Gehiago bizitzeko mugimendua: Zona Urdinen lezioak lanerako eta bizitza-luzerarako

movimiento para vivir

Zertan dira berdinak Okinawa (Japonia) eta Sardinia (Italia)?

Munduko bizitza-luzeraren mapari begiratuz gero, berezko argia duten bost puntu daude: Eremu Urdin deitutakoak. Okinawa (Japonia), Sardinia (Italia) eta Nicoya penintsula (Costa Rica) dira planetako ehun urtetik gorako pertsona osasungarri gehien biltzen duten lekuetako zenbaitzuk.

Zer ari dira ondo egiten?

Adibidez, Dan Buettner ikertzaileak identifikatu egin du arazoa zorte genetikoaz haraindi doala. Populazio horiek oso bizimodu zehatza dute: landare-jatorrizko janarietan funtsatutako elikadura, estresa murrizteko estrategiak, bizi-jomuga handia (ikigai japonieraz) eta sare sozial sendoak (ez gara Instagram eta Tik Tok sareez ari). Baina bada gure gizarte modernoan askotan alde batera uzten dugun funtsezko faktore bat: mugimendu naturala.

Halako zonetan inork ez du crossfitik egiten, ezta gimnasioko zintetan korrikarik ere. Ingurunea dela-eta, jendeak etengabe mugitu behar du, besterik gabe. Baratzea zaintzen dute, aldapak igotzen dituzte edo ariketa fisiko ertaineko lanak izaten dituzte. Ez dira bereizten «entrenatzeko ordua» eta «bizitzeko ordua», mugimendua euren eguneroko bizitzan integratuta baitago.

Bulegoaren arazoa: «Sedentario aktiboa»

Hortxe egiten dugu tupust gure lan-errealitatearekin. Egungo ebidentzia zientifikoak, Katzmarzyken ikerlanek bezala, luzaroko sedentarismoaren arriskuaz ohartarazten digu. Bulegoan zortzi orduz eserita egotea osasun metaboliko eta kardiobaskularrerako arrisku-faktore bat da, baita gero gimnasiora ordubete joaten bagara ere.

«Sedentario aktibo» deritzogu horri. Grafikoan ikusten dugunez, Zona Gorria (arrisku handia) mantendu egiten da eserita ordu asko ematen baditugu, nahiz eta jarduera fisiko moderatua egin. Gure gorputza ez dago aulkian geldi egoteko diseinatuta, eta hainbeste denbora estatiko igarotzeak kirolaren onuretako batzuk baliogabetzen ditu.

Soluzioa: Gure Zona Urdin propioa diseinatzea

Bulegoa ezin dugunez Sardiniako ezein menditara eraman, estrategiarik adimentsuena gure lan-ingurunea aldatzea da. Hemen etenaldi aktiboak sartzen dira jokoan.

Kontua ez da lanean izerdia botatzea, gelditasuna etetea baizik. Literatura zientifikoak (Lars L. Andersenen lanak barne hartuta) indartu egiten du egunean zehar ariketa-mikrodosiak (indarra, mugikortasuna edo luzaketak) egitea gorputza «berrasieratzeko» nahikoa delako ideia. Halako interbentzioek min muskulueskeletikoa murrizten, zirkulazioa hobetzen eta (garrantzitsuena dena) ehun urtetik gorako pertsonen etengabeko jarduera-eredu hori kopiatzen dute.

Lezioa argia da: gehiago bizitzeko eta hobeki lan egiteko, ez dugu ahalegin heroiko puntualik egin behar: mugimendua gure errutinan integratzea nahikoa da.

Jarrerarik onena luzaroan mantentzen ez dena da.

Jarri gurekin harremanetan eta ezagutu nola ezar ditzakezun estrategia hauek zure enpresan eta aurrera egin lan-ingurune osasungarri eta produktiboago baterantz!   

Bibliografia

Buettner, D., & Skemp, S. (2016): «Blue zones: lessons from the world’s longest lived» in American journal of lifestyle medicine, 10(5), 318-321.

Katzmarzyk, P. T., Powell, K. E., Jakicic, J. M., Troiano, R. P., Piercy, K., Tennant, B., & 2018 Physical Activity Guidelines Advisory Committee (2019): «Sedentary behavior and health: update from the 2018 physical activity guidelines advisory committee» in Medicine and science in sports and exercise, 51(6), 1227.

Andersen, L. L., Saervoll, C. A., Mortensen, O. S., Poulsen, O. M., Hannerz, H., & Zebis, M. K. (2011): «Effectiveness of small daily amounts of progressive resistance training for frequent neck/shoulder pain: randomised controlled trial» in Pain®, 152(2), 440-446.

Preskripzioa eta oinarrizko eskubideak 

Una balanza de la justicia sobre un calendario, simbolizando la relación entre derechos imprescriptibles y plazos legales.

Herritarrek ezer argi badute, zera da, oinarrizko eskubideak direla bizi-arau gidari gorenak. Alabaina, jurisprudentziako zenbait aipamen ikusita, eskubide horien denborazkotasunaren gauzatzea hartuko dugu aztergai; hau da, eskubide horien preskribaezintasuna eta horren nondik norakoak. 

Argi dugu oinarrizko eskubide oro dela preskribaezina; alegia, lege-printzipio horrek ezartzen du eskubide jakin batzuk ezin direla bazter utzi denborak aurrera egite hutsagatik. 

Hori bai, eskubide horiek preskribaezinak izateak ez du eragozten haiek babesteko egin litezkeen ekintza zehatzak preskribatzea; alegia, mota horretako eskubideren bat kaltetu diotelako erreklamazio judiziala egin nahi duenak arauz ezarritako preskripzio-epeak errespetatu behar ditu. 

Baiki, eskubideak ez du indarrik galduko denborak aurrera egite hutsagatik, baina ekintza baten kalteak pairatzen dituenak lesioa gertatu den datatik urte bat igarotzen uzten badu —hori da Langileen Estatutuaren 59.1 artikuluan adierazten den epe orokorra—, ekintza preskribatu egingo da. 

Berebiziko garrantzia du, halaber, aipatutako ekintza gauzatzeko epearen hasiera zehaztea; kontu horrek garrantzia duen seinale, hona bi jurisprudentzia-aipamen interesgarri, gaiarekiko lotura dela-eta: Auzitegi Gorenaren 07/2025 epaiak, 2025eko urtarrilaren 14koak, dioenaren arabera, jakina da gatazka kolektibo bati loturiko prozedura bat izapidetzeak gatazka horri berari lotuta jada abian diren banakako prozedurak gelditzen dituela, bai gatazka hori gatazka kolektibo gisa izapidetzen hasi denean jada abian direnak, bai etorkizunean abian jarri litezkeenak, eta auzi horretan balia litezkeen banakako ekintzen preskripzioa eteten duela, baldin eta langilea gatazka hori dagoen lurralde-eremukoa eta eremu subjektibokoa bada. Gainera, kontuan hartu behar da banakako ekintzak gauzatzeko epea berriz ere jartzen dela abian, gatazka kolektiboari buruzko epaia irmoa den datatik aurrera. 

Horren adibide da jarraian aipatzen den kasuari loturiko erreklamazioa, oinarrizko eskubideak (zehazki, Espainiako Konstituzioaren 14. artikuluan jasotakoa) babesteko banakako ekintza dena: enpresa batek, arrazoizko justifikaziorik izan gabe, aldi baterako langile bati soldata-tratu desberdina ematea. Kasu horretan, ekintza kolektiboak banakako ekintza gauzatzeko preskripzioa eteten du, zeina berriz jarriko baita abian, ekintza kolektiboaren epaitza ematen denetik aurrera. 

Bigarren aipamena Auzitegi Gorenaren 330/2025 epaia da, 2025eko apirilaren 22koa. Kasu horretan, oinarrizko eskubideak urratzearen ondoriozko kalte-galerak ordainarazteko ekintza preskribagarria da, baina epearen zenbaketa jokabide diskriminatzailea amaitzen denetik aurrera egin behar da; beraz, jokabideak bere horretan jarraitzen badu, ekintza-aukerak zabalik dirau. Ondorioz, horren gaineko doktrina berresten da. 

Hala bada, denbora-muga jakin bat dago ekintza gauzatzeko; oinarrizko eskubidea preskribaezina da, ez, ordea, hura babesteko ekintza zehatza. 

María Urizar Pérez 

Mutualiako lege-aholkularitzako abokatua      

Aire zabaleko lanbideak: klima-aldaketaren aurreko lan-erradiografia 

ocupaciones vulnerables

Espainian klima-aldaketarekiko kalteberatasun handiena duten aire zabaleko lanbideak identifikatzeko eta horien ezaugarriak zehazteko azterlan deskribatzaileak (Laneko Segurtasunaren eta Osasunaren Institutu Nazionala, 2025eko urria) klima-aldaketak lanbide-arriskuak aldatzen dituen moduari heltzeko premiari erantzuten dio. Azterlana 2023–2027 aldirako Espainiako Laneko Segurtasun eta Osasuneko Estrategiaren 2. helburuari loturik dago. 

Hiru bide metodologiko uztartzen ditu: datu estatistikoen tratamendua, literatura zientifikoaren berrikuspena eta Espainiako lan-sektoreko eragile nagusiekin hitz egitea.  

Azterlanak badu alderdi berritzailerik, esaterako, hauek: 

  • Askotariko lanbideak aztertu dira, ez soilik estres termikoari lotu ohi zaizkionak, hala nola nekazaritza, baizik baita bestelako batzuk ere, adibidez, segurtasun-indarrak eta topografia. 
  • Datu errealen bidez kuantifikatu dira klima-arriskuak. 
  • Sektorean sektoreko solaskideen ekarpenak.  

Azterlan horretan oinarrituta, txosten tekniko bat egin da, aurkikuntza orokorrak azaltzeko. Txostenak barnean hartzen ditu klima-aldaketak aire zabaleko lanbideetan eragindako laneko arriskuen gaineko analisi egituratu bat, datu estatistikoak, kalteberatasun-faktoreak eta ondorio nagusiak dakartzana, eta 36 fitxa espezifiko, aire zabaleko lanbide bana aztertzen dituztenak.  

Askotariko lanbideak aztertu dira (dokumentuaren 1. ERANSKINEAN zerrendatzen dira). Esaterako, hauek: poliziak (CNO 595), topografiako eta arkitekturako teknikariak (CNO 248), kirolariak, begiraleak (CNO 372), basogintzako langileak (CNO 641) eta instalatzaile elektrikoak (CNO 752). 

Lanbideen 36 fitxa deskribatzaile espezifikoak honela egituratu dira: 

  1. Lanbidearen xedea eta eginkizun nagusiak. 
  1. Lanbide-ezaugarriak (lan-profila eta lan-baldintzak). 
  1. Klima-kalteberatasuneko baldintzak (beroarekiko edo erradiazioarekiko esposizioa, muturreko gertakariak, etab.). 
  1. Lanbide-egiturari buruzko datu estatistikoak (pertsona kopurua, generoa, adina, kontratu mota, etab.). 
  1. Klima-aldaketari loturiko arrisku-faktoreak (muturreko beroa, eguzki-erradiazioa, kutsadura, muturreko klima-gertakariak, etab.). 
  1. Solaskide nagusien testigantzak, arriskuak testuinguruan jartzeko. 

Horretatik guztitik ondorioztatzen da klima-aldaketaren aldagaia ere kontuan hartu behar dela laneko arriskuen ebaluazioak egiteko garaian; izan ere, langileei erasaten die, eta laneko arrisku berriak sortzen ditu, lehendik daudenak areagotuta eta maiztuta: 

Arrisku emergenteaKlima-jatorriaArrisku mota
Estres termikoa, bero-kolpea, deshidratazioa, akidura.Batez besteko tenperaturen gorakada, bero-boladak gero eta maizago eta gero eta luzeagoakArrisku fisikoa (tenperatura)
Neke termikoa eta errendimendu fisikoaren beherakadaMuturreko beroarekiko esposizio luzeaArrisku ergonomikoa/fisiologikoa
Eguzki-erradiazioarekiko / izpi ultramoreekiko esposizioa (erredurak, larruazaleko minbizia, begietako kalteak)
Irradiazio handiagoa; egun eguzkitsuak maizago; izpi ultramoreen intentsitatea handitzea
Arrisku fisikoa (erradiazio ez-ionizatzailea)
Arnas gaixotasunak eta alergiak (asma, giro-alergiak)
Klimari loturiko partikulak, polena, alergenoak eta kutsadura ugaritzeaArrisku biologikoa + arrisku kimikoa (partikulak/ozonoa)
Larruazaleko gaixotasunak, esposizio luzeen ondorioz
Izpi ultramoreen erradiazioa, beroa, inguruneko idortasunaArrisku fisikoa
Bektoreak ugaritzea (eltxoak, akainak, intsektuak → dengea, Lyme-ren gaixotasuna, birus emergenteak)Ekosistema-aldaketak, tenperatura-gorakadak, hezetasuna.Arrisku biologikoa
Muturreko fenomeno meteorologikoek (ekaitzek, uholdeek, luiziek) eragindako istripuak.Uholde-euriak, ekaitzak, prezipitazio-ereduen aldaketak
Segurtasuneko arriskua
Erorikoak, harrapatzeak eta kolpeak obretan, lurzoru ezegonkorragatikEkaitzak, uholdeak, luiziak
Segurtasuneko arriskua
Baso-suteak eta erredurak, ke toxikoak arnastea
Lehorteak, muturreko beroa, landaredia idorraSegurtasuneko arriskua + arrisku kimikoa (kea)
Kutsadura atmosferikoarekiko esposizioa (ozonoa, partikulak, gandua)Tenperatura-igoerak, alderantzikatze termikoko gertakariak, lehorteak
Arrisku kimikoa
Deshidratazio kronikoa, beroari loturiko giltzurruneko nahasmenduakMuturreko beroarekiko esposizio luzea, hidratazio egokirik gabe
Arrisku fisikoa/fisiologikoa
Muturreko giroko baldintzei loturiko laneko estresa handitzea
Kontrako klima, lanegun berrantolatuak, produktibitatearen presioaArrisku psikosoziala
Lehendik dauden arriskuak (nekea, giza akatsak, arriskugarritasunaren gutxiespena) larriagotzeaBero, erradiazio eta ahalegin fisikoaren nahasketa, aire zabalean
Arrisku psikosozialak + ergonomikoa

Lan honen bidez ikusgarritasuna ematen zaie klima-ikuspegitik apenas aztertu diren lanbideei. Hala, tresna oso baliotsua da laneko osasunaren arloko prebentzio- eta egokitze-politikak bideratzeko, eta klima-aldaketaren ondorioak pairatzeko arrisku handiena duten lanbideen diagnostiko zorrotz eta zehatza eskaintzen du, lagungarria dena erakunde, enpresa eta sindikatuek egokitze-estrategiak eratzeko.

BAI EUSKARARI ELKARTEA 

bai euskarari elkarrizketa

25 urte euskara lan munduan sustatzen 

Bai Euskarari Elkarteak laguntza ematen die erakundeei euskara beren egunerokotasunean modu progresiboan eta eraginkorrean integratzeko, diagnostiko baten, tresna praktikoen eta aholkularitza espezializatu baten bidez, euskararen erabileran eta ikusgarritasunean aurrera egiteko ingurune profesionalean

 

  1. Zuen 25. urteurrena ospatzen ari zarete aurten. Atzera begiratuz, zein helbururekin sortu zen Bai Euskarari Elkartea eta zeintzuk izan dira urte hauetan guztietan lorpen nagusiak lan-munduan euskararen sustapenean?

Ziurtagiriaren bideragarritasuna bermatzea eta enpresen beharretatik abiatuta erakargarriak diren proiektuak sortzea. Erronka horretatik sortu dira hainbat proiektu: Enpresarean, Lansarean, Euskaragileak, Elkarrengandik Ikasiz, Lazarraga Sariak eta besteak beste.

 

  1. Zuen ardatz nagusietako bat Bai Euskarari Ziurtagiria da. Zer da zehazki eta zer onura ekar diezazkioke euskara lan munduan txertatzeko urratsak eman nahi duen enpresa bati?

Bai Euskarari Ziurtagiria tresna estrategikoa da lan munduan euskararen erabilera areagotzeko. Euskara erabiltzeko eta sustatzeko ahalegina egiten duten enpresak, saltokiak eta era guztietako entitateak identifikatu, aitortu eta pauso berriak ematen laguntzen ditu.

“Bai Euskarari Ziurtagiria euskara beraien entitateetan txertatu nahi dutenen bidelaguna da, diagnostiko baten bidez bidea egiten laguntzen die eta hurrengo pausuak zehazteko eta emateko bitartekoak/baliabideak eskaintzen dizkie.”

Bestalde, ziurtagiria eskuratzen duten entitateei beste onura batzuk ere ekartzen die; balio erantsia, entitateen lehiakortasuna areagotzea, eskariari profesionaltasunez erantzutea, gertutasuna eta konfiantza transmititzea, barrura begirako motibazioa, atxikimendua eta pertsonak asebetetzea, erantzukizun soziala, irudia hobetzea…

 

  1. Euskararekiko konpromisoan hasi edo aurrera egin nahi duten erakundeentzat, zer prozesu jarraitzea gomendatzen duzue?

Nola laguntzen du hizkuntza-autodiagnostikoak eta zein tresna eskaintzen dituzue?

 

“Bai Euskarari Elkarteak metodologia erraza eta oso efizientea garatu du, bai ziurtagiria lehen aldiz eskuratzeko, baita urtez urteko jarraipena egiteko ere.”

Lehenengo aukera moduan egokia izan daiteke autodiagnostikoa (https://www.baieuskarari.eus/eu/auto-diagnostikoa) egitea, honi esker erakundearen hizkuntza-egoera zein den ezagutzen lagunduko dio eta auto- diagnostikoaren emaitzari esker, erakundea zein egoeratan dagoen jakin ahal izango du.

Ondoren, Bai Euskarari Elkarteko aholkulari bat jartzen da entitatearekin harremanetan, euskara lanean txertatzeko pausoak egiteko bidelagun bihurtuz:

  1. Lehen harremana eta diagnostikoa: aholkularia entitatearekin biltzen da, haren errealitatea ulertzeko. Elkarrekin aztertzen dute zein den euskararen egoera (langileekiko harremanetan, bezeroekikoan, errotulazioan, ).
  2. Neurrira egindako plana: diagnostiko horretan oinarrituta, aholkulariak entitatearen maila zehazten du (Zerbitzua Euskaraz, Zerbitzua eta Lana Euskaraz, etab.) eta, batez ere, hobetzeko proposamen errealistak eta eraginkorrak egiten dizkio..
  3. Prozesu arina: dokumentazioa eta beharrezko kudeaketa guztia modu sinplifikatuan egiten da, aholkulariaren gidaritzarekin. Horrek izugarri azkartzen du prozesua eta enpresari baliabide (denbora eta esfortzu) gutxi eskatzen dio.

 

 

  1. Urte hauetan zehar hainbat erakunde saritu dituzue Bai Euskarari Sariekin. Azken urteotako praktika onen adibideren bat parteka al dezakezue?

Praktika on eredu asko ditugu gure artean, baina azken urtean saritu ditugunak aipatu ditzakegu. Grupo Gisma saritu dugu, aholkularitzaren sektorean, euskara modu eraginkorrean txertatzeagatik. AZTIk adibidez saria jaso du ikerketa zientifiko eta teknologikoaren esparruan euskararen alde egindako lanagatik eta Ipar Euskal Herriko Egarri Edariak ere saria jaso du. Edari marka berritzaile, gazte eta arrakastatsua euskaraz sortu eta merkaturatzeagatik.

 

  1. Euskaraz lan egiteko hainbat egitasmo jarri dituzue martxan, horietako batzuk Enpresarean eta Lansarean. Zeintzuk egitasmo lantzen ditu Bai Euskararik eta zein helburu dute?

Bai Euskarari Elkarteak proiektu ezberdinak kudeatzen ditu, zuk esan bezala, Enpresarean edo Lansarean adibidez.

Enpresarean proiektuaren bidez euskaraz lan egin nahi duten enpresen eta profesionalen arteko harremana eta elkarlana sustatu nahi da, horretarako bi urtetik behin enpresarean azoka egiten da eta enpresarean foroak ere antolatzen ditugu. Laster izango da aurtengo bigarren foroa, azaroaren 20an: ‘Muga: aukera edo oztopo?’ izenburuarekin.

Lansarean lana bilatzeko eta lan bila ari diren profesional euskaldunak topatzeko lan-ataria da.

Baina beste proiektu batzuk ere baditugu esku artean, hala nola Euskaragileak, Elkarrengandik ikasiz solasaldiak, Lazarraga sariak, Arabako enpresen foroa, Lanetik lekora… Hainbat proiektutan murgilduta gaude.

 

  1. Amaitzeko, zein aholku praktiko emango zeniekete euskararen erabile ra egunerokoan areagotu nahi duten enpresei?

Momentu honetan 2026-2028 Plan estrategikoaren definizioan murgilduta gaude eta bertan identifikatuko ditugu Bai Euskarari elkarteak etorkizunean izango dituen erronka eta helburuak.

Dena den, nabariak dira gaur egun lan munduan irekitzen ari zaizkigun erronka berriak, adibidez migrazioari lotutakoak, digitalizazio azkarra, langileak topatzeko zailtasuna sektore batzuetan, belaunaldi aldaketa… Testuinguru honek behartzen gaitu euskara erdigunean izango duten konponbide adostuak abiaraztera. Horretarako, gaiarekin lotura dugun entitate eta instituzioen arteko elkarlan bat sustatu beharko genuke, ahalik eta proposamen eraginkorrenak egiteko.

 

  1. Etorkizunerako Bai Euskarari Elkarteak zein erronka ditu? Non kokatzen duzue Elkartea 10 urte barru?

 

Laguntza eskatzeko, entitateek aukera ezberdinak dituzte laguntza hori izateko eta horietako bat Bai Euskarari Ziurtagiria ere izan daiteke.

 

Erronka egunerokoa da eta beraientzat egokiena izan daitekeen tresna identifikatzea ezinbestekoa izan daiteke bide hori egin ahal izateko.

 Podcast

 

Euskararen Nazioarteko Eguna ospatuko du Mutualiak, eta hizkuntza aniztasunarekiko konpromisoa indartu du

mutualia euskararen eguna 2025

Euskararen Nazioarteko Eguna dela eta, Mutualiak hizkuntza-aniztasunaren aldeko apustua berretsi du, eta 18. Garapen Iraunkorreko Helburua (18. GJH) sartu du bere estrategia korporatiboan. Eusko Jaurlaritzak Ahots Batuak ekimenaren bidez bultzatutako 18. helburu honen bidez, hizkuntza eta kultura guztien aitortza bermatu nahi da, gizarte-kohesioaren, berrikuntzaren eta giza eskubideen zutabe gisa.

Mutualiak lau ildo estrategiko ditu:

  • Identitate linguistikoa ikusaraztea, euskaratik hasita.
  • Zerbitzuetan hizkuntzen presentzia bermatzea, batez ere osasun-arretan.
  • Erakundean eredu elebidunak eta eleaniztunak bultzatzea.
  • Eten digitala murriztea, hizkuntza guztietan irisgarritasuna ziurtatzeko.

Ekimen honen barruan, Mutualiak 18. GJHari buruzko mahai-ingurua egin du. Jone Goirigolzarri (Deustuko Unibertsitatea) eta erakundeko ordezkariekin, hizkuntza-aniztasuna zerbitzuaren iraunkortasunean eta kalitatean nola txertatu eztabaidatzeko.

Lanak tenperatura txikietan

trabajador frio

Tenperatura txikietan lan egitea arrisku garrantzitsua da zenbait sektoretan, hala nola nekazaritzan, arrantzan, eraikuntzan, basogintzan, elikagaigintzan eta hotz-ganberetako jardueretan. Horrelako egoerek baliteke osasunaren gainean berehalako ondorioak izatea eta segurtasuna arriskuan jartzea, prebentzioko neurri egokiak ezarri ezean. Horrenbestez, funtsezkoa da lan-inguruneko hotzaren ondoriozko arriskuak ulertzea langileen segurtasuna eta ongizatea bermatzeko.

«Hotzak eragindako estresa: langileek truke termikoan eragina duten faktore fisikoen eta klimatikoen interakzioaren ondorioz (ingurune-baldintzak, jarduera fisikoaren maila eta erabilitako jantziak) jasaten duten gehiegizko bero-galerak eragindako karga termiko negatiboa». (Erreferentzia: NTP-1036. Hotzak eragindako estresa).

Hotzak eragindako ondorioak

Lan-ingurunean hotzaren eraginpean egoteak baliteke eragina izatea osasun fisikoan nahiz mentalean. Gorputz-tenperatura jaisteak baliteke hipotermia eragitea; haren hasierako sintomen artean daude sorgortasuna, hotzikarak eta nahasmendua, eta ondorioak larriak izan litezke behar bezala tratatu ezean. Larruazalak arriskua du gainazaleko izoztea edo izozte sakona izateko, batez ere ageriko aldeetan, hala nola aurpegian, eskuetan eta oinetan.

Tenperatura txikiek gutxitu egiten dute trebetasuna nahiz malgutasuna, eta gainera, nekea eragiten dute, kontzentratzea zailtzen dute eta produktibitatea murrizten dute; horrez gain, handitu egiten dituzte estres- eta antsietate-mailak, eta eragina dute bai gaitasun fisikoetan, bai kognitiboetan eta psikomotorretan. Halaber, aire hotzaren ondorioz gerta liteke arnasbideak narritatzea eta arnas infekzioekiko sentikortasuna areagotzea, eta horrek dakar laneko istripu eta lesio gehiago egotea.

Arrisku-faktoreak

  • Ingurumen-baldintzak: haizea, hezetasuna eta tenperatura.
  • Esposizioaren iraupena.
  • Jarduera mota: lan estatikoak versus dinamikoak.
  • Ekipamendu desegokia.

Hotzean lan egitea prebenitzeko neurri nagusiak

Funtsezkoa da gomendio hauek hartzea tenperatura txikien eraginpean dauden pertsonen gorputz-beroa atxikitzeko eta osasuna babesteko:

  • Jantzi egokiak erabiltzea, baita arropa termikoak eta iragazgaitzak.
  • Gorputz-adarrak oinetako eta osagarri egokien bidez babestea.
  • Lehor egotea, eta arropa hezea ordeztea hotz-sentsazioa larriagotu ez dadin.
  • Giro beroetan atsedenaldiak egitea eta elikagai beroak kontsumitzea.
  • Langileei informazioa eta gaikuntza ematea (hotzaren arriskuen gainean eta hipotermia- eta izozte-sintomak goiz antzematen jakiteko).
  • Langune isolatuak eta klimatizatuak bermatzea, posible den aldiro.
  • Nork bere burua babesteko ekipo espezializatuak erabiltzea.
  • Egoera meteorologikoa monitorizatzea eta prebentzio-neurriak haren arabera egokitzea.

Laneko hotzari aurre egiteko teknikaren eta antolamenduaren arloko neurriak

  • Lanaren plangintza: berreskuratze termikorako ordutegiak eta aldiak antolatzea; lehenetsiko da hotz biziko uneetan hotzaren eraginpean ez egotea; zereginen txandaketa ezartzea giro hotzetan egondako denbora ahalik eta txikiena izan dadin; aldian behingo etenaldiak ezartzea gorputza berriz berotu dadin.
  • Babes kolektiboa: instalazioak isolatzea eta klimatizatzea, eta behar bezala egokitutako atsedenguneak ematea; ingurune-egoera nahiz langileen osasun-egoera ikuskatzea, eta jarduerak bertan behera uztea behar izanez gero.
  • Babes pertsonala: arropa eta babes-ekipo egokiak ematea, hala nola jantzi termikoak eta oinetako isolatzaileak.
  • Prestakuntza eta zaintza: langileei arriskuen, diagnostiko goiztiarraren eta prebentzio-neurrien gaineko prestakuntza ematea; komunikazio-bide errazak izatea, arrisku-egoeren berri emateko eta proaktiboki jarduteko.

Larrialdien aurrean jarduteko protokoloak

  • Hipotermia: berehala eramatea ingurune bero batera, arropa hezeak eranztea eta kanpoko beroa aplikatzea.
  • Izozteak: ukitutako eremua ez igurztea, beroa mailaka aplikatzea eta arreta mediko espezializatua bilatzea.

Etenaldien eta atsedenaldien garrantzia

Hotzaren eraginpean egin beharreko lanetan funtsezkoa da maiz etenaldiak egitea osasuna zaintzeko eta energia berreskuratzeko. Ezinbestekoa da langileek atsedenaldiak baloratzea eta enpresek politikak hartzea halakoak ezar daitezen errazteko. Tenperatura txikien eraginpean egoteak ekarritako arriskuak gutxiagotzeko prebentzio-plan guztietan elementu nagusiak dira etenaldien kudeaketa egokia eta etengabeko prestakuntza.

Dokumentazioa:

Osalanen aurkezpena