein lan edo lanbide egiteko ezinduta dagoela, eta, bestetik, lanbide jakin baterako ezinduta dagoela; gainera, ez dira bateragarriak bi prestazioak erregimen berean ordaintzen direlako, eta, beraz, ilogikoa litzateke langilea babesteko jarduera txikitzea, oinarri arautzailea murriztearen bidez”.

Amaitzeko, bigarren gaiari dagokionez, kontuan izan beharreko data 2014ko iraila izan behar ote den, hau da, ezintasun iraunkor osoa aitortu zitzaiona, edo prozedura judiziala ezetsi ondoren 2015eko irailaren 25ean egindako eskari berriaren aurreko 3 hilabeteak ote diren, Auzitegiak dio Erakunde Kudeatzaileak berak prestazioaren ondorio ekonomikoak 2014ko urriaren 13an jarri zituela, egileari ezintasun iraunkor osoa aitortu zitzaionean.

Lehenengo demandan atzera egitearen inguruan espresuki hitz egiten du, eta, Gorenaren iritziz, bere eskubidearen balizko preskripzioan bakarrik eragin dezake, dagokionean. Beraz, institutu horrek preskripzioaren afektaziorik ez duenez -GSINk berak onartzen duena-, prestazioaren ondorioen datak babes mota honetarako ezarritako moduan jarraituko du. Ezintasuna baloratzeko taldeak proposatutako irizpenerako finkatutako datari dagokionez, bi egoera gogoratu behar dira: batetik, ezintasun iraunkor egoera aitortutako langilea aurrez aldi baterako ezintasun egoeran egon bada eta orain zerbitzua eskaintzen ari bada, ondorioetarako data lana egiaz laga zuenekoa izango da, baina ezintasun iraunkorra eman zaionean aldi baterako ezintasuna aitortuta badu langileak, ondorioetarako data bere kalifikazioarena litzateke, non eta ezintasuna baloratzeko taldearen irizpenaren datan zenbatekoa handiagoa zen; hala balitz, data hau hartuko da kontuan.

Jesus Mª Vicente

Mutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatua