-(e)an bidalia

GARAPEN IRAUNKORREKO HELBURUAK: GJH 8

GARAPEN1.PNG

LAN DUINA ETA ​ 
HAZKUNDE EKONOMIKOA​

HELBURUA 

Enplegu osoa eta emankorra lortzea, eta lan duina bermatzea gizon-emakume guztientzat, gazteak eta desgaitasuna dutenak barne. 

EKINTZAK 

Pertsonen arloan gure kudeaketa egokitzea, Great Place to Work saria irabazteko aukera izateko.  

Gure kudeaketa indartzea dibertsitatearen, berdintasunaren eta familia eta lana bateratzearen alorretan, sariak irabazteko hautagaitzak aurkeztuz.   

Defentsako Hiru Lerroen eredua ezartzea. 

Gizarte-erantzukizuneko politika bat lantzea, oinarri hartuta kudeaketa etikoa, soziala, eta ingurumenaren eta dibertsitatearen alorrekoa.  

Emaitza-kontua eraginkortasunez kudeatzea.  

ADIERAZLEAK 

Enplegu osoa eta emankorra lortzea, eta lan duina bermatzea gizon-emakume guztientzat, gazteak eta desgaitasuna dutenak barne. 

Hazkunde ekonomiko iraunkor, inklusibo eta jasangarria sustatzea, baita enplegu oso eta emankorra eta denentzako lan duina ere.  

Munduko baliabideen ekoizpen eta kontsumo efiziente eta jasangarriak hobetu nahi ditugu, inguruari kalterik egin gabe. 

-(e)an bidalia

Oinezkoak agerian

piernas peatones- paso de cebra

Ikusmena eta bide-segurtasuna estu-estu lotuta daude, eta gidatzearekin lotzen ditugu beti. Baina ongi ikustea funtsezkoa da, eta ez bakarrik gidatzen dugunean; baita oinezkoak garenean ere.

Helsinkiko Unibertsitateak duela gutxi egindako ikerketa baten arabera, bide-istripuen ia % 24 ikusmen-akatsen edo ikusmen-arretaren faltaren ondorio dira. 

Oinezkoak dira bideetako erabiltzaile ahulenak. 2019an, 387 oinezko hil ziren Espainiako errepideetan, urte horretan izandako trafikoaren biktima guztien % 22. 

Ildo horretan, Andrés Gene doktoreak, INTRASera atxikitako ikertzaileak, oinezko gisa bereziki zaurgarriak diren 2 biztanleria-talde aipatzen ditu: 70 urtetik gorakoak eta gazteak. Lehenak, jakina, beren adinagatik, eta, bigarrenak, distraituta ibiltzen direlako. 

Gazteen kasua bereziki kezkagarria da; bizi-itxaropen handiagoko belaunaldikoak dira, inoiz ez bezalako mugikortasuna dute eta prestakuntza handia jaso dute, baina beren gurasoek eta aitona-amonek baino askoz ikusmen kaskarragoa dute. 

Duela urte batzuk egindako ikerketa batean, honakoa ondorioztatu zen: ibilgailu handi bat (autobusa, kamioia) eta arin bat (bizikleta) abiadura berean hurbiltzen direnean, oinezkoek pertzepzio desberdina dute. Egoera horretan, oinezkoak beti sumatzen du ibilgailu handia “lehenago iristen dela”, eta, ondorioz, lehenago babesten du bere burua. Hori ez da gertatzen ibilgailu txikienekin, eta, horregatik, harrapatzeko arriskua handiagoa da. 

Konfinamenduaren ondoren, Visión y Vida elkartearen arabera, herritarren % 57k konfinamenduaren aurretik baino okerrago ikusten dute. Gazteenen artean, datu hori % 77ra igo da, konfinamenduaren ondoren gailu digitalen erabilera ikaragarri handitu delako. 

Bide-segurtasunaren ikuspuntutik, datu horiek guztiak kezkagarriak dira; izan ere, “ondo ikustea” funtsezkoa da trafikoan, bai gidari gisa, bai oinezko gisa, kale bat gurutzatzeko, seinaleak bereizteko eta erne egoteko, edozein ezustekoren aurrean garaiz erantzuteko. 

Hori dela eta, “ondo ikusteak” garrantzi handia duela eta ikusmenari lotutako patologiak areagotzen ari direla ikusita, profesional guztiek uste dute aldizkako azterketak direla ikusmena zaintzeko bide bakarra, bai eta garrantzitsua izaten hasi den arazo hori arintzeko ere. Gainera, aldizkako azterketa horiei esker, adinaren berezko gaixotasunak antzeman daitezke, hala nola presbizia eta larriagoak diren beste batzuk, hala nola glaukoma (alboko ikusmena mugatzen du), makula-endekapena eta diabetesarekin lotutako beste batzuk. 

Hausnartu dezagun sakon eta eman diezaiegun azterketa horiei merezi duten garrantzia, geure bizia jokoan baitago. 

Bukatzeko, begi-nekearen aurkako aholkua: ez ahaztu, pantaila eta/edo gailu digitalen aurrean gaudenean, 20/20/urrun araua: pantaila baten aurrean gauden 20 minuturo, 20 segundoz atseden hartu eta urrunera so egin. 

-(e)an bidalia

Patin-hockeya

Oreka, azkartasuna eta dibertimendua

Euskal Kirol Federazioen Batasunaren atal honetan, oraingoan, patin-hockeyan aritzeak zer-nolako onurak dakartzan azpimarratuko dugu. Kirol horretan diharduen klub askotxo daude Euskadin, eta hari buruzko informazioa lor dezakezue Euskal Herriko Irristaketa Federazioan. Patin-hockeya pista gogorrean egiten den kirol bat da; bosna kideko bi talde lehiatzen dira, eta kide horietako bat atezaina da. Lau gurpileko patinen bidez mugitzen dira, eta stick izeneko makila banarekin eta bola batekin jokatzen dute, aurkarien atean sartzeko helburuz. Partidu bakoitzak 25 minutuko bi zati ditu, dibertsioz eta lehiakortasunez beteak. Patindun oinetakoak eta makila edo sticka dira funtsezko materialak, baita kaskoa, ukondoetarako babesak, zangoetarako babesak eta eskularruak ere, jokalariak balizko kolpe eta erorikoetatik babesteko. Patin-hockeya kirol aerobikoa da, gurean tradizio sendoa duena, besteak beste Jolaseta, Santutxu, Loiola Indautxu, Urdaneta, Gurutzeta, Iusturi, Gasteizko Aurrera eta Mundaiz klubetan. Normalean federatutako klub horietan jokatzen da, eta aukera dago haien kategoria guztietan lehiatzeko, bai gizonezkoen bai emakumezkoen sailetan. Edozein hockey-modalitate da gomendagarria txikienentzat, hainbat balio positibo sustatzen dituen talde-kirola baita: partekatzea eta sozializatzea, beharrezko diziplina, eta modu osasungarrian elkarrekin helburu bat betetzeko jardutea. Talde horietako kide izanda, handitu egiten da norberaren erantzukizuna, taldeak denen beharra baitu, eta ez pertsona bakar batena. Modalitate guztietan bezala, bete beharreko zenbait arau daude, eta horregatik, talde-kirol hau atsegingarria eta hezigarria da oso adin txikikoentzat. Hazi ahala, abiadura handiko eta, ondorioz, intentsitate eta emozio handiko norgehiagoketan lehiatzen hasten dira. Horrenbestez, egoera fisikoaz den bezainbatean, sasoi egokiaz gain (etengabe patinatzen baita pista osoan), trebetasuna eta mugimenduen koordinazio handia eduki beharra dago. Makila edo stick batekin jokatzeak, gure gorputz-atal bat ez denez gero, besoak eta hankak diren bezala, aukera ematen du are gehiago garatzeko koordinazioa eta oreka, zeinak bestela ere beharrezkoak diren, aurkariak saihestu ahal izateko pilota edo diskoa eramaten den bitartean (espezialitatearen araberakoa da hori, modan jarri baita lerroko hockeya ere).

Patin-hockeya kirol osasungarria da bihotzarentzat, eta oso onuragarria zirkulazio-sistemarentzat. Pisua galtzea ere eragin dezake, mugimendu bakoitza egiteko intentsitate handia behar da-eta. Hockeyan arituz gero hobetuko den beste ezaugarri bat iraupena da, gorputzaren goiko eta beheko atalak lantzen baitira, eta, horrela, hainbat muskulu-talde aktibatzen baitira (hankak, besoak, ipurmasailak…). Hori dela-eta, oso kirol konpletoa dela uste dugu. Gainera, honelako modalitateetan, zeinetan ez den lasterka egiten, patinatu eta irristatu baizik, artikulazioek inpaktu txikiagoa jasaten dute, eta, ondorioz, lesioak eragin ditzaketen zametatik eta pisuetatik babestuago daude. Kirol honek daukan bertuteetako bat koordinazioa da, mugitzeko trebetasuna hobetzen baitu, eta, horrez gain, lagundu egiten baitu gorputzaren mugimendua, oreka eta egonkortasun fisiko nahiz psikologikoa kontrolatzen. Eta garapen kognitiboa errazten du, arreta eta oroimena sendotzen baititu. Azkenaldiko aldaera bat lerroko hockeya da. Haren berezitasunik behinena gurpil-lerroko patinak erabiltzea eta pixka bat azkarragoa izatea da, beharbada izotz gaineko hockeyaren antzekoagoa. Ohiko kirolen oso bestelakoa da, haurren jakin-mina pizten du, eta elkarrekin joka dezakete mutilek eta neskek. Azkartasunari esker, garapen fisikorako alternatiba ona da, arestian azpimarratutako dohain guztiak izateaz gain. Gogora dezagun komenigarria dela segurtasun-ekipamendu egokia erabiltzea, lesioak saihesteko, baita aurretik berotze-ariketak egitea ere, zaintiraturik ez izateko. Irristaketa-teknika ona izateak lesioak gutxitzen ditu. Horri guztiari esker, eskola askotan uste dute harreman sozialak sustatzeko abantaila gehien ematen duen jardueretako bat dela, umeen prestakuntza fisikoagatik, heziketagatik, eta joko dibertigarri hau jolasaren aldetik eta kirolarenetik baloratzeagatik. Saiatzera animatzen zaituztegu.

-(e)an bidalia

Bizitza pertsonala, familia eta lana bateratzea

pendrive y chupete

Gaur, martxoak 23, norberaren bizitza, familia eta lana uztartzeko eguna eta erantzunkidetasunaren eguna ospatuko dira. Mutualia, Familia Enpresa Arduratsuaren (EFR) ziurtagiria duen erakundea den aldetik, “Proaktiboa” (B kalifikazioa) kalifikazioarekin, Adiskidetze Egun honetan Malfamilia Fundazioaren kanpainari atxikitzen da.

Mutualiak uztartze- eta berdintasun-neurrien katalogo zabala dauka, eta 2020. urte berezi honetan, SARSCoV2k sortutako pandemia hastekoan, pertsonek horietako 600 baino gehiago erabili dituzte; horrek esan nahi du ia% 24 handitu direla 2019. urtearekin alderatuta. Igoera horren arrazoi nagusia izan da urruneko konexioen kopurua bikoiztu egin dela 2019an zeudenekin alderatuta; izan ere, 2020ko martxotik irailera bitartean, pertsonen% 34 inguru telelan-egoeran egon dira, eta gaur egun gure pertsonen ia% 25i eutsi zaie urrutiko lana egiten pandemiaren aurkako prebentzio-neurri gisa.

Hala ere, oraindik bide luzea dago egiteko, ahaztu gabe erraztutako kontziliazio-neurri horietatik% 75 erakundeko emakumeek erabili dituztela. Mutualian langileen% 73 inguru emakumeak dira, baina neurri horien erabilera plantillako emakumeen ehunekoa baino handiagoa da oraindik. Gogoratu behar da kontziliazioaren eta erantzukidetasunaren kontzeptuak desberdinak direla, baina osagarriak. 

Bizitza pertsonala, familiakoa eta lanekoa bateratzeak gure bizitzako alderdi guztiak bateragarri egiteko aukera ematen du, gure lan- eta familia-eremua eta gainerako jarduera pertsonalak behar bezala antolatzeko aukera ematen du. 

Baina erantzunkidetasuna haratago doa: emakumeek eta gizonek etxeko lanez, seme-alaben zaintzaz eta mendeko beste pertsona batzuen zaintzaz arduratzea dakar. Eta, horrez gain, emakumeek zein gizonek ordaindutako lan-esparruari, langileei eta etxekoei denbora eskaini ahal izango diete, eta, gainera, denbora propioa izango dute. 

Esfera guztien benetako kontziliazioa lortzeko, alderdi guztiek inplikatu behar dute (politikariek, langileek, gizarte-eragileek), eta ezinbestekoa da, halaber, enpresen zeregina, hori gertatzeko behar diren neurriak antolatuz. Horregatik, gogoratzea, kontziliatzea GUZTION kontua da!! 

-(e)an bidalia

ZORIONTASUNA LANEAN

Zoriontasunaren Nazioarteko Eguna martxoaren 20an ospatzen da. Nazio Batuen Erakundeak sustatu du, zoriontasunak pertsonen egunerokoan duen garrantzia aitortzeko.

Elkarrizketa bat egin diogu Miren Fernández Mutualiako Pertsonen Garapeneko arduradunari, langileen ongizate emozionalaren eta zoriontasuna sustatuko duen lan-ingurune osasungarri baten arteko harremana hobeto ezagutzeko. 

Laneko zoriontasuna langileen ongizate emozionalari lotuta dago. Zertan datza zorion-kudeatzailearen? 

Zorion-kudeatzaile onak lider ona izan behar du; inspiratu, motibatu eta egiten uzten duen pertsona da, eta porrotari begiratzen ez diona; izan ere, akatsetik ikasten ez denean bakarrik egiten da porrot. Zorion-kudeatzaile ona izateko, zoriontasuna sustatzen duen lan-giroa zaindu behar da, langileen ongizate fisikoa eta emozionala sustatzen duten jardueren bidez. 

Zer estrategia mota erabili daiteke lanean zoriontasuna lortzeko? 

Garrantzitsua da pertsonak beren lanarekin pozik egotea sustatuko duten jarduerak aztertu eta aurrera eramatea, baloratuta sentitzeko, enpresaren estrategian partaide senti daitezkeela sentitzeko eta enpresaren estrategia berezko zerbait bezala sentitu dezaten. 

Hori lortzeko, beharrezkoa da entzute aktiboa egitea, pertsona bakoitzaren ezaugarriak eta trebetasunak ezagutzea, haren motibazioak eta ideiak ezagutzea eta sormena eta berrikuntza bilatzea, erakundean bere jardueran txertatzeko. 

Nola garatu dezakegu zoriontasunaren estrategia lan-ingurunean? 

Esan bezala, funtsezkoa da langile bakoitza ardatz bakar eta nagusi izatea, lan-giro osasungarria eta zoriontsua lortzeko. 

Garrantzitsua da diziplina anitzeko lantaldeak sortzea proiektu desberdinak lantzeko, eta betiere motibazioa eta enpatia bilatzea. Lan-eremuak ere zaindu behar dira; ongizate emozionala eta bizimodu osasungarria bultzatuko duten hitzaldiak sustatu, eta eguneroko bizitza pertsonala erraztuko duten berdintasun- eta kontziliazio-neurriak hartu. 

Mutualian, gure Plan Estrategiko berrian jasota dugun bezala, gure konpromiso nagusietako bat da lanean zoriontasuna bultzatzea eta gure pertsona bakoitzaren ongizate emozionala lortzea, gure konpromisoa betetzen dela zainduko duten ekintzak baliatuta. 

-(e)an bidalia

Pandemia garaian lo indarberritzailea izateko gomendioak

zzzzz sueño

Pandemiaren ondorioetako bat loaren nahastea areagotzea ari da izaten. Gaur egun dugun egoerak, birusari diogun beldurrak, lan- eta ekonomia-ezegonkortasunak, isolamendu sozialak eta abarrek gure loaren kalitateari eragin diezaioketen ondorioak ekar ditzakete. Gure ohitura eta errutinak aldatu behar izan ditugu, eta gerta liteke gure eguneroko atsedenean eragin negatiboa izatea horrek. Loa arinagoa da, eta gure egunerokoan neke-sentsazioa eragiten du. 

Martxoaren 19an, Loaren Munduko Eguna ospatuko da, “Lo erregularra etorkizun osasungarri baterako” goiburupean. The World Sleep Society (WSS) erakundeak sustaturiko ekimena da, eta helburu hau du: herritarrak sentsibilizatzea eta informatzea, loaren nahasteei eta kalitate oneko loak osasunean duen garrantziari buruz.  

Hona hemen The World Sleep Societyren gomendioak lo indarberritzailea izan dezazun:  

  • Jarri ordutegi bat oheratzeko eta ohetik jaikitzeko. 
  • Siesta egiteko ohitura baduzu, ez dadila izan 45 minutu baino luzeagoa. 
  • Ez edan alkoholik, bereziki oheratu baino 4 ordu lehenago, eta ez erre. 
  • Ez hartu kafeinarik oheratu baino 6 ordu lehenago; kafea, tea, freskagarriak eta txokolatea barne. 
  • Afari arinak egin. Ez afaldu oparoegi, pikante askorekin edo azukredun elikagairik oheratu baino 4 ordu lehenago.  
  • Ariketak egin erregularki, baina ez justu oheratu baino lehen. 
  • Saiatu zure ohea erosoa izan dadin. 
  • Garrantzitsua da tenperatura erosoa izatea eta logela aireztatuta izatea. 
  • Isolatu zarata eta argitik ahalik eta gehien. 
  • Gorde ohea lotarako eta sexurako soilik. Ez erabili ohea bulego, estudio edo aisialdirako leku gisa.  

Lo egitea funtsezko funtzio biologiko bat da gure organismoarentzat, era osasungarrian elikatzea edo egunerokoan ariketa fisikoa egitea bezainbat.  

-(e)an bidalia

KONTSULTA JURIDIKOA 2021EKO MARTXOA

CONSULTA-JURÍDICA
KONTSULTA JURIDIKOA

NOLA ULERTZEN DA “LAABen TARIFA LAUA” LORTZEKO EGUNEAN EGOTEAREN KONTZEPTUA? 

Lan Autonomoaren Estatutuari buruzkoren uztailaren 11ko 20/2007 Legeak (aurrerantzean, LEAL) eta ekoizpen-jarduera sustatzeari buruzko beste arau batzuek, esate baterako Hazkundea eta Enplegua Hobetzeko abenduaren 29ko 43/2006 Legeak, hainbat modu jasotzen dituzte Gizarte Segurantzako kotizazioaren kostua eramangarriagoa egiteko beren kontura ekoizpen-lanak egiten dituzten pertsonentzat. 

Zentzu horretan, ohikoa da kotizazio-oinarrietan edo Gizarte Segurantzako kuotetan murrizketak edo hobariak aitortzea langile autonomoen kolektibo jakin batzuentzat, haien baldintza pertsonalak edo gauzatutako jardueraren ezaugarri profesionalak kontuan hartuta. 

Kontsulta honen xedea hauxe da: jakitea ea LEALen 31. artikuluan langile autonomoentzat ezarritako kotizazio-onurak lortzeko (tarifa laua izenekoa), langileak Gizarte Segurantzaren kuoten araberako zorrak edukitzeagatik baldintzatuta bakarrik dauden ala ez, edo baterako diru-bilketaren kuotetan eta kontzeptuetan egunean egon behar duten; izan ere, kontsultatu zaigun kasuan, zor batzuk mantentzen dira bidegabe jasotako prestazioengatik. 

Planteatzen zaigun gaiak izaera erabat juridikoa du; garrantzi praktiko handikoa da, eta langile autonomoen kopuru handi bati eragin diezaioke. 

Erantzuna gure ordenamendu juridikoak emango digu, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorra (GSLO) onartzen duen urriaren 30eko 8/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren 20. artikuluan xedatutakoaren arabera. Lege horrek kotizazioan onurak eskuratzea, haiei eustea, haiek galdu eta itzultzea jorratzen du. 

Artikulu horrek xedatzen duenez, Gizarte Segurantzaren oinarri, tasa eta kuotetan eta baterako diru-bilketaren kontzeptuengatik murrizketak, hobariak edo beste edozein onura jaso ahalko dute soilik kotizatzeko betebeharra betetzeko erantzukizuna duten enpresek eta gainerako subjektuek, baldin eta haiek emateko datan haien ordainketan egunean daudela ulertzen bada. 

Hori izango da funtsezko artikulua, Hazkundea eta Enplegua Hobetzeko abenduaren 29ko 43/2006 Legearen 5. artikuluak ezin duelako planteatutako arazoa konpondu, enplegua sustatzeko programa bat arautzen baitu, lan-araubideko kontratazioa jasotzen duena, eta ez norberaren konturako jardueran sartzea. 

Horrenbestez, kontuan hartuta Gizarte Segurantzaren sistema osoari aplika dakiokeen Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 20. artikuluan xedatutakoa (LAAB barne, kotizatzeko betebeharra duen edozein subjektu barne hartzen baitu), honako ondorio hau atera behar dugu: Langile Autonomoaren Estatutuari buruzko uztailaren 11ko 20/2007 Legearen (LEAL) 31. artikuluan araututako langile autonomoentzat ezarritako kotizazio-onurak lortzeko, Gizarte Segurantzako betebeharrak egunean eduki behar dira (hau da, kotizazio-kuotak). Ondorioz, kontsultatutako gaian, kuotak eguneratuta daudenez, kotizazioaren onurak lor daitezke, nahiz eta zor bat eduki bidegabe jasotako prestazioengatik. Irizpide hori du Auzitegi Gorenaren Administrazioarekiko Auzien Salaren 2020ko urriaren 1eko epaiak. 

Raquel Martínez. 

Mutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatua 

-(e)an bidalia

MUTUALEX EPAIA 2021EKO MARTXOA

epai judiziala

Auzitegi Gorenaren epaia, Lan-arloko Salarena, 2021-02-3koa, 998/2018 doktrina bateratzeko kasazio-errekurtsoa (DBKE) ebazten duena. Epaia Ignacio García-Perrote Escartín jaunak eman du. 

Jarraian jorratuko dugun epaiak aztertzen du ea enpresaburuak langileari idatziz jakinarazi behar ote dion 2 urte baino lehen hobera egin duelako (48.2. art.) berrikusiko ez den ezintasun iraunkor osoaren ondoriozko lan-kontratuaren amaiera (Langileen Estatutuaren 49.1 e) artikulua), eta idatzizko jakinarazpen hori ez egitea bidegabeko kaleratzea ote den. 

Ustezko kasua hauxe da: etxeko laguntzaile gisa lan egiten duen langile bati bere ohiko lanbiderako ezintasun iraunkor osoa aitortzen zaio Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalaren (GSIN) ebazpen bidez (jakinarazpen-data: 2017-01-20), eta ez da aurreikusten 2 urte bete aurretik lanpostura itzultzea ahalbidetuko lukeen hobekuntzaren ondoriozko ezintasun-egoera berrikusiko denik. 

Enpresak baja eman zion langileari Gizarte Segurantzan, 2017-01-18tik aurrerako ondorioekin. 

Langileak enpresari salaketa jarri zion, esanez idatzizko jakinarazpenik gabe Gizarte Segurantzan baja ematea bidegabeko kaleratzea zela. 

Dagokion Lan-arloko Epaitegiak demanda gaitzetsi zuen, baina langileak erregutze-errekurtsoa jarri zuen, eta Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiko Lan-arloko Salaren 2017-10-31ko epaiak baietsi egin zuen. Epai horren arabera, enpresaburuak idatziz jakinarazi behar dio langileari kontratua iraungitzeko erabakia; hortaz, kaleratzea bidegabetzat jo behar da, ez baitira betetzen Langileen Estatutuaren 55. artikuluaren formak. Epai horren aurka, enplegatzaileak kasazio-errekurtsoa aurkeztu zuen Auzitegi Gorenean. 

Auzitegi Gorenak, duela gutxi emandako epaian, doktrina bateratu du, eta adierazi du Langileen Estatutuaren 49.1 e) artikuluan jasotako lan-kontratua ezintasun iraunkor osoagatik iraungitzea, 2 urte bete baino lehen hobera egin duelako berrikusiko ez dena, lan-kontratua iraungitzeko legezko arrazoi bat dela: ez da beharrezkoa enpresaburuak langileari idatziz jakinaraztea, eta, beraz, idatzizko jakinarazpen hori ez egitea ez da bidegabeko kaleratzea. 

Era berean, Auzitegi Gorenak nabarmendu du, 1300/1995 Errege Dekretuaren 6.4 artikuluaren arabera, ezintasuna aitortzen duten GSINko probintzia-zuzendarien ebazpenak berehala betearaztekoak dira; hortaz, errekurtsoa jartzeko aukera alde batera utzita, ondorio guztiak zabaltzen ditu, hala nola lan-harremana iraungitzea. 

Horrez gain, adierazi behar da indarreko legeriak ez diola enpresaburuari ezartzen langileari jakinarazteko betekizun formalik, ezintasun iraunkorragatik kontratua iraungitzen bada, Langileen Estatutuaren 49.1 e) artikuluan ezarritakoaren babesean. 

Ondorioz, doktrina zuzena da ulertzea legez ez dagoela ezarrita inolako formalitaterik lan-kontratua ezintasun iraunkor osoagatik iraungitzeko, eta, ondorioz, ezin zaizkiola eskatu legez diziplinazko kaleratzeari eskatzen zaizkion formak, indarrean dagoen legeriak ez duelako horrela xedatu. 

icono pdf SENTENCIA-03.02.2021 (gaztelaniaz)PDF-a Jaitsi

Raquel Martínez. 

Mutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatua 

-(e)an bidalia

SEME-ALABAK JAIOTZEAGATIK ORDAINDUTAKO BAIMENA ETA “AITATASUNAGATIK” KONTRATUA ETETEA. BATERAGARRIAK DIRA?

bebe enciam del pecho de la madre

Eboluzio handia gertatu da bi figura horien inguruko legegintzari dagokionez, eta haien analisia oinarrizko lanabesa izango da, baloratzeko ea seme-alabak jaiotzeagatik emandako baimenak, oraindik ere hitzarmen kolektibo ugaritan jasota daudenak, bateragarriak diren aitatasun-baimenarekin, edo, terminologia zehatzagoa erabiltzearren, jaiotzagatiko baimenarekin.    

Langileen Estatutuak (LE), zeina martxoaren 25eko 1/1995 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onartu baitzen, 37.3 b) artikuluan onartzen zuen 2 eguneko ordaindutako baimen tradizionala haurra jaiotzeagatik, eta ez zuen aitatasuna lan-kontratua eteteko arrazoitzat hartzen. Bai, ordea, amatasuna, eta huraxe besterik ez, 45.1 d) artikuluan, hamasei astez.

Emakumeen eta Gizonen Berdintasun Eragingarrirako martxoaren 22ko 3/2007 Lege Organikoak sortu zuen kontratua eteteko beste arrazoi bat: aitatasuna. Hala, LEren 45.1 d) artikulua aldatu, eta lege-testuari artikulu bat erantsi zion, 48 bis zenbakiduna eta aitatasunagatik kontratua etetea izenekoa, hain zuzen ere. Lege Organiko horren zioen azalpenean esaten zen aitatasunagatik kontratua etetea zela bizitza pertsonala, familia eta lana bateragarri egiteko neurririk berritzaileena, eta azpimarratzen zen aitari besterik ez zegokion eskubide indibiduala zela. 

Haurra jaiotzeagatik legez edo konbentzionalki aurreikusitako baimena bukatu ondoren has zitekeen gauzatzen eskubide hori. Beraz, oso erlazio argia zuten haurra jaiotzeagatiko 2 eguneko baimen ordainduak eta aitatasunagatiko etete-kausa berriak: lehenik 2 eguneko baimenaz gozatzen zen, eta, hura bukatutakoan, 13 eguneko kontratu-etenaldia hasten zen, aitatasunagatik. 

Urriaren 6ko 9/2009 Legeak 4 asteraino luzatu zuen aitatasun-baimenaren iraupena, etetearen zioa hasteko denbora-unea aldatu gabe.

2018rako Estatuaren Aurrekontu Orokorren uztailaren 3ko 6/2018 Legeak, 38.1 Azken Xedapenaren bidez, 5 asteraino luzatu zuen aitatasunagatiko kontratu-etetea, eta, azkenik, 6/2019 Errege Lege-dekretuak aldaketak ezarri zizkion Langileen Estatutuaren testu bateginari, zeina urriaren 23ko 2/2015 Legegintzako Errege Dekretuak onartu baitzuen, eta gaur egun indarrean baitago. Batetik, seme-alabak jaiotzeagatiko baimen ordainduari buruzko aipamen oro ezabatu zen (37.b) artikulua), eta, bigarrenik, amatasunak eta aitatasunak utzi egin zioten kontratua eteteko arrazoi bat izateari, eta haien ordez jaiotza ezarri zen etete-kausa berri gisa (LEren 45.1 d) artikulua).              

Kontratua “jaiotzagatik” eteteak “ama biologikoaren” lan-kontratua eteten du 16 astez, eta “ama biologikoa ez beste gurasoaren” lan-kontratua eteten du 16 astez, halaber. Era horretan, parekatu egiten du jaiotza dela-eta bi gurasoei ezartzen zaien lan-kontratuaren etenaldiaren iraupena, gizon eta emakumeen arteko berdintasun eragingarria lortzeko, eta bizitza pertsonala, familia eta bi gurasoen erantzukidetasuna sustatzeko. Parekatze hori erabatekoa da 2021eko urtarrilaren 1etik.        

Bi gurasoen lan-kontratuaren etenaldia legez parekatu eta haren iraupena 16 astekoa dela ezartzeak ekarri du ordaindutako 2 eguneko baimena ezabatzea LEren testutik. Ohikoa izaten zen negoziazio kolektiboak legezko baimen horren iraupena hobetzea, eta, hortaz, geure buruari galdetzen diogu nola interpretatu behar diren ezabatutako legezko baimen bat hobetzen duten Hitzarmenak.       

Auzitegi Goreneko Lan-arloko Salaren 2021/01/27ko epaiak, Doktrina bateratzeko Kasazio-helegitean emanak, araudiaren bilakabide hori aztertu eta xehatzen du. Haren izaera teleologikoaren arabera, bi gurasoek jaiotzagatik duten kontratu-etenaldiaren iraupena parekatzearen ondorio zuzena da haurra jaiotzeagatiko ordaindutako 2 eguneko baimena kentzea; horrez gain, eutsi egingo balitzaio haurra jaiotzeagatiko ordaindutako 2 eguneko baimenari (zeinak oso lotura estua baitzuen lehengo aitatasuneko kontratu-etenaldiaren iraupena laburragoa izatearekin), paradoxa bat gertatuko litzateke: ama biologikoa ez den gurasoak lan egiteko beharraren salbuespen-aldi luzeagoa edukitzea ama biologikoak berak baino.          

Hitzarmen Kolektiboaren aurreikuspenak lotzen badira LEren 37.3 b) artikuluan legez ezarritako baimenarekin, hark ezin du autonomia izan, legez ezabatu eta indargabetu baita baimen hura aitortzeko justifikazioa.  

Raquel Martínez.

Mutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatua