Agur erradiologiako CDei

Mutualiak, eraldaketa digitalaren bidean, plataforma bat sortu du, kalitate diagnostikoa duten irudi medikoen truke arin eta segurua ahalbidetzeko. Klik bakar batekin, irudi medikoak eta txosten erradiologikoak (PACS sistematik) hodei seguru batera igo ahal izango ditugu zuzenean. 

Mutualiak txartel baten bitartez emango dizkie gaixoei proba eta irudi medikoak. Txartel hori erabiltzeko gako pertsonal bat beharko da, eta horrekin eta Mutualiaren webgune baten bidez irudi medikoak eskuratu ahal izango dira. 

Datu pertsonalen segurtasunerako eta babeserako estandar altuenak betetzen dituen zerbitzua da, eta barne hartzen ditu Datuak Babesteko Lege Organikoan eta Datuak Babesteko Erregelamendu Orokorrean ezarritako eskakizunak. 

Proiektu honi esker, Mutualiak CDen sistema zaharkitua eta inprimatutako materiala alde batera utzi ahalko ditu, eta horrek denbora eta dirua aurreztea ahalbidetuko du; baina, batez ere, frustrazioak aurreztuko dizkie profesionalei eta gaixoei. 

Etengabeko aldaketa teknologikoen garai honetan, osasun-zentro handiek egunean egon beharra dute, gaixoari ahalik eta arreta onena eman ahal izateko. 

Ingurumenaren Mundu Eguna

Ingurumenaren Mundu Eguna ekainaren 5ean ospatzen da; Nazio Batuek egun hori izendatu zuten ingurumen ekintza sustatzeko, pertsona eta erakunde oro garapen jasangarriaren eragile aktibo bihur gaitezen eta ingurumena zain dezagun.

2020. urtean, gaia biodibertsitatea da, eta, Nazio Batuek gogorarazten diguten bezala, “orain gutxiko gertakariek, hala nola Brasilen, Kalifornian eta Australian aurrekaririk gabe izan diren baso-suteek, Afrikako Adarrean izan den oti-inbasioak eta, orain, COVID-19aren pandemiak erakusten dute lotura korapilatsua dagoela gizakion eta inguruko bizitza-sareen artean. Natura mezua bidaltzen ari zaigu.”

Egun hau ohartarazpena da gure kontsumo-ohiturei buruz hausnar dezagun, eredu ekologikoagoak eta ekoizpen jasangarriagoak susta ditzagun, gure Lurra zain dezagun eta etorkizuneko belaunaldiek etorkizun berdeagoa jaso dezaten oinordetzan.

Mutualian hainbat urtez egon gara lanean xede hori lortzeko, bost printzipio hauetatik abiatuta ekintzak planifikatzen, diseinatzen eta gauzatzen:

  1. Gure ingurunean eragin handia duten materialak MAIZTASUN TXIKIAGOAREKIN erosi eta erabiltzea.
  2. Ingurumen irizpideekin EROSTEA, erosteko beharra aztertuta.
  3. Sortutako hondakin guztiak KUDEATZEA.
  4. BERRERABILTZEA, “baztertuko” ditugun baliabideek inguruko guneen eta pertsonen eskura jarrita.
  5. SENTSIBILIZATZEA, hala Mutualian nola etxean egin ditzakegun ekintza eta ekimenekin.

NBEren aurtengo lema “Naturaren alde” da, eta munduko pertsona guztiei gonbita egiten digu “irtenbidearen parte” izateko.

Eta zuk? “Irtenbidearen parte” izan nahi duzu?

webinar 2

Alarma egoerak eragin duen lan geldialdiaren ondoren, hasi da berriz, sektore guztietan, lan jarduna berraktibatzen. Laneko itzulera hau, besteak beste, Osasun Ministerioak ezarri dituen jarraibideekin batera dator.

Hartu beharreko neurriak aldatzen doaz, araudia eta deskonfinamendu maila aurreratu ahala, eta, horregatik, enpresa bakoitzak, kasuistikaren arabera, modu desberdinean eta aldakorrean abiarazi beharko ditu neurriak.

Mutualia egoera berri eta nahasgarri honen jakitun da, eta bi webinar antolatu ditu, zenbait sektoretako enpresek jarduerara itzultzeari buruzko beren esperientziak kontatzeko.KOMERTZIO TXIKIAREN ESPERIENTZIAK
Hauen kolaborazioa izango dugu: Cristina Oñate andrea, Bizkaiko Irudi Pertsonaleko Enpresen Elkarteko lehendakariaHector Sanchez jauna, Bizkaiko Ostalaritzako Enpresaburuen Elkarteko gerenteaDiego Martinez San Vicente jauna,  Gasteiz On elkarteko presidenteaEkainaren 9an, 12:00etatik 13:15etara EMAN IZENA

Estresa eta COVID

Zalantzarik gabe, COVID-19aren ondorioetako bat, osasun- eta ekonomia-ondorioekin batera, gure osasun psikologikoan izaten ari den eta izango duen eragina da

  Hildakoei egiten zaien dolua, gaixotasuna hurbiletik bizitzea, lan-aldaketak eta birusaren garapenari buruzko ziurgabetasuna, dudarik gabe, eragin handikoak izaten ari dira, eta hala izango dira gure bizitza emozionalean. 

  Seguruenik, krisi honetan gehien errepikatzen den hitzetako bat estresa da. Argitu beharra dago bizirik gaudela estresatzeko gaitasuna dugulako. Estresa gure garaiko bizimoduari lotuta dago, eta, zentzu horretan, baliabide beharrezkoa eta erabilgarria da eguneroko erronkei baldintza hobeetan aurre egiteko. Esan daiteke erantzun hori aktibatu egiten dela organismoari ezohiko baliabideak emateko, egoera zailenei arrakastaz aurre egin ahal izateko. 

   Estresa balantza gisa uler dezakegu. Balantzaren alde batean, hautematen ditugun beharrak daude: lana, familia, gizarte-bizitza, erantzukizunak… Beste aldean, bakoitzak eskaera horiei aurre egiteko hautematen ditugun baliabideak daude. 

   Bakoitzak egiten dugun interpretazio-balantze horretan sortzen da estresaren pertzepzioa eta erantzuna. Eta balantzaren analogiarekin jarraituz, bi estres mota aipa ditzakegu: positiboa eta negatiboa. 

  • Estres positiboa edo eustressa: kasu honetan, nire baliabide pertsonalek nire beharrek baino gehiago “pisatzen” dutela sumatzen dut. Estres horrek ahalbidetzen digu geure burua gainditzea, erronkei aurre egitea, eta pertsonalki edo profesionalki haztea. 
  • Estres negatiboa edo distressa beharrek (lana, familia, erantzukizunak) gure baliabideek baino gehiago “pisatzen” dutela hautematen dugunean gertatzen da. “Eskaerari erantzun ezinik nabil”, “28 orduko eguna beharko nuke” esamoldeak dira pertzepzio horren erakusgarri. 

 Dena den, estresa handia, ohikoa eta denboran zehar mantentzen denean (eta kudeatzen ez dudanean), une horretan, sintomak eta desorekak (antsietatea, insomnioa, fobiak eta beste nahasmendu batzuk) ager daitezke, eta estresa arazo bihurtu dela iragartzen digute. 

 Zehazki, koronabirusaren pandemiaren ondorioz, litekeena da herritarren artean trauma osteko estresa (egoera tragikoak bizi ondorengo estresa) eta errearen edo burn out sindromea areagotzea osasun-kolektiboaren barruan, pandemiak beren lanean izan duen eragin berezia dela-eta. 

  Gure iritziz, osasun psikologikoaren zentzu prebentiboa garatu behar dugu. Estresa denborarekin sendatzen den nahasmendua dela uste dugu. Gure osasun fisikoa prebentzioz zaintzen dugun bezala (mediku-azterketak egiten ditugu, dentistarengana joaten gara, ginekologoarengana…), orain, inoiz baino gehiago, gure osasun psikologikoa zaindu behar dugu, estresaren kudeaketa baita haren lehen fasea. 

  Amaitzeko, hona hemen albiste on bat: estresa kudeatzen ikas dezakegu. Profesionalen, irakurketen edo prestakuntzaren bidez, baliabideak sor ditzakegu. Ez dugu zertan inozoak izan; baliabide horiek ez dituzte arazoak konpontzen, baina hobetu egiten dute bakoitzak aurrean izan duen errealitateari aurre egiteko eta eragiteko modua.  

PATXI ROCHA DEL CURA.

PSIKOLOGOA ETA COACH 

WEBINARRAK: COVID19a, enpresa esperientziak jarduerara itzultzean

webinar-cas-01
Alarma egoerak eragin duen lan geldialdiaren ondoren, hasi da berriz, sektore guztietan, lan jarduna berraktibatzen. Laneko itzulera hau, besteak beste, Osasun Ministerioak ezarri dituen jarraibideekin batera dator.

Hartu beharreko neurriak aldatzen doaz, araudia eta deskonfinamendu maila aurreratu ahala, eta, horregatik, enpresa bakoitzak, kasuistikaren arabera, modu desberdinean eta aldakorrean abiarazi beharko ditu neurriak.

Mutualia egoera berri eta nahasgarri honen jakitun da, eta bi webinar antolatu ditu, zenbait sektoretako enpresek jarduerara itzultzeari buruzko beren esperientziak kontatzeko.
INDUSTRIA ETA OSASUN SEKTOREETAKO
ERAKUNDE ERTAIN ETA HANDIEN
ENPRESA-ESPERIENTZIAK

Hauek parte hartuko dute:Koldo Garrido jauna, MERCEDES-BENZ enpresako Laneko Osasun arduradunaMiren Fernandez andrea, MUTUALIAko Pertsonen Garapenerako zuzendariaEnrique Baratta jauna, SPYCER AYRA CARDAN S.A., Enpresako Segurtasun eta Ingurumen KoordinatzaileaEkainaren 2an, 10:00etatik 11:15etara 
EMAN IZENA

KONTSULTATU NORMALTASUNERA
ITZULTZEKO GURE TRESNAK
mutualia.eus
Etengabe eguneratzen da
prebentzioa@mutualia.eus
944 042 105 / 943 440 526 / 945 009 077

Kirol-jarduerara pixkanaka itzultzea

Koronabirusaren pandemiak eragindako konfinamendu luze honetan, gomendatu dizuegu etxeetan ariketa batzuk egitea, ahal den neurrian. Aurreko bi hilabeteetan, kirol-jarduera oso ezohikoa izan da, eta, orain, Unión de Federaciones Deportivas Vascas-Euskal Kirol Federazioen Batasunaren atal honetatik, aholku batzuk emango dizkizuegu, nahi dugun normaltasunera itzultzeko, gustuko ditugun modalitate guztietan sasoian egoteko. Lerro hauetan, oinarrizko aholku batzuk emango dizkizuegu, lesionatu gabe berriro ariketa fisikoa egiten hasteko, poliki-poliki berriro sasoian egoteko eta nahitaezko geldialdiaren ondoren zuen elikadura zaintzeko. Lehenik eta behin, ulertu behar da denbora eta egokitze-aldi bat behar direla, aurreko maila lortzeko. Gogoz gaude ondo sentiaraziko gaituzten ohitura osasungarriak berreskuratzeko. Errealistak izan behar dugu, eta astiro hasi, lehen bezala ez gaudela jakinda. Horregatik, itzulerak pixkanaka joan behar du, alferrikako esfortzuak egitera behartu gabe, ariketetan pisua pixkanaka handituz, eta indar eta erresistentzia handiagoa eskuratuz. Desiratutako itzulera horretarako, oso garrantzitsua da une bakoitzera egokitutako ariketa fisikoa elikadura egokiarekin eta dieta osasungarriarekin uztartzea. Hori guztia funtsezko oinarria da gure osasuna arriskuan ez jartzeko, jarduerarik gabeko aldi luze baten ondoren.

Bistan da kirol-praktikara edo entrenamenduetara itzultzean ez garela martxoaren erdialdean genuen mailan egongo. Horregatik, ondo jakin behar da nola gauden fisikoki, ariketak eta saioak gure benetako egoera fisikora egokitzen saiatzeko. Akatsa litzateke gure jarduera gelditu aurretik egiten genuen gauza bera egiten saiatzea, horrek arazo fisikoak sor baititzake. Osasuna arriskuan ez jartzeko, itzulerari ekin behar diogu, baina behartu gabe, lesio beldurgarriak saihesteko.

Kirolera itzultzeko, oinarrizko ariketa batzuk egin ditzakegu egokitzeko, presarik izan gabe geunden tokian jarraitzeko, eta sekuentzialki hasita. Beroketa da hasierako eta ezinbesteko ariketa, edozein modalitateren praktika bermatzen duena arriskurik gabe. Oso garrantzitsua da beroketak eta luzaketak egitea, lesioei eta muskulu-gainesfortzuari aurrea hartzeko. Horregatik guztiagatik, berriro diogu elikadura ona, beroketa eta mailaz mailako entrenamendua funtsezkoak direla berriz sasoian egoteko. Komeni da adi-adi egotea gorputzak igortzen dizkigun sentsazioei, ziurtatzeko lehen entrenamendura behar bezala egokitzen ari garela; izan ere, itzulera era egokian egiten ez badugu, arazo fisikoak izateaz gain, beharbada, motibazioa ere galduko dugu ezustean.

Etxean konfinatuta egotea ez da eragozpen izan jende asko sasoian egon dadin, baina berriro kirola egitera atera diren gehienek kontuan hartzen dute, jarduera horrekin berriz hastean, birusaren aurkako neurriak hartzeaz gain, pixkanaka joan behar dutela. Lehenengo egunetan hainbat entrenamendu-mota txandakatzean, askoz errazagoa da interesatzen zaigun jarduera horretan zentratzea. Onena da ariketa aerobikoak gimnasioko entrenamenduekin, korrika egitearekin, bizikletaz ibiltzearekin edo igeri egitearekin bateratzea, energia eta motibazio gehiagorekin jarraitzeko behar den atsedena hartuta. Izan ere, barietatean dago gakoa, fisikoa suspertzeko desiratutako prozesu honetan. Garrantzitsua da ariketa kardiobaskular eta aerobiko horiek tonifikazio- eta indar-ariketekin uztartzea. Gainera, ona da gogoan hartzea, jarduerari berriz ekitean, atsedenaldia ere funtsezkoa dela, gure gorputzari entzun ondoren.

Amaitzeko, jarraibideak gomendatzen dizkizuegu lehengo berberak izan zaitezten: dieta orekatua, etxean hainbeste egun igaro ondoren agian ez diezuelako jaramonik egin gure elikadura-ohiturei edo zerbait aldatu duzuelako, karbohidratoak irentsi beharreko elikagai gisa hartuta, eta litro pare bat ur; helburu logikoak eta arrazoizkoak ezarri, gure egonkortasun emozionala kaltetuta baitago, eta, agian, antsietatea izango baitugu, eta behar duguna baino gehiago eskatuko baitiogu geure buruari. Bizi garen aldi bitxi honetan, kirola egitera ateratzean, distantzia soziala errespetatu behar dugu, eta oinarrizko higiene-jarraibideak bete, hala nola eskuak garbitzea eta aurpegia ukitzea saihestea.

Ariketa egitean, komeni da distantzia soziala handitzea, eztul edo doministiku egitean kanporatzen diren eta airean flotatzen duten mikropartikulak direla-eta. Ondo egongo zaretelakoan eta alderdi guztietan lehengo berberak izango zaretelakoan, kirola pixkanaka egitera animatzen zaituztegu.

Zurztasun-prestazioa jasotzeko legezko gehieneko adina.

Auzitegi Gorenaren doktrina, araubide iragankorrari buruzkoa.

Duela gutxi, Auzitegi Gorenak azken epaietako bat eman du zurztasun-prestazioa jasotzeko legezko gehieneko adina aldi iragankorrean aplikatzeari buruz, 2011n Gizarte Segurantzaren Lege Organikoa aldatzearen ondorioz, onuradunaren gehieneko adina 25 urtera igoz, eta igoera hori ez da erabat aplikagarria izan 2014ko urtarrilera arte.

Auzitegi Gorenaren urtarrilaren 23ko 51/2020 epaian, onuradunari zurztasun-pentsioa jasotzeko eskubidea aitortzen zaio, 25 urteko gehieneko adina betetzetik harago, hurrengo ikasturtea hasi eta hurrengo hilabeteko lehen egunera arte (zehazki, 2015-11-1era arte). Zehazki, onuradunaren eskubideak, hasiera batean 2012ko abenduan iraungitzen zenak, etekina aterako dio, hurrenez hurren, eskubide iragankor aplikagarria aitortzen duen zabaltze-tarte bakoitzari.

Planteatzen den gaia, zehazki, Gizarte Segurantzaren sistema eguneratzeari, egokitzeari eta modernizatzeari buruzko abuztuaren 1eko 27/2011 Legeak sartutako aldaketari buruzkoa da. Lege horrek Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 175. artikulua, pentsioaren onuradun izateko gehieneko adina igotzeari buruzkoa, aldatzen du, eta hura aplikatzeko araubide iragankorra, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren laugarren xedapen iragankorrean sartzen duena. Horregatik, aldez aurretik, aipatutako araudia azaldu behar da, epaian interpretatzen den araudia, hain zuzen: Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 175. artikulua eta seigarren xedapen iragankorra, 27/2011 Legeak zurztasun-pentsioari buruz sartutako erreformaren ondoren:

-175. artikulua (27/2011 Legearen arabera idatzita):

´

1.- Zurztasun-pentsioa jasotzeko eskubidea izango dute, berdintasun-erregimenean, kausatzailearen seme edo alaba bakoitzak, edozein dela ere filiazioaren izaera, baldin eta, kausatzailea hiltzean, hogeita bat urte baino gutxiago badituzte edo lanerako ezgaituta badaude eta kausatzailea altan edo altaren pareko egoeran badago. Zurztasun-pentsioei ere Lege honen 174. artikuluaren 1. zenbakiaren bigarren paragrafoan aurreikusitakoa aplikatuko zaie.

2.- Kausatzailearen semeak edo alabak irabazizko lanik egiten ez badu besteren kontura edo bere kontura, edo egiten badu, lortzen dituen diru-sarrerak, urteko zenbaketan, lanbide arteko gutxieneko soldatarako indarrean dagoen zenbatekoa baino txikiagoak badira, urteko zenbaketan ere, zurztasun-pentsioaren onuradun izan ahalko da, betiere, kausatzailea hiltzen den egunean 25 urtetik beherakoa bada.

Umezurtza ikasketak egiten ari bada eta ikasturtean 25 urte betetzen baditu, hurrengo ikasturtea hasi eta hurrengo hilaren lehenengo egunera arte jasoko du zurztasun-pentsioa. -Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren seigarren xedapen iragankorrak, zurztasun-pentsioen ondorioetarako adin-mugaren pixkanakako aplikazioa epigrafean, honako hau ezartzen du umezurtzak lan egiten ez duen umezurtz-kasuetan, aipatutako 27/2011 Legearen lehen xedapen gehigarriaren bi zenbakiak emandako idazketan:

“Lege honen 175. artikuluaren 2. paragrafoan aurreikusitako kasuetan, gurasoetako bat bizirik badago, zurztasun-pentsioaren onuraduna izateko adin-muga 2014ko urtarrilaren 1etik aurrera aplikatuko da.

Egun horretara iritsi arte, hauxe izango da muga:

a.- 2012an zehar, hogeita hiru urtekoa.

b.- 2013an zehar, hogeita lau urtekoa”.

Aztertzen ari garen 2020ko urtarrilaren 23ko epaian, Auzitegi Gorenak berretsi egiten du 2015eko ekainaren 22ko epai batean (doktrina bateratzeko kasazio-errekurtsoa: 3147/2014) eta 2014ko irailaren 18ko epai batean ezarritako doktrina. Epai horietan, 27/2011 Legeak Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren “ez oso argia den, goi-auzitegiaren hitzetan, 175. artikuluarekin eta araubide iragankorrarekin lotuta egindako erreformari dagokionez, jada argitzen zen aplikagarriak diren arauen atzerakako irakurketa” ezartzeko interpretazioa, ibilbidearen amaieran 2014-01-01a kokatuz.

Auzitegi Gorenak adierazten du 175.2 artikuluak erreforma horren ondoren ezartzen duena onuradun izateko unea dela, eta une hori 25 urte bete aurrekoa dela; hau da, gertaera eragilea data hori baino lehen gertatu beharko da.

Hortik aurrera, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 4 bis xedapen iragankorrak argitzen du zein den epemuga eta noiztik, eta, beraz, 2014/01/01ean ezartzen da umezurtz izaera eskuratzeko gehieneko adina, 25 urtekoa, eta data horretara arte bakarrik.

2014ko urtarrilaren 1era iritsi arte, 2014an 24 urte betetzen dituztenek eta 2012an 23 betetzen dituztenek atera ahal izango dute onura, baldin eta kausatzailearen heriotza 24 edo 23 urte bete aurretik gertatzen bada “.

Azaldutakoaren arabera, “Prestazioaren onuraduna 2014/01/01ean ikasturtea egiten ari bada eta ikasturte horretan 25 urte betetzen baditu, hurrengo ikasturtea hasi eta hurrengo hilaren lehenengo egunera arte gordeko du eskubidea. Onura bera aplikatuko zaie 2013an ikasturtean zehar 24 urte betetzen dituztenei, 2012an 23 urte betetzen dituztenei eta 2011n ikasturtean zehar 22 urte betetzen dituztenei; izan ere, 25 urteko adina finkatzeak (Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 175.2 artikulua), 2014. urteari lotuta (6. Xedapen Iragankorra), zentzua du, soilik, baldin eta aurreko idazkeran, 2011n, muga-adina betetzen duena babestera bideratuta badago, onuradun izaera 25 urtera arte luzatuz “.

Auzitegi Gorenak zuzen deklaratutako aurreko doktrina aplikatuz, planteatutako eztabaida ebazten du, eta arrazoitzen du kasu zehatzean aplikatuz: 2012ko abenduan onuradunak 23 urte bete zituen, eta, beraz, une horretatik aurrera gehieneko adina gainditzen ari zen (6. a.- Xedapen Iragankorra); baina bere eskubideak bere horretan jarraitzen du 2013ko abendura arte, 24 urteko gehieneko adinera iristen ez bada (6.b.- xedapen iragankorra). Eta gauza bera gertatu zen 2014an, demandatzaileak 24 urteko adinari eutsi baitzion 2014ko abendura arte (6. Xedapen Iragankorra, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 175.2 artikuluan xedatutakoari dagokionez); beraz, data horretan iraungi beharko litzateke prestazioa.

Hala ere, 25 urte betetzean, onuraduna unibertsitate-ikasketak egiten ari zenez, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 157.2 artikuluko bigarren paragrafoan xedatutakoa aplikatuz, pentsioa luzatu egin behar da 25 urteko gehieneko adina betetzetik harago, 2015eko azaroaren 1era arte.

Cristina Cearra

Mutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatua

KONTSULTA JURIDIKOA 2020KO MAIATZA

ERRELEBO-KONTRATUARI LOTUTAKO ERRETIRO PARTZIAL AURRERATUARI BURUZKO KONTSULTAK. MANUFAKTURA-ENPRESAK

Manufaktura-industriaren sektoreko enpresa batek bi galdera egin dizkigu:

– Lehenik eta behin, abenduaren 7ko 20/2018 Errege Lege-dekretua argitaratu ondoren, posible al da errelebo-kontratuari lotutako erretiro partzialak egiten jarraitzea, abuztuaren 1eko 27/2011 Legea indarrean sartu aurretik indarrean zegoen araudiaren arabera, baldin eta (kasu honetan bezala) enpresak ez badu erretiro partzialari buruzko akordio kolektiborik Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalean behar bezala inskribatuta?

– Eta bigarrenik, erantzuna baiezkoa bada, ba al dago kontrataziorako berezitasunik edo 27/2011 Legearen aurreko araudia bete behar al da?

Manufaktura-industriako enpresetan erretiro partzialak egiteko aukerari dagokionez, abenduaren 7ko 20/2018 Errege Lege-dekretuak, industriaren eta merkataritzaren sektorean lehiakortasun ekonomikoa bultzatzeko premiazko neurriak adosten dituenak, 6. atal berri bat gehitzen dio Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren Testu Bategina onesten duen urriaren 30eko 8/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren laugarren xedapen iragankorrari. Honela dio:

“2023ko urtarrilaren 1a baino lehen sortzen diren pentsioei aplikatuko zaie errelebo-kontratuari lotutako erretiro partzialaren arautegia, Gizarte Segurantzako Sistema eguneratzeari, egokitzeari eta modernizatzeari buruzko abuztuaren 1eko 27/2011 Legea indarrean jarri aurretik indarrean egon dena, honako baldintza hauek betetzen direla frogatuz gero:

a) Erretiro partziala eskatzen duen langilearen zuzeneko egitekoetan ezinbestekoa izan behar da esfortzu fisiko handia egitea edo arreta handia jartzea fabrikazio, elaborazio edo eraldakuntzako lanetan, bai eta manufaktura-industriako enpresetako makina eta ekipo industrialak muntatzeko, abian jartzeko, mantentzeko eta konpontzeko lan espezializatuetan ere.

b) Erretiro partziala eskatzen duen langileak frogatu behar du enpresan gutxienez sei urtez lan egin duela erretiro partzialaren aurretik. Horretarako, baldin eta enpresa-ondorengotza gertatu bada, Langileen Estatutuaren Legearen testu bateginak 44. artikuluan xedatzen duen bezala (testu bategin hori urriaren 23ko 2/2015 Legegintzako Errege Dekretuak onesten du), edo langilea talde bereko hainbat enpresatan egon bada, aurreko enpresan frogatutako antzinatasuna zenbatuko da.

c) Erretiro partziala eragiten duena gertatzen denean, lan-kontratu mugagabea duten langileak plantillako langileen guztirako kopuruaren ehuneko 70 baino gehiago izan behar dira.

d) Erretiro partziala hartzen duenaren lanaldiaren murrizketa gutxienez ehuneko 25ekoa izan behar da eta gehienez ehuneko 67koa (edo ehuneko 80koa, erreleboa hartzen duen langileari lanaldi osoko kontratua egiten badiote kontratu mugagabe batekin). Adierazitako ehuneko horiek denbora osoko langile baten lanaldi bati dagozkio.

e) Erreleboa hartzen duen langilearen eta erretiro partziala hartzen duenaren kotizazio–oinarriak bat etorri behar dira; hala, erreleboa hartzen duen langileari dagokiona ezin da izan txikiagoa erretiro partzialeko pentsioa arautzen duen oinarri–aldiaren azken sei hiletako kotizazio–oinarrien batez bestekoaren ehuneko 65 baino.

f) Hogeita hamahiru urteko kotizazio–aldia frogatu behar da erretiro partziala eragiten duena gertatzen den egunean. Horretarako, ez da kontuan edukiko aparteko ordainketei dagokien aldia. Horretarako, ez beste ezertarako, nahitaezko soldadutzan edo ordezko gizarte–zerbitzuan emandako aldia baino ez da zenbatuko, gehienez urtebete. Gutxienez ehuneko 33ko desgaitasun–gradua duten pertsonei hogeita bost urteko kotizazio–aldia eskatuko zaie.”

Mugatu beharreko seigarren atal honetan araututako berezitasunen artean, ez dago jasota enpresak erretiroaren arloko akordio kolektiborik izan behar duenik GSIN-n behar bezala erregistratuta.

Laburbilduz, planteatutako gaiei erantzunez, manufaktura-industriako enpresen kasuan, indarrean jarraitzen du abuztuaren 1eko 27/2011 Legea indarrean jarri aurretik zegoen legediak, eta, horretarako, laugarren xedapen iragankorraren 6. atalean ezarritako baldintzak betetzea eskatzen da, eta ez da beharrezkoa izango enpresak GSIN-n erregistratutako akordio kolektiborik izatea.

Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren laugarren xedapen iragankorraren 6. atalean ezarritako betekizunei dagokienez, Gizarte Segurantzaren Antolamenduko Zuzendaritza Nagusiaren 2019ko otsailaren 25eko 1/2019 Interpretazio Irizpidean ezarritakoa hartu beharko da kontuan interpretatzeko, honako hau xedatzen baitu:

– Egin daitekeen erretiro partzialeko modalitatea errelebo-kontratu bat aldi berean egin beharra eskatzen duena da, eta ez hura egitea aukerakoa dena.

– Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren laugarren xedapen iragankorraren 6. atalean xedatutakoa manufaktura-industria gisa sailkatutako enpresetako langileei soilik dagokie, eta halakotzat hartuko dira 2009ko EJSNren “manufaktura-industria” C taldeari dagozkion kodeak dituztenak.

– Manuak eskatzen du enpresa horietako langileek ahalegin fisiko handiko edo arreta-maila handiko lanak egin behar dituztela zuzenean, eta honako eginkizun hauek bete behar dituztela:

· Fabrikazioa, elaborazioa edo eraldaketa, nahiz eta zeregin horiek ez aplikatu makineria eta ekipo industrialen gainean.

· Makina eta ekipo industrialak muntatzea, martxan jartzea, mantentzea eta konponketa espezializatuak egitea.

– Langileak erretiro partziala eragin duen gertakariaren aurreko 12 hilabeteetan, gutxienez, lehen aipatutako zereginak egiten dituela egiaztatzeko, eskaerarekin batera enpresaren ziurtagiri bat aurkeztu beharko du, laneko arriskuen prebentziorako zerbitzuak bermatua, betetzen duen lanpostua eta horretarako eskatzen diren baldintzak egiaztatzen dituena (eredu ofiziala dago).

– Plantilla osoan kontratazio mugagabearen %70eko ehunekoa zenbatzeko, ez dira zenbatuko erretiro partziala hartzen duten langileen kontratuak. Betekizun hori pentsioa eragin duen gertakariaren unean egiaztatu beharko da, eta ez pentsioaren iraunaldi osoan.

– Erreleboa hartzen duen langilearen eta erretiro partziala hartzen duenaren kotizazio–oinarriak bat etorri behar dira; hala, erreleboa hartzen duen langileari dagokiona ezin da izan erretiro partzialeko pentsioa arautzen duen oinarri–aldiaren azken sei hiletako kotizazio–oinarrien batez bestekoaren ehuneko 65% baino txikiagoa, errelebo-hartzailea lanaldi osorako edo lanaldi partzialerako kontratatu den kontuan hartu gabe.

Cristina Cearra

Mutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatua