Fournierrek 150 urte bete ditu

Heraclio Fournier La Previsora –gaur egun, Mutualia– sortu zuen enpresetako bat da, eta, aurten, 150. urteurrena ospatzen du; guk ere bat egin dugu ospakizunarekin, eta beste hainbat urtez gurekin egon dadin desio diogu.

1870ean, Heraclio Fournierrek inprimaketa-tailer txiki bat sortu zuen Gasteizko Plaza Berriko etxabeetan.Bere espiritu berritzailea dela-eta, inprimaketa-teknika berrienak gehitu zituen, eta, horrez gainera, negozioa handitu zuen Manuel Iradier kaleko toki garrantzitsu batean.Etorkizuneko ikuspegia izanik, eta inprimaketa-metodo berritzaileak erabiliz hasiera oparoa izan ostean, karta-sorta bat diseinatzeko eskatu zien Gasteizko Arte eta Lanbide Eskolan irakasle ziharduen Emilio Soubrier jaunari eta Díaz de Olano margolariari. Une hori mugarri izan zen erakundearen historian. Izan ere, karta-sorta hori Espainiako gaur egungo karten preludioa da.

Gaur egun ere, karta-sorta hori arrakastaz fabrikatzen da, eta garai guztietako Espainiako eta Euskadiko diseinuaren ikono izendatu dute; karten munduko erreferentziatzat jotzen da. Fournier da oraindik ere etxean duzun eta Legutiotik mundu osoko 70 herrialde baino gehiagotara ailegatzen den karta-sorta horren fabrikatzailea. Karta-sortaren xehetasun guztiak zenbait artisau maisuk eta inprimaketa-tekniketan adituak ziren zenbait artistak sortu zituzten. Gaur egun, hala da oraindik ere. Zerbaitegatik dago etxe gehienetan karta-sorta bat; horietatik, % 95 Fournierrenak dira.

​Urtero, bederatzi milioi karta-sorta sortzen dira Goiaingo (Araba) fabrikan, eta hainbat tokitan saltzen dira. Gainera, xehetasun osoz kontrolatzen da karta ororen kalitatea.”Edozein akatsek karta markatu dezake, eta arriskuan jarriko luke joko garbiaren printzipioa“, dio Naipes Fournierreko marketin-zuzendari Diego Ruiz de Gaunak. Lehengaia bi geruza dituen papera da, kartak egiteko soilik erabiltzen dena. Kola beltz eta opakua du, kartak gardendu ez daitezen, eta tenperatura- eta hezetasun-baldintza kontrolatuetan kontserbatzen da. Garbiketari, koloreei eta tintei dagokienez, inprimaketak bikaina izan behar du, bernizatzeari ekin aurretik. “Horrexegatik dira kartak labainak eta iraunkorrak“. Ebaketa egiteko, ikusmen artifizialeko sistema bat erabiltzen da, karta berdin-berdinak lortzeko. Gainera, karta-sorta bakoitza zigilatu egiten da, kasinora eraman aurretik ez dela manipulatu erakusteko. Kalitatearen, zerbitzuaren, segurtasunaren eta iraunkortasunaren sinonimo da Fournier, eta, parametro horiek aintzat hartuta, jendearen bilkurei ilusioa emateko, umeei ikasketa-metodoak irakasteko, kasinoei segurtasuna emateko eta enpresei proiekzioa emateko lan egiten dute, “150 urte elkarrekin jokoan” lelopean.

ALBISTE INTERESGARRIA ERIZAINENTZAT

enfermeros

Erizainek Euskal Autonomia Erkidegoan gizakientzako sendagaiak eta osasun produktuak gomendatu, erabili eta baimentzeko baldintzak betetzen dituztela egiaztatzeko prozedura

Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian, urtarrilaren 8koan, Osasun sailburuaren 2019ko abenduaren 10eko Agindua argitaratu zen. Argitaratu eta hurrengo egunean sartu zen indarrean agindua, zeinaren arabera arautzen den erizainek Euskal Autonomia Erkidegoan gizakientzako sendagaiak eta osasun produktuak gomendatu, erabili eta baimentzeko baldintzak betetzen dituztela egiaztatzeko prozedura, osasun zerbitzu publikoak zein osasun pribatua direlarik aplikazio eremua.

Bi prozedura mota bereizten ditu egiaztapena aitortzeko:

1.- Osakidetza-Euskal Osasun Zerbitzuan lan egiten dutenen edo egin dutenen egiaztapena lortzeko prozedura. Horren arabera, Plangintza, Antolamendu eta Ebaluazio Sanitarioko Zuzendaritzak ofizioz egingo du egiaztapena, Osakidetza-Euskal Osasun Zerbitzuak egiaztatu ondoren 2020ko urtarrilaren 9an betetzen direla titulazioari eta lanbide esperientziaren gutxieneko denbora egiaztatzeari buruzko baldintzak, 23ko 954/2015 Errege Dekretuaren 9.1 eta 9.2 artikuluetan eskatzen den moduan, langileen erregistroan jasotako datuen bitartez eta aipatutako Zuzendaritzari jakinarazi ondoren.

2.- Lanbide jarduera osasunaren beste esparru batzuetan egiten dutenen edo egin dutenen egiaztapena lortzeko prozedura. Horren arabera, interesdunek EGIAZTAPEN ESKAERA AURKEZTU BEHARKO DUTE izena emana duten elkargo profesionalean, edo, hala badagokio, Euskal Autonomia Erkidegoko elkargo profesionaletako batean, eta, horrekin batera, titulazioaren ziurtagiri ofiziala, GSDOk emandako lan bizitzaren ziurtagiriaren bidez egiaztatutako lanbide esperientzia eta egokitze ikastaroa gainditu dela egiaztatzen duen ziurtagiria, hala badagokio.

Dagokion elkargo profesionalak 954/2015 Errege Dekretuaren 9.1 eta 9.2 artikuluetan eskatzen diren baldintzak betetzen direla egiaztatu ondoren, espedientea Eusko Jaurlaritzako Osasun Saileko egiaztapen tekniko eta profesionalerako eskumena duen Zuzendaritzari igortzen zaio, eta hark egindako eskaera baiesteko edo ukatzeko ebazpenaren bidez ematen du egiaztapena, 3 hilabeteko epean lehenengo prozedura motan eta 6 hilabeteko epean bigarrenean. Gora jotzeko errekurtsoa jarri ahal izango da Jaurlaritzaren Osasun Sailburuordetzaren aurrean.

​Ebazpena ez bada adierazitako epeetan ematen, eskaera balioetsitzat joko da, isiltasun positiboaren bidez.

Egiaztapen ebazpena Eusko Jaurlaritzaren egoitza elektronikoko iragarki taulan argitaratuz jakinaraziko da, webgune honetan: https://euskadi.eus/tablon-electronico-anuncios/resoluciones/. Horrez gainera, Osasun Sailaren webgunean argitaratuko da: http://www.euskadi.eus/gobierno-vasco/departamento-salud/inicio/; eta interesdunen eskura jarriko da, bitarteko elektronikoen bidez, helbide honetan: http://www.euskadi.eus/micarpeta/http://www.euskadi.eus/nirekarpeta/. Nolanahi ere, interesdunei egindako argitalpenen oharrak bidali ahal izango zaizkie, SMS edo posta elektroniko bidez. Ohar horiek ez dute, inolaz ere, jakinarazpen ondoriorik izango. Era berean, Osasun, Kontsumo eta Gizarte Ongizateko Ministerioari jakinaraziko zaio, Osasun Profesionalen Estatuko Erregistroan sar dezan.

Lanbide jardunean urtebete aitortuta ez duten pertsonak egiaztatzeko prozedura.- Egokitzapen ikastaro bat gainditu beharko dute, interesdunek aukera izan dezaten gizakientzako sendagaiak eta osasun produktuak gomendatzeko, erabiltzeko eta emateko baimena emango dien egiaztapena lortzeko baldintzak betetzeko. Ikastaroa doakoa izango da, eta Euskal Herriko Unibertsitateak (UPV/EHU) eskainiko du, etengabe.

​Lanpostuaren baldintzei ez eragitea. Egiaztapena lortzeak ez du, berez, aldaketarik ekarriko lanpostuan; hala ere, merezimendu gisa baloratu ahal izango da lanpostuak betetzeko, dagokion araudian edo deialdian hala aurreikusten denean.

INTERPRETAZIO ADMINISTRATIBOAK MARTXOAREN 1eko 6/2019 ERREGE LEGE-DEKRETUARI

dibujo-familia-articulo

INTERPRETAZIO ADMINISTRATIBOAK MARTXOAREN 1eko 6/2019 ERREGE LEGE-DEKRETUARI DAGOKIONEZ, LAN-KONTRATUAREN ETENALDIEN ETA ZAINTZA-BAIMENEN ALORREAN, JAIOTZAK, ADOPZIOAK ETA ADOPZIOA EDO HARRERA HELBURUTZAT DUTEN ZAINTZAK DIRELA-ETA.

Martxoaren 1eko 6/2019 Errege Lege-dekretuak LEren 45. eta 48. artikuluek ziotena aldatu zuen funtsean, jaiotzak, adopzioak eta adopzioa edo harrera helburutzat duten zaintzen ondoriozko lan-kontratuaren etenaldien eta zaintza-baimenen alorrean, hain zuzen ere. Aldaketa nagusiena zen etenaldi edo baimen horiek langileen banakako eskubide gisa hartzen zirela; eta bi gurasoek, adoptatzaileek, zaintzaileek edo harreragileek hartzeko aukera zutela, iraupen berarekin eta transferentziarako aukerarik gabe.

Aipaturiko lege-aldaketek eragina izan zuten, halaber, halako egoerak babesten dituen Gizarte Segurantzako prestazio-erregimenean; izan ere, aipaturiko Errege Dekretuaren 4. artikuluak, 2019ko martxoaren 8tik indarrean dagoenak, ordura arte Gizarte Segurantzaren Lege Orokorrean zeuden 177. artikuluaren eta ondorengoen edukia aldatu zuen.

Neurri horiek kolektibo handiari eragiten diotenez gero eta sorturiko kasuistika ezberdina dela-eta, GSINko Antolamendu eta Laguntza Juridikoaren Zuzendariordetza Orokorrak bere Kudeaketa Irizpideak argitaratu zituen 2019ko ekainaren 11n; eta, bertan, suposizio ezberdinei buruzko interpretazio administratiboa argitzen zen. Nahiz eta irizpide horiek balio juridikorik ez izan eta egoitza jurisdikzionalean berrikus edo gezurta daitezkeen, erakunde administratiboen hasierako erabakia zein izan daitekeen ezagutzeko aukera ematen dute, eta, hasiera batean, prestazioak onartzen dituzte. Hona hemen irizpide horietako batzuk, laburtuta.

  • Prestazioaz gozatzeko denboraldien beranduko aldakuntzaren aukera, eskatu eta behin betiko erabakiz eta onartu ondoren. GSINk aukera hori kanpo uzten du, aldaketa bidezkotzen duten baldintza bereziak gertatu izana egiaztatzen ez bada; esate baterako, hasieran ezarri diren denboraldien gozamena bideraezina egiten duten gertaerak, hots, aitaren edo amaren falta, gaixotasuna edo istripua, familia uztea, banaketa, genero indarkeria edo antzeko beste arrazoiren bat. Hala eta guztiz ere, GSINren irizpide horrek ez ditu zehazten suposizio tasatuak; horrenbestez, autore batzuek (BARRIOS BAUDOR) aukera hau egingarria dela uste dute, baldintza konkretuetan bertan behera gelditu ezin daitezkeen zerbitzuak ematen direnean; lanpostua uzteko ezintasuna badago, harik eta ordezko langile kualifikatuak hasi arte; eskaintzen diren zerbitzuen berezitasuna; lanaldi berezien prestazioa; zerbitzuen prestazioa atzerrian, etab.
  • Lanean berriz hasteko alta boluntarioa eskatzen bada eskatutako borondatezko denboraldia amaitu baino lehen, eta atseden-aldi osoaren iraupenaren gehienezko epea bete aurretik, gozatzeko gelditzen diren egun guztien galera dakar, edo zati batena soilik? GSINk uste du lanera borondatez eta aurrez joateak prestazioaren eskubidea iraungitzea dakarrela; ez soilik une horretan gozatzen dabilena, baizik eta osoarena.
  • Erditze ondorengo beharrezkoak diren lehen sei asteak pasatu ondoren –nahitaez, lanaldi osoan gozatzekoak–, hurrengo lan-kontratuaren etenaldia lanaldi partzial moduan har daiteke? Ba al dago etenaldi horri ezarri ahal zaion gutxieneko partzialtasun ehunekorik? GSINk aukera hori onartzen du, eta ez du gutxieneko partzialtasun portzentajerik exijitzen.
  • Ama biologikoak erditzearen data baino lehen hasten badu jaiotze eta adingabekoaren zaintzaren behar baino lehenagoko atsedena, baina ez badu 4 asteko gehienezko denbora eskatzerik nahi, aurreratze aldiak astekoa izan behar du edo egunka eska daiteke? GSINk aurrerapen hori asteko aldika soilik baimentzen du, egunkako gozamenari so egin gabe.
  • Zera planteatzen da: 6 hilabeteko haurdunaldiaren ondoren haurra hilik jaiotzen bada, amak ba al du prestaziorako eskubidea? Eta aitak, orain arte, kasu honetan, aitatasunerako eskubiderik ez zuenak, 8 asteko atsedena hartzeko eskubidea izango al luke? Araudi berriaren arabera, GSINk ez du soilik amaren atseden-eskubidea babesten; baizik eta, orain arte gertatzen ez zen bezala, aitaren eskubidea ere babesten du, 8 astetan atseden hartzeko.
  • Jaioberriaren ospitaleratzeagatiko prestazioa luzatzea, erditu eta berehala hasi eta gehienez ere 13 astera arteko iraupenarekin, aitak eta amak goza dezakete? GSINk dio aitak eta amak luzatze horren eskubidea dutela.
  • Ama biologikoa ez den bikotekideak ez badu prestazioa eskatzen jaiotzatik edo adopzioa gauzatzen den erabaki judizialetik edo adopzio edo harrera helburuak dituzten zaintzaren erabaki administratibotik denboraldi bat pasatu arte, eta garai horretan lanean jarraitu izan badu, onartu al dakioke prestazioa lan egindako egunak kenduta? GSINk aukera hori baztertzen du.
  • Erditze anizkuna. Galdera hau da: Errege Lege-dekretu berriaren ondorioz, aita eta ama, biak, al dira erditze anizkunagatik sorospen bereziaren onuradunak. GSINk aitari eta amari, era berean, ematea baztertzen du; horren ordez, bietako bat aukeratu beharko dute sorospenaren onuradun izateko.
  • Posible al da jaiotza eta adingabekoaren zaintzaren prestazioarekin gozatzen jarraitzea, bitarte horretan, beste enpresaburu batekin lan-erlazio berri bat hasi bada, beste lan-erlazio bati jarraituz edo langabezia egoeratik abiatuta, eta alta ematea zerbitzuen benetako prestaziorik egoten ez denean? GSINren arabera, zerbitzuen benetako prestaziorik ez badago, hasitako atsedenarekin eta prestazio horren gozamenarekin jarrai daiteke.

Iñaki EsnalMutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatua

KONTSULTA JURIDIKOA 2020KO URTARRILA

KONTSULTA: AUTONOMO KOLABORATZAILEA

KASUA: Pertsona bakarreko Sozietate Mugatu baten kide bakarraren semea bere aitaren sozietatean hasiko da lanean. Aitarekin bizi denez, sozietate kolaboratzaile gisa sartuko litzateke autonomoen erregimenean? 

ERANTZUNA: Planteatutako kasuan, kontratatzen duen entitatea pertsona bakarreko merkataritza sozietate bat denez, langilearen aitak sozietatearen kontrol zuzen eta eraginkorra dauka. Hortik abiatuta, beharrezkoa da gogoraraztea Langileen Estatutuaren -LE- 1.3.e) artikuluak ezarpen eremutik salbuesten dituela familia lanak, halakoak egiten dituztenak soldatapean daudela egiaztatzen ez bada. Era berean, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren -GSLO- 12. artikuluak dioenez, “ez dira besteren konturako langiletzat joko, kontrako frogarik ez badago: ezkontidea, ondorengoak, arbasoak eta enpresariaren gainerako senideak, odolkidetasunagatik edo bigarren mailara arteko afinitateagatik, hori barne, eta, hala badagokio, adopzioagatik, euren lan zentroan edo zentroetan okupatuta badaude, bere etxean bizi eta haren kargupean daudenean”

Beraz, bi dira besterentzako lan harreman bat ez dela uste izateko exijitzen diren irizpideak: 

  • Zerbitzua ezkontideen, ondorengoen, arbasoen eta gainerako senideen artean ematea, odolkidetasunagatik, afinitateagatik edo adopzioagatik, bigarren mailara arte, hori barne. Irizpide hau kasu honetan zalantzarik gabe ematen da; izan ere, lehen mailako odolkidetasun harremana existitzen da, eta kontratatzaileak sozietatearen kontrol zuzena eta eraginkorra dauka. 
  • Kontratatutako senidea enpresariarekin bizitzea. Hau ere ematen da. 

Kontratatzen duen autonomoak bere jarduera besterentzako egiten duenez Merkataritza Sozietate baten bidez, ezin du Langile Autonomoaren Estatutuaren -LETA- 20/2007 Legearen 10. xedapen gehigarrian ezarritako aukera baliatu, 30 urtetik beherako seme-alabak besteren kontura kontratatzeko aukera ematen duen ezarpen hori banakako autonomoentzat bakarrik ezartzen baita, ez sozietarioentzat

Hamargarren xedapen gehigarria. Langile autonomoaren seme-alabak Gizarte Segurantzan sartzea. 

Langile autonomoek kontratatu ahalko dituzte, besteren konturako bezala, beraiekin bizi diren 30 urtetik beherako seme-alabak. Kasu honetan, kontratatutako senideei emandako babes ekintzaren eremuari dagokionez, langabeziagatiko estaldura salbuetsita egongo da. 

Tratamendu bera emango zaie 30 urtetik gorakoak diren eta lanean sartzeko zailtasun bereziak dituzten seme-alabei. Ondorio horietarako, zailtasun berezi horiek daudela uste izango da langilea ondorengo taldeetako batean sartzen denean: 

a) Garuneko paralisia duten pertsonak, buru-gaixotasuna dutenak edo desgaitasun intelektuala dutenak, aitortutako desgaitasun gradua ehuneko 33 edo handiagoa dutenak. 

b) Desgaitasun fisiko edo sentsoriala duten pertsonak, aitortutako desgaitasun gradua ehuneko 33 edo handiagoa eta ehuneko 65 baino txikiagoa dutenak, Gizarte Segurantzako sisteman egiten duten alta lehenengoa bada, betiere. 

c) Desgaitasun fisiko edo sentsoriala duten pertsonak, aitortutako desgaitasun maila ehuneko 65 edo altuagoa denean. 

Beraz, zerbitzuak emateko harremana da, besteren konturako lan kontratu baten bidez artikulatu ezin dena, Gizarte Segurantzako Erregimen Orokorrean alta emanez bideratzeko aukerarik ez duena. 

Horrek behartzen du langileak bere aitaren Pertsona bakarreko Sozietatearen zerbitzuak autonomo kolaboratzailearen irudiaren bidez ematera, GSLOren 305.2.k) artikuluaren arabera. Langile Autonomoen Erregimen Berezian senide kolaboratzaile bezala alta emateko izapidea oso sinplea da. Gizarte Segurantzako Diruzaintza Orokorrean TA0521/2 eredua aurkeztu behar da bakarrik (Autonomoen erregimen berezirako alta eskaria – ustiategiaren titularraren senide kolaboratzailea), Familia Liburua, NANa eta Sozietatearen Ogasuneko altaren eta RETAn sozietatearen titularraren autonomo sozietario gisa alta emanda egotearen agiriaren kopiarekin batera. 

Autonomo kolaboratzaileek euren “enplegatzailearekin” duten harremana nahiko berezia da, langile autonomoaren/besteren konturakoaren arteko irudi mistoa baita. Horren ondorioz, euren zerga betebeharrak eta Gizarte Segurantzakoak ez dira ohiko autonomo baten berdinak, eta, aldi berean, kontratatzen duen “autonomoarenak” ere ezberdinak dira, ohiko autonomoen zerbitzuak kontratatzen dituztenekin alderatuta. 

Ez denez besteren konturako lan kontratu bat, ez dago lan harremanak ezartzeko kontratu ofizialaren eredu bat. Hala ere, negozioaren titularrak autonomo kolaboratzaileari soldata bat ordaintzeko eta soldata-orri bat entregatzeko betebeharra dauka, non bere kategoria profesionala zehazten den hitzarmen kolektiboaren edo kontratatzen duen merkataritza sozietatean ezar daitekeen erabakiaren arabera. Hasiera batean, soldata-orriak harremana egiaztatzeko balio beharko luke, baina harreman hori dokumentatzeko nahikoa da “autonomo kolaboratzaile” erako kontratu bat izatea. Bertan, ezar daitekeen hitzarmen kolektiboa edo erabakia, esleitutako talde edo kategoria profesionala, ordainsaria eta lanaldia zehaztuko lirateke. Kontratu horren frogagarritasuna notario eskrituraren bidez edo Lanbideren zigilu baten bidez egin daiteke (hala ere, erakunde horrek ez du onartuko erregistratu ezin daitekeen kontratua delako). 

Gogorarazi beharra dago negozioaren titularraren ardura dela: 

  • Besteren kontura lan egiten duten beste langileekiko dituen betebehar berdinak betetzea (soldata, lanaldia, lan arriskuen prebentzioa, oporrak, etab.). 
  • Autonomo kolaboratzailearen Gizarte Segurantzako kotizazioak subsidiarioki ordaintzea, hau da, kotizazioa ordaintzearen lehendabiziko arduraduna autonomo kolaboratzailea da, baina azken kasuan autonomo titularrari eskatu ahal zaio erantzukizuna. Gainera, autonomo kolaboratzailearen kuotaren ordainketa autonomo titularraren kontuan helbideratu daiteke. 
  • Haren soldata ordaintzea eta dagokion soldata-orria ematea, haren kategoria profesionalaren eta ezar daitekeen hitzarmenaren edo erabakiaren arabera. PFEZren atxikipenak agertu beharko dira, eta titularrak kolaboratzailearen RETA kuotak bere gain hartzen baditu, soldata-orrian gauzaz ordainduta bezala agertu beharko dira. 
  • Partida hauek bere negozioaren gastu kengarri bezala zenbatzea, bere zerga aitorpen propioetan, errendimenduaren kalkuluaren ondorioetarako.  

Iñaki Esnal

Mutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatua

MUTUALEX EPAIA 2020KO URTARRILA

EPAI
EPAI

AUZITEGI GORENAREN 2019KO EKAINAREN 11KO EPAIA. EZAR DAITEKEEN HITZARMEN KOLEKTIBOA EZ APLIKATZEA, SOLDATEN ORDAINKETA ATZERATZEKO PROPOSAMENAREKIN. LEren 82.3 ARTIKULUAREN INTERPRETAZIOA

LEren 82.3 artikuluak hitzarmen kolektiboa ez ezartzeko prozedura arautzen du, ez aplikatzea bezala ezagutzen dena, aplikatu gabe utzi daitezkeen materien tasatutako zerrendan sartuz “ordainketa eta soldata kopuruaren sistema”.

Xedapen horren arabera, enpresa batek erabakitzen du ez aplikatzeko prozedura abiaraztea, arrazoi ekonomiko eta produktiboak argudiatuz, kontsulta aldian dagoeneko sortutako Gabonetako aparteko ordainsaria kobratzea atzeratzea proposatuz, baita soldataren % 50 kobratzea hamabost egun atzeratzea ere, hileroko guztietan, hurrengo ekitaldiko data zehatz batera arte. Kontsulta aldian akordiorik lortu ez denez, enpresak Hitzarmen Kolektiboen Kontsulta Batzorde Nazionalaren esku utzi du erabakia; Batzordeak uste badu ere argudiatutako arrazoiak ematen direla, ez dago ados enpresak proposatutako neurriekin. Enpresak Audientzia Nazionalaren aurrean aurkaratu du erabakia, eta horrek gaitzetsi egin du; horrenbestez, kasazioan, Auzitegi Gorenera jo du.

Azkenean, Auzitegi Gorenak ebatzi du kontua 2019ko ekainaren 11n; enpresak emandako arrazoiak zati batean behintzat ematen direla alde batera utzi gabe, ukatu egin du soldatak ordaintzea atzeratzeko neurriak balioztatzea; izan ere, uste du neurri hori ez dagoela LEren 82.3 artikuluan aurreikusitakoen artean eta ez dela sartzen “ordainketa eta soldata kopuruaren sistema” kontzeptuan.

Auzitegi Gorenak, LEren 82.3 artikuluaren materia zerrenda “numerus clausus” dela errepikatu ondoren, modu hedagarrian interpretatu badaiteke ere, uste du soldata eta aparteko ordainsariak ordaintzeko datari dagokionez ez dagoela ez aplikatzeko aukerarik, “ordainketa eta soldata kopuruaren sistema” ordainketa kontzeptu edo soldata egitura ezberdinak ezartzen dituzten irizpide edo arauei buruz ari baita, eta horiek jasotzeko moduari buruz, baina inoiz ez lanaren ordainez emandako ordainketa datari buruz.

Argudiatu du hitzartutako edo legeak ezarritako ordainsaria puntualki jasotzea ezin dela sartu agindu horretan, LEren 4.2 f) artikuluak langileei aitortzen dien lan harremanaren oinarrizko eskubideen barruan baitago, eta horren likidazio eta ordainketa ezingo da hilabetetik gorakoa izan (LEren 29. art.). Dagoeneko sortutako Gabonetako aparteko ordainsariari dagokionez, Auzitegi Gorenak gogorarazi du LEren 31. artikuluak zehazten duela langileak jasotzeko eskubidea duen bi aparteko sarietako bat Gabonetakoa dela, eta ordainsari hori 12 hilerokotan banatu daitekeela. Era berean, aitortzen du aplikatu beharreko hitzarmenak kopurua eta, hala badagokio, hainbanatzea zehazteko baimena duela, eta materia horiek bai sartuko liratekeela LEren 82.3 artikuluaren “ordainketa eta soldata kopurua sistema” kontzeptuan. Dena dela, ez da gauza bera gertatzen ordainketa datarekin; izan ere, ohiko terminoek ordainketa “Gabonetako jaiak direla-eta” zehazten dute, hau da, dagokion urteko abendua amaitzean.

Iñaki Esnal

Mutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatua

📆 2020KO PRESTAZIOAK ORDAINTZEKO EGUTEGIA 💰

ordainketa egutegia

PRESTAZIOAK ORDAINTZEKO EGUTEGIA

Jarraian, Mutualiak kudeatzen dituen prestazioak ordaintzeko egutegia azalduko dizuegu:

  • Haurdunaldiko eta edoskitze naturalaren garaiko arriskuengatiko prestazioak
  • Minbizia edo bestelako gaixotasun larriren bat daukaten adingabeak zaintzeagatiko prestazioa
  • Aldi baterako ezintasunagatiko prestazioa (Kontingentzia Profesionala / Kontingentzia Arrunta)
  • Langile autonomoen jarduera eteteagatiko prestazioa

Ordainketak hilaren 2tik 7ra artean egingo dira

Transferentziak zein egunetan egitea aurreikusten den jakin nahi baduzue, egutegia  ikus dezakezue:

Jakinarazten dizuegu beharrezkoa dela prestazioen eskaera egitea. Eskaerak erraz egiteko, gure zentroetara etorri nahi ez baduzu, aukera duzu agiri guztiak eskaneatuta bidaltzeko, helbide elektroniko hauen bidez:

PrestacionesBI@mutualia.es

PrestacionesSS@mutualia.es

PrestacionesVi@mutualia.es

Izotz gaineko patinajea

ekfb

Neguko jardun dibertigarria

ekfb

Egun hauetan, gure inguruko hainbat herri eta hiritan jartzen dituzte izotz pistak, eta horietan oso agerikoa da zein ongi pasatzen duten haurrek batez ere. Neguko sasoiari ondoen egokitzen zaion kiroletako bat da, eta adin guztietako jendearentzat da dibertigarria: izotz gaineko patinajeaz ari gara.

Modalitate honen onuren berri eman nahi dugu Unión de Federaciones Deportivas Vascas-Euskal Kirol Federazioen Batasunaren atal honetan. Jende asko egoten da hil hauetan berriro patinatzeko irrikaz, eta oraindik horretan jardun ez duenari hasteko gomendioa egiten diogu: erraza da, eta behar den material guztia aloka daiteke. Bai lehen urratsak emateko, bai estiloa hobetu nahi dutenen segurtasunerako, hainbat ikastaro antolatzen dira instalazio horietan; bertan egoten diren begiraleek ondo zaintzen dute mugimendu egokiak egin ditzagun eta jarrera ona har dezagun.

Azpimarratu nahi dugu izotz gaineko patinajea kirol aproposa eta egokia dela urteko sasoi honetan jarduteko. Arestian esan dugunez, hirietako lekurik bisitatuenetan daude patinaje pista erakargarriak, eta txiki zein nagusiek oso tarte dibertigarri eta bereziak igarotzen dituzte bertan; ondo pasatzeaz gainera, kirola ere egiten dute, patinatzeak onura handiak eta interesgarriak ekartzen baitizkio osasunari. Negua da familiarekin edo lagunekin izotz gaineko patinajean aritzeko sasoirik egokiena. Lehenik eta behin, erortzeko beldurra gainditu ondoren, asko gozatzen da kirol dibertigarri honekin; ez dago bira handiekin edo abiadurarekin zertan arriskatu eta horiekin zertan gehiegi arduratu. Izotz gaineko patinajeak giharrak tonifikatu eta indartzen ditu, kirol anaerobikoa baita; alboko mugimenduak (hankak, ipurmasailak, gerria, abduktoreak edo aduktoreak) egiten dira bereziki, eta, horrela, giharrak sendotu eta indartzen dira. Batez ere artikulazioak sendotzen dira, esaterako, belaunak, horiei egiten baitzaie mesede gehien izotz gaineko patinajean.

Hori bai, behar bezala patinatzen ikasi behar da, mugimendu zakarrekin edo premiazkoak ez diren jauziekin min hartu gabe. Izotz gaineko patinajean burua ere lantzen da, kontzentrazio handia, espazioaren azterketa eta memoria behar direlako mugimendu guztiak behar bezala koordinatzeko. Eta patinatzean, gainera, argaldu egiten da, patinaje saio batekin 400 eta 500 kaloria bitarte erre baitaitezke; patinatzeko ohitura hartuz gero, pisua gal liteke. Gainera, gaixotasun kardiobaskularren prebentzioan laguntzen du, bihotzari eta birikei mesede egiten baitie, oxigenazioari esker. Estresa ere, beste edozein kiroletan bezala, desagertu egiten da patinajean, burua askatu eta errotik aldentzen dituelako eguneroko arazoak. Bestalde, patinatzean askatutako endorfinen ondorioz, hobeto sentitzen gara.

Eta ez inoiz etsi. Guztiz normala da erortzea edo geure hankekin estropezu egitea, hasieran bereziki. Horregatik, kontu handiz ibili behar da ikaskuntza fasean, baita gai horretan aditua bazara ere. Neurriak hartuz gero, lesioak saihesten dira, eta konfiantza eta segurtasun handiagoa lortzen da. Kaskoa erabiltzea gomendatzen dizuegu (kolpeak saihesteko), bai eta belaun eta ukondoko babesak (artikulazioak arintzeko), eskularruak, ondo egokitutako patinak eta arropa erosoa ere, mugimendu egokiak egiteko. Izotz gaineko patinajea kirol eta aisialdiko jarduera osasungarria eta gomendagarria da inondik ere, eta, koordinazioa, oreka, kontzentrazioa eta erreflexuak hobetzen ditu.

Adierazi bezala, indartu egiten ditu hanketako giharrak, eta goiko muskuluak ere lantzen ditu, biratzen edo frenatzen denean. Korrika egiteak ekartzen dituen antzeko onurak ekartzen ditu, baina, patinatzean, artikulazioek ez dute kolpeen ondoriozko higadura jasaten, hankak apenas aldentzen baitira lurretik. Hori bai, uste baino kirol gogorragoa da, baina oso dibertigarria, eta ahaleginaren sentipena txikiagoa da, nahiz eta jarduera fisikoa handiagoa izan.

Kirol guztiz aproposa, hortaz, neguan egiteko.