Mutualiak 164 milioi euro bideratu zituen Euskadiko prestazioak ordaintzeko

junta-mutualia-2019-7
  • Prestazioren bat jaso zuten pertsonen gogobetetze-indizea 8,5ekoa izan zen, 10etik. 
  • Mutualiak, batez beste, 12,11 baja-egun ordaindu zituen, babestutako langile bakoitzeko. 

Donostia, 2019ko uztailaren 29a 

Mutualiak, Gizarte Segurantzarekin lankidetza duen 2. mutualitateak, Ohiko Batzar Nagusi Orokorra egin du, eta, bertan, 2018ko ekitaldiko ekonomia-balantzea eta jarduera onetsi dira. 15,6 milioi euroko emaitza lortu da, eta kuoten sarrerak 301,9 milioi eurokoak izan dira. Prestazioengatiko guztizko gastuari begira, 174,5 milioi eurokoa izan da, eta, horietatik, 164 milioi eman zaizkie EAEko langileei. Horrez gainera, 2018ko ekitaldian zehar, 1,15 milioi euro bideratu zituen premia bereziko egoeran zeuden pertsonei laguntza emateko. 

2018ko ekitaldian, nabarmen egin dute gora gertakizun arruntagatiko prestazioek, eta horrek lotura zuzena du bajen hazkundearekin, zeina arriskuan jartzen ari den mutualitateen sektorearen bideragarritasuna. Ildo horretatik, Mutualiaren presidente Urtsa Erraztik honako hau nabarmendu du bere esku-hartzean: “ideia ona izango litzateke mutualitateek modu hedatu eta sakonean parte hartzea gure sektorearen etorkizuna definitzeko orduan”. Bestalde, Mutualiaren zuzendari kudeatzaile Ignacio Lekunberrik honako hau adierazi du: “Mutualiak gizartean zilegitasun handiagoa izatera bideratu behar dugu estrategia”. 

Mutualiaren Pakea klinikako areto nagusian egindako Ohiko Batzar Nagusia amaitutakoan, “Mutualiak honekin egindako elkarrizketak: …” izeneko saio bat egin da. Bertan, ADEGIren idazkari nagusi José Miguel Ayerzak Euskal Herriko Laneko eta Gizarte Segurantzako Ikuskatzailetzako lurralde-zuzendari Carlos Emilio García Martín hitz egin du, eta honako hau nabarmendu du: “Gizarte Segurantzarekiko iruzurraren kontrako borroka lehentasuna izaten jarraituko du ikuskatzailetza-sistemarentzat, bereziki lanaldi handiagoak, zenbait sektoretan gutxiago kotizatzea eta autonomo faltsuak ezkutatzen dituzten lanaldi partzialeko kontratuei dagokienez; arreta berezia eskainiko zaie plataforma digitalen bidez lan egiteko modu berriei”. 

Beste urte batez, Batzar Nagusiak ingurumen-neurriak jaso ditu bere diseinu eta antolaketan, Erronka Garbia metodologiari jarraikiz; hain zuzen ere, prozedura horrek ingurumenaren gaineko inpaktu negatiboak minimizatzea ahalbidetzen du, ekitaldiak egiteari dagokionez. 

Autonomo eta enpresentzako hobari eta beherapenei buruzko sepe gidak

GUIA-SEPE-JULIO-2019
GUIA-SEPE-JULIO-2019

Autonomoen kontratazio nahiz alta berrietarako pizgarriei buruz indarrean dagoen arautegi osoa jasotzen dute gida hauek, eta gure lan-merkatuan aritzen diren erabiltzaileen zein eragileen informazio-eskaria asebetetzera bideratuta daude. Halaber, informazio guztia eskaintzen dute, kontratu-modalitatearen, langileari dagokion kolektiboaren edo enpresa-motaren arabera egituratuta.

KONTSULTA JURIDIKOA 2019KO UZTAILA

kontsulta

2019ko LANBIDE ARTEKO GUTXIENEKO SOLDATA GEHITZEKO, KONTUAN HARTU BEHAR AL DIRA LANGILEAK URTEAN JASOTZEN DITUEN SOLDATA-OSAGARRIAK?

kontsulta

Kontsulta horrek 1462/2018 Errege Dekretuaren 1., 2., eta 3. artikuluak aztertzera garamatza, nahitaez. Hau da artikulu horiek diotena:

“1. artikulua. Lanbide arteko gutxieneko soldataren zenbatekoa.

Nekazaritzan, industrian eta zerbitzuetan jardueraren bat gauzatzeagatiko gutxieneko soldata, langileen sexu edota adina edozein dela, egunean 30 eurokoa eta hilean 900 eurokoa izango da, soldata eguneko edo hileko finkatuta dagoen aintzat hartuta.

Gutxieneko soldatan dirutan kobratzen dena soilik hartzen da kontuan; gauzaz ordaintzen den kasuetan, beraz, ezin izango da kopuru hori baino murritzagoa dirutan ordaindu.

Soldata hori jarduera bakoitzaren legezko lanaldiari dagokiona da, igande eta jaiegunetako parte proportzionala barne hartu gabe, eguneko soldataren kasuan. Lanaldia murriztuz gero, soldata ere hainbestean murriztuko da.

Gutxieneko soldataren urteko kopurua aplikatzeko, kontuan hartu beharko dira konpentsazioari buruz hurrengo artikuluek ezartzen dituzten arauak.

2. artikulua. Soldata-osagarriak.

1. artikuluan esleitutako gutxieneko soldatari, bertan jasotakoa eredu hartuta, kasurako, eta hitzarmen kolektiboek eta lan-kontratuek ezartzen dutenaren arabera, gehituko zaizkio urriaren 23ko 2/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onartutako Langileen Estatutuari buruzko Legearen testu bateginak 26.3. artikuluan aipatzen dituen soldata-osagarriak, bai eta soldata horren gainean bermaturiko gehikuntzari dagokion zenbatekoa ere, prima edo ekoizpenerako pizgarri gisako ordainsari modura.

3. artikulua. Konpentsazioa eta xurgapena.

Langileen Estatutuari buruzko Legearen testu bateginaren 27.1. artikuluaren azken paragrafoak dioena aplikatze aldera, lanbide arteko gutxieneko soldataren gehikuntza dela-eta, soldata profesionalen urteko kopuruko konpentsazioari eta xurgapenari dagokionez, honela jokatuko da:

1. Errege-dekretu honetan ezarritako lanbide arteko gutxieneko soldataren berrikuspenak ez du eraginik izango langile horiek jasotako soldata profesionalen egituran, ez eta zenbatekoan ere, soldata horiek osotara eta urteko kopuruan hartuta gutxieneko soldata hori gainditzen badute.

Horretarako, konparaziorako aintzat hartuko den urteko kopuruko gutxieneko soldata izango da errege-dekretu honetan finkatutako soldata gehi 2. artikuluan aipatutako sortzapenak. Dena dela, urteko zenbatekoa inoiz ez da izango 12.600 eurotik beherakoa.

2. Jasotako kopuru horiek konpentsatu ahal izango dira, errege-dekretu hau atera den egunean indarrean dauden legezko edo konbentziozko arauak, arbitraje-laudoak eta lan-kontratu indibidualak betez, langileek urteko kopuruan eta lanaldi osoan kontzeptu guztiengatik jaso dituzten sarrerekin.

3. Errege-dekretu hau atera den egunean indarrean dauden legezko edo konbentziozko arauak eta arbitraje-laudoak bere horretan mantenduko dira, eta artikulu honetako 1. paragrafoa

aplikatzetik ondorioztatzen den urteko kopuruan jasoko dena bermatzeko beharrezkoa denean baino ez da aldatuko; beraz, aipatutako urteko zenbateko osotik beherako profesionalen soldatak behar bestean gehituko dira, zenbateko hori parekatu arte”.

Aztertu diren arauek bereiztu egiten dituzte: lanbide arteko gutxieneko soldata, langile guztiei aplikatzeko modukoa dena (1. art.); soldata profesionala, kontzeptu guztiengatik langileek urteko jasotzen duten zenbateko erreala; eta gutxieneko soldata urteko zenbatekoan, alderatzeko termino gisa hartuko dena (2. eta 3.1. artikuluak, bigarren paragrafoa).

Egindako kontsultari dagokionez, 1463/2018 Errege Dekretuaren 1., 2. eta 3. artikuluen azterketa dakar ezinbestea; halaber, Langileen Estatutuak 27. artikuluan jasotzen duenaren arabera, gogorarazi behar da 2019ko maiatzaren 24an Auzitegi Nazionalaren Lan-arloko Salak Epaia eman zuen, irmoa ez dena, Gatazka Kolektibo baten ondorioz. Bertan erreklamatzen denez, prima jasotzen duten langileen eskubidea da euren soldatak hilean 900 euro barne hartzea, 14 ordainketatan gehi hitzarmenean jasotako soldata-osagarriak eta ekoizpen-primak, baita kontzeptu horiek guztiek urtean 12.600 euro gainditzen dituztenean ere.

Epaiak eskabide hori gaitzetsi du, “Erregelamenduan jasota dauden konpentsazio eta xurgapen arauek ezin dutelako gainditu lege-agindua; hau da, Langileen Estatutuaren 27.1. in fine artikuluak jasotzen duena: lanbide arteko gutxieneko soldataren berrikuspenak ez du eraginik izango soldata profesionalen egituran eta zenbatekoan, azken horiek guztiek, urteko zenbatekoan, aurrekoa gainditzen dutenean.”

Auzitegi Nazionalaren iritziz, “argi dago konpentsazio eta xurgapen hori, bere osotasunean eta urteko zenbatekoan, lanbide arteko batez besteko soldatarekin (LBS) bat datorrela, hau da, urtean 12.600 euro, aurtengo datuen arabera. – Hala ez balitz, LBSren helburua gainditu, eta hustu egingo litzateke negoziazio kolektiboaren edukia, bai eta alderdien autonomia ere. – Baztertuta dago, bestalde, soldata-osagarrien konpentsazio eta xurgapenik edota ekoizpen-primarik aplikatu ezin izatea.”

MUTUALEX EPAIA 2019KO UZTAILA

epaia

Konstituzio Auzitegiak adierazi du lanaldi partzialeko langileen erretiro-pentsioaren zenbatekoa arautzen duen agindua konstituzioaren aurkakoa eta baliogabea dela, berdintasun-eskubidea nahiz emakumea ez diskriminatzeko printzipioa urratzen dituela iritzita.

epaia

Konstituzio Auzitegiko Osoko Bilkurak, aho batez, bere ebazpena eman du, Auzitegi horretako bertako Bigarren Salak konstituzio-kontrakotasunarekin lotuta barnean planteatutako auzian, 2019ko uztailaren 3ko epaian; adierazi du erretiroari dagokion tarteki bat (“erretirokoa eta”) konstituzioaren aurkakoa eta baliogabea dela, honako testu honetan zehazki: ekainaren 20ko 1/1994 Legegintzako Errege Dekretuak onartutako Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren testu bategina, 1. atala, zazpigarren xedapen gehigarria, c letra, hirugarren arauko lehen paragrafoa; zehazkiago, abuztuaren 2ko 11/2013 Errege Lege Dekretuak, lanaldi partzialerako kontratatutako langileak babesteko neurriak eta beste neurri batzuk hartzekoak, 5.2 artikuluan jasotako aginduaren idatzian.

Horrela justifikatu du adierazpena: “Lanaldi partzialeko langileen erretiro-pentsioaren zenbatekoa kalkulatzeko, partzialtasun-koefiziente deritzonaren aplikazioa zehazten du, eta, ildo horretatik, partzialtasun-koefizientea ehuneko 67tik beherakoa denean, 1,5eko koefizientearen aplikazioak konpentsatzen ez duenez, proportzionalki pentsioaren zenbatekoa murriztu egiten da, eta oinarri arautzailearen azpitik gelditzen da. Prestazioa eskuratzeko aukera ematen duen gutxieneko 15 urteko epea dutenentzat oinarri arautzailean ondorio murriztaile hori izatea sexu-arrazoiengatiko zeharkako diskriminazioa da, Espainiako Konstituzioko 14. artikuluaren bigarren tartekiak debekatua, eta, beraz, lanaldi partzialeko langileen erretiro-pentsioen zenbatekoa zehazterakoan, 1994ko Gizarte Segurantzaren Lege Orokorreko zazpigarren xedapen gehigarria aplikatzen zaien kasuan, partzialtasun-koefiziente hori aintzat hartu gabe egin beharko da, hau da, hortik eratorritako murrizketarik gabe.”

Ebazpenean jasotzen denaren arabera, inpugnatutako aginduak tratuan desberdin jokatzea eragiten du, ezartzen dituen desberdintasunen “justifikazio objektibo eta arrazoizkoa” falta denez eta, beraz, eskakizun horiek betetzen ez direnez. Gainera, “proportzionaltasuna ere hautsi egiten da, kotizazio-oinarri txikiagoaren arabera lanaldi partzialeko langilearen oinarri arautzailea arrazoiz murrizteari prestazioaren zenbatekoa zehazteko (oinarriaren gaineko ehunekoa) kotizazio-aldiaren murrizketa ere eransten zaion unetik; eta ez da horrelakorik egiten lanaldi osoko langilearekin”. “…ez dago justifikatuta tratuan desberdin jokatzea lanaldi osoko langilearen eta lanaldi partzialeko langilearen artean, eta ez lanaldi partzialeko langilearentzat kotizazio-oinarri txikiagoaren arabera oinarri arautzailea murrizteari dagokionez, “partzialtasun-koefiziente” batetik eratorritako ehuneko baten bidez oinarri arautzailearen murrizketa gehigarriagatik baizik; izan ere, egiaz kotizatutako egunen kopurua murrizten du, eta desberdintasun horrek emaitza kaltegarria du lanaldi partzialerako kontratatutako langileentzat Gizarte Segurantzaren babesaz gozatzerakoan; horrez gain, emakume langileei eragiten die bereziki, datu estatistikoek islatzen dutenez”. Batik bat emakume langileei eragitea, berariaz, zeharkako diskriminaziotzat jotzen da epaian, martxoaren 22ko 3/2007 Lege Organikoak, emakumeen eta gizonen berdintasun eragingarrirakoak, 6.2 artikuluan jasotzen duen definizioarekin bat etorrita.

Espainiako Konstituzioko 14. artikuluari egiten zaion kalteari buruzko ondorioa, sexu-arrazoi batengatik zeharkako diskriminazioa eragitean datzana, bat dator 2019ko maiatzaren 8an Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak emandako epaiarekin (C-161/18 auzigaia). Aipagai dugun Konstituzio Auzitegiaren epaiarekiko gertueneko zuzeneko aurrekaria, hain zuzen ere, europar doktrina batean aurkituko dugu, zehazki, Konstituzio Auzitegiak berak jasotzen duenez, hemen: “berriki eman den 2019ko maiatzaren 8ko Epaian, C-161/18 auzigaian (Violeta Villar Láiz, Gizarte Segurantzako Institutu Nazionala eta Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Nagusia); 2015eko Gizarte Segurantzaren Lege Orokorreko indarreko 247. eta 248. artikuluetan ezarritako erretiro-pentsioaren kalkulurako metodoa, lanaldi partzialeko langileei dagokiena, 79/7/EEE Zuzentarauko 4.1 artikuluarekin bat datorren aztertu du Justizia Auzitegiak, hau da, prozesu honetan auzitan jarri den agindua ordeztu duten eduki bereko aginduak bat ote datozen Europakoarekin. Erretiro-pentsioaren kalkulurako metodoaren elementu eztabaidagarria, prozesu honetan bezala, ondoregoan zetzan: “lanaldi partzialeko langile baten modalitate kontributiboan, erretiro-pentsioaren zenbatekoa kalkulatzeko, oinarri arautzaile bat, egiaz jasotako soldaten eta egiaz ordaindutako kotizazioen arabera zehazten dena, ehuneko batekin (kotizazio-aldiaren iraupenaren araberakoa) biderkatu behar da, eta aldi horri partzialtasun-koefiziente bat aplikatuz aterako da berori: lanaldi partzialean egiaz lanean egindako lanegunaren eta lanaldi osoko langile batek (konparagarria) egindako lanegunaren artean dagoen erlazioaren baliokidea gehi 1,5eko koefizientea.”

Justizia Auzitegiak baztertu egin zuen zuzenean sexuan oinarritutako diskriminaziorik zegoenik, langileei araudia bereizketarik gabe aplikatzen zaie-eta; baina ondorioztatu zuen bazegoela sexuan oinarritutako zeharkako bazterketa bat, Europar Batasuneko Zuzenbidearekin bateragarria ez zena”.

Konstituzioaren kontrakotzat eta baliogabetzat jotzeak zer irismen izango duen aztertzean, Osoko Bilkuran, aipatutako doktrina hori aplikatuz, hala dio: “ez da soilik begiratu behar epaitutakoa; aitzitik, segurtasun juridikoaren printzipio konstituzionalaren kariaz”, prozedura ez da hedatuko administrazio-egoera irmoetara ere.

Susana Castaños

Mutualiako Aholkularitza Juridikoa 

Rama Korporazioak laguntza-zentroen, zerbitzuen eta baliabideen egitura indartu du

logo corporación rama
  • Sei erakundek osatuko dute Korporazioa hemendik aurrera: Activa Mutua; Cesma, Mutua de Andalucía y de Ceuta; Ibermutua; MAC, Mutua de Accidentes de Canarias; Mutualia eta Unión de Mutuas.
  • 189 osasun-zentrok, 6 ospitale propiok eta erkidetutako ospitale batek osatutako zentro- eta zerbitzu-sarea dago Rama Korporazioan, eta Espainiako probintzia guztietan dago presente.
  • 3.225.700 langile inguru babesten ditu, eta estaldura ematen die 343.000 enpresari baino gehiagori.

Activa Mutua Gizarte Segurantzarekin parte hartzen duten elkartutako mutualitateen laguntza-sarera sartuta, hau da, Rama Korporaziora, sei erakundek osatuko dute Korporazioa hemendik aurrera: Activa Mutua; Cesma, Mutua de Andalucía y de Ceuta; Ibermutua; MAC, Mutua de Accidentes de Canarias; Mutualia eta Unión de Mutuas. Hala, indartu egin da zentro, zerbitzu eta baliabideen egitura. Modu horretan, asistentzia-estaldura hubilekoagoa bermatzen zaie Korporazioko mutualitateek babestutako enpresa eta langileei. Halaber, asistentzia- eta administrazio-zerbitzuak erabiltzeko aukera handiagoa eskaintzen du, bai eta arreta azkarrago eta efizienteagoa ere.

Rama Korporazioan sartutako erakundeek bitartekoak, baliabideak eta zentro-sarea bateratu dituzte, bai kontingentzia profesionalek eragindako osasun-laguntza emateko (horren baitan, laneko istripuek edo gaixotasun profesionalek eragindako larrialdi medikoak, ospitaleko eta anbulatorioetako osasun-asistentzia, diagnostikorako probak egitea, tratamendu terapeutikoak eta errehabilitazio eta fisioterapia daude sartuta), bai kontingentzia arruntak direla-eta aldi baterako ezintasuna duten langileei egiten zaizkien proba medikoak eta errehabilitazio-probak kontrolatzeko, egiteko eta horien jarraipena egiteko.

Oro har, Rama Korporazioan 343.000 enpresa elkartutik gora daude, eta 3.225.700 langile babestu inguru. Espainiako probintzia guztietan asistentzia-sare bat dute erabilgarri; guztira, 189 asistentzia-zentro, 6 ospitale propio (Bilbon, Castellón, Murtzian, Donostian, Tarragonan eta Gasteizen kokatuak), eta erkidetutako bat, Sant Antoni de Benaixeven (Valentzia).

Rama Korporazioaren xedea da kudeatzen dituzten asistentzia-baliabideen eta prestazio ekonomiko eta sozialen kudeaketaren efizientzia hobetzea, horretarako, zerbitzuen eskaintza eta kalitatea hobetuz, babestutako enpresa eta langileen mesedetan.

Ildo horretan, Rama Korporazioak ikerketa, garapen eta berrikuntza (I+G+b) programak sustatzen ditu, osasun-arreta osatu eta indartzen duten zerbitzu berriak abiarazteko, eta babestutako langileen laneko osasuna hobetzeko. Era berean, Rama Korporazioko mutualitateek ekimen komunak sustatuko dituzte nork bere eraldaketa digitaleko programetan, prozesu eta zerbitzuak robotizatzeko eta horien kudeaketa automatizatzeko.

Lan arriskuen prebentzioaren garrantzia islatzen duten argazkiak

Prebentziozko begiradak argazki-erakusketa ibiltaria da, Mutualiaren Argazki Lehiaketa lehen aldiz (2004) egin zenetik 2017. urtera arte aurkeztu diren lanen multzo batez osatutakoa. Erakusketak 31 argazki hartzen ditu barne, eta prebentzioak laneko arloan duen garrantzia islatzen dute. Gainera, azalpen-testu bat dago argazki bakoitzean, eta testu horren xedea gai horren inguruko gogoeta egitea da.

Prebentziozko begiradak EAEko hainbat tokitan erakutsi da 2016. urtetik. Urte horretan, lehenengo erakusketa egin zen, Bilboko metroan, baina inaugurazio ofiziala Bizkaiko Batzar Nagusietan egin zen, 2017ko apirilean.

Harrezkero, Prebentziozko begiradak hainbat tokitan erakutsi da:

– Bilboko metroa: 2016-04-21

– Somorrostroko prestakuntza-zentroa (Bilbo): 2017-03-31

– Tartanga LHII (Erandio): 2017-04-26

– Bizkaiko Batzar Nagusiak: 2017-04-28

– EASO LHII (Donostia): 2018-04-26

– Vital Fundazioa (Gasteiz): 2018-07-29

– Laneko segurtasunari eta osasunari buruzko nazioarteko IV. biltzarra (Bilbo): 2018-11-14

– Eraiken LHII (Gasteiz): 2019-01-20

– Bilboko Mediku Zientzien Akademiak antolatutako humanitateen Bilboko XLVI. astea: 2019-02-11

– Leioako campuseko liburutegia (EHU-UPV): 2019-03-05

– Photomuseum Zarautz: 2019-03-20

– Barakaldoko Udala: 2019-04-29

– EASO LHII (Donostia): 2019-05-13

Nabarmendu behar da Prebentziozko begiradak urrian erakutsiko dela, Madrilen egingo den Prevencionar II. biltzarrean. Nabarmentzekoa da 2017. urtean eman zitzaiola hasiera biltzar horri, erakundeetan laneko arriskuak prebenitzeak daukan garrantziaren inguruan herritarrak kontzientziatzeko xedez; argazki-erakusketak xede bera dauka.

Mutualiak “Eraikinen mantentze-lanei buruzko eskuliburua” eguneratu du

Heldu da uda, eta, honezkero, enpresa gehienek antolatuta dituzte langileen oporrak. Kasu askotan, garai honetan, jarduera jaitsi egiten da, eta, horrenbestez, mantentze-lanak egiteko baliatzen da sasoi hau, urtean zehar egitea zailagoa baita, eta, horrela, ekipamenduak prest egoten dira urtearen bigarren seihilekorako.

Mutualiak “Eraikinen mantentze-lanei buruzko eskuliburua” eguneratu du. Arlo hauei buruzko informazioa dago:

  • Bezeroaren instalazioetan egin daitezkeen mantentze-lanak, bai eta instalazioak, lanerako ekipamenduak eta makinak behar bezala mantentzeko egin beharreko prebentzio- eta zuzentze-lanak ere.
  • Halaber, xehatzen dira arriskuzko egoera edo faktore garrantzitsuenak, eta oro har kontuan hartu behar direnak, esate baterako: goietan egiten diren lanak, azalera beroekiko kontaktua, erregaiak gorde eta erabiltzea, konpresoreen erabilera, arrisku elektrikoak, kargak manipulatzea, jarrera behartuak, produktu kimikoen erabilera, eskuzko tresnen eta tresna elektrikoen erabilera, Legionellarekiko esposizioa (osasun instalazioetan)…

Horietan guztietan, ezinbestekoa da mantentze-lanen enpresaren eta instalazioen jabeen artean koordinazio lan egokia egitea; izan ere, koordinazioak erraztu egingo du arriskuen prebentzioa, bai mantentzearen arloko langileei bai hirugarrenei dagokienez.