Interes orokorreko xedapenak, buletinetan argitaratuta (E.A.E., E.H.A.A., A.L.H.A.O., B.A.O.,
G.A.O. y E.B.A.O.), 2025eko otsailaren 8tik 14rako astea.
MutuaLex 329 zk.
Badaukagu iradokizun hoberenaren XIII. sariaren irabazlea
Mutualiak 2024an zehar XIII. Iradokizun Onenaren Sariaren edizioa ospatu du. Lehiaketan gure zerbitzuen kalitatea hobetzen lagunduko digun urteko ideia saritu nahi da.
Oraingoan, Kira Villamizarrek bidalitako iradokizunak jaso du saria.
“Nire iradokizuna da auto ebaluatzeko edo prestatzeko aukera ematen duen plataforma moduko bat egotea. Formatu digitaleko plataforma bat, langileek beren ongizatearen autoebaluazioa egin ahal izateko (mentala, fisikoa…). Eta autoebaluazio hori egin ondoren, behar izanez gero, hobetzeko gomendioren bat ematea. Ildo horretatik, langilearen sektoreko arriskuetan oinarritutako trebakuntza barne hartzen duen gomendioa izan daiteke (bizkarreko edo eskumuturreko mina baduzu, zer ariketa egin lanaldian, adibide bat aipatzearren). “
Irabazleari eta gainerako parte-hartzaileei eskerrak eman nahi dizkiegu jasotako iradokizunen kantitateagatik eta kalitateagatik, zalantzarik gabe gure zerbitzuak nola hobetu jakiteko eta gure bezeroek espero dutenera egokitzeko aukera ematen baitigute.
Zorionak eta eskerrik asko.
Mugikortasun berria: Bi gurpileko ibilgailuen garrantzia.
Mugikortasun berriari eta bi gurpileko ibilgailuei buruzko legedia sortu zen hirietako eta garraioko araudiak hirietan gertatzen ari diren aldaketetara eta herritarren lehentasunetara egokitzeko beharrari erantzuteko. Aldaketa horiek hainbat faktorek bultzatzen dituzte, besteak beste, hiriko trafikoaren pilaketa gero eta handiagoak, ingurumen-kutsadurarekiko kezkak eta mugikortasun-irtenbide jasangarriagoen beharrak. Funtsezko hiru arrazoi hauek justifikatzen dute legeria:
1. Ingurumen-jasangarritasunaren beharra.
Bi gurpileko ibilgailuei buruzko legeria —batez ere elektrikoei buruzkoa— ezartzeko arrazoi nagusia da hirietan gas poluitzaileen emisioak murrizteko gero eta behar handiagoa dagoela. Garraioa da ingurumen-eragin handiena duen sektoreetako bat, eta eragin handia du karbono dioxidoaren (CO2) eta beste gas kaltegarri batzuen emisioetan. Legeriak ibilgailu jasangarriagoetarako trantsizioa bultzatzen du, hala nola bizikleta eta patinete elektrikoetarakoa, horiek erabiltzean kutsatzailerik igortzen ez dutelako.
Helburu nagusia emisioak murriztea da. Erregulazioak barne-errekuntzako ohiko garraioaren ordezko aukerak sustatzeko diseinatuta daude. Izan ere, garraio hori da hirietako poluzio atmosferiko gehiena eragiten duena. Horrek berotegi-efektuko gasak murrizteko nazioarteko konpromisoei eta hirien jasangarritasun-helburuei laguntzen die, Parisko Akordioaren eta NBEren Garapen Jasangarrirako Helburuen (GJH) ildotik.
Nabarmentzekoa da, halaber, emisio gutxiko guneen (EGE) inpaktua. Hiri askotan, errekuntza-ibilgailuak ezin dira eremu jakin batzuetara sartu. Legedi horrek zero isurpeneko mugikortasuna sustatzen du, eta, beraz, bizikleta eta patinete elektrikoak erabiltzea. Hori bat dator jasangarritasun-politika orokorrekin eta airearen kalitatea hobetzearekin.
2. Hiri-zirkulazioaren eta auto-pilaketen erronkak.
Hiri modernoek gero eta zirkulazio-pilaketa handiagoei egin behar diete aurre, errepideetako ibilgailu-kopurua handitu delako. Arazo horrek, joan-etorrien denbora luzatzeaz gain, kutsadura, estresa eta produktibitate-galera ere areagotzen ditu. Bi gurpileko ibilgailuek, batez ere elektrikoek, arazo horri aurre egiteko alternatiba eraginkorra eskaintzen digute.
Bizikleta eta patinete elektrikoek lau gurpileko ibilgailuek baino leku askoz gutxiago hartzen dute herri barruko bideetan, eta horrek auto-pilaketa gutxitzen laguntzen du. Gainera, mugikortasun arinagoa ahalbidetzen dute, batez ere biztanle-dentsitate handiko eremuetan. Legeriak ibilgailu horien erabilera errazten du, haientzako gune esklusiboak ezartzen baititu, hala nola bizikletentzako erreiak, eta espazio publikoaren erabilera arautzen baitu, haien eraginkortasuna maximizatzeko. Ezin dugu ahaztu hirietan ibilgailu pribatuen kopurua murrizteko beharrari erantzuten diola administrazioek mugikortasun partekatua sustatzeak, bai eta ibilgailu partekatuen plataformak arautzeak ere (patinete eta bizikleta elektrikoak).
3. Irisgarritasuna eta justizia soziala.
Legeriak ere zeregin garrantzitsua du mugikortasun berria herritar guztientzat irisgarria izan dadin bermatzeko. Bi gurpil elektrikoko ibilgailuak merkeagoak eta erabilerrazagoak direnez, garraiobide inklusibo bat eskaintzen dute, baliabide ekonomiko gutxiago dituzten pertsonentzat onuragarria izan daitekeena, ohiko ibilgailu motordunekin alderatuta.
Ondorioa
Mugikortasun berria eta bi gurpileko ibilgailuak mugitzeko modua aldatzen ari dira, gaur egungo hiri-erronkei irtenbide berritzaileak eta jasangarriak eskainiz. Teknologiak hobetu ahala eta azpiegiturak garraiobide berri horietara egokitu ahala, espero da teknologia horiek gero eta gehiago erabiltzen jarraitzea, etorkizun garbiagoa, eraginkorragoa eta guztiontzako eskuragarriagoa lortzen laguntzeko. Hala ere, funtsezkoa izango da azpiegituraren eta segurtasunaren arloko erronkak gainditzea, irtenbide horiek erabiltzaile guztientzat benetan onuragarriak izango direla bermatzeko. Erronka horiek dira mugikortasun hobea lortzeko benetako koxka.
Gizarte segurantzaren prestazioen errekarguaren ehunekoa, segurtasun-neurririk ezaren kasuan
Aztertuko dugu zer eragin duen langileen jokabideak Gizarte Segurantzaren prestazioetan segurtasun-neurririk ezak eragindako errekarguaren ehunekoa finkatzean.
Zoritxarrez, lan-istripuak gertatu egiten dira, eta gehienetan kanpoko arrazoien, ustekabekoen edo aurreikusi ezinezko arrazoien ondorioz gertatzen dira, baina beste kasu batzuetan, ordea, langileen jokabideak ondorio nabarmenak ditu.
Baloratu behar da erru-konkurrentzia dagoen, eta alderdiek azken gertaeran duten erantzukizuna haztatu. Horrela, baloratu behar da, batetik, langilearen beraren zuhurtziagabekeria izan daitekeen, eta, bestetik, enpresaburuak oinarrizko segurtasun-arauak bete dituen edo ez. Ondorioa hau da: langileen zuhurtziagabekeria ez-ausartegiak eta enpresaburuak prebentzio-arauak ez betetzeak ez du eragozten ez arau-haustea aplikatzea ez prestazio-errekargua ezartzea.
Beste modu batera esanda, biktimaren erruak ez du hausten kanpoko agentearengandik datorren kausazko lotura. Langileari egotz dakiokeen erruzko jarduera izan ezik, ez bada kasua, eta ausarkeriazkoa ez den errua baldin bada, erru-konkurrentzia gertatzen da, hau da, segurtasun- eta osasun-neurrien omisioarekin batera, beste elementu bat izan daiteke, langilearen zuhurtziagabekeria, faltaren larritasuna ezarritako zehapena graduatzeko irizpideen arabera haztatzeko, eta horrek enpresaren erantzukizuna arinduko luke, langilearen zuhurtziagabekeria hori izan ezean emaitza bestelakoa izango bailitzateke.
Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 164. artikuluak, zeinak prestazio-errekargua ezartzen baitu, ez du egozpen-irizpide zehatzik ematen, baina errekargua zehazteko jarraibide orokor bat ematen du, hutsegitearen larritasuna. Baloratzeko tarte handia uzten dio epaileari, hasiera batean lehen auzialdikoari, eta, ondoren, goragoko instantzietan berrikusi ahal izango da, hasierako balioespen hori modulatuz; hasieran finkatutako errekargu-ehunekoa aldatu ahal izango da, nahiz eta egitateei buruzko aldaketarik ez egin.
Irizpide hori aplikatu izan du gure jurisprudentziak erru-konkurrentziaren kasuetan, bi jokabideek eragiten baitute azken emaitza.
María Urizar Pérez
Mutualiako Aholkularitza Juridikoko abokatua
MutuaLex 328 zk.
Interes orokorreko xedapenak, buletinetan argitaratuta (E.A.E., E.H.A.A., A.L.H.A.O., B.A.O.,
G.A.O. y E.B.A.O.), 2025eko otsailaren 01etik 07arako astea.
MutuaLex 327 zk.
Interes orokorreko xedapenak, buletinetan argitaratuta (E.A.E., E.H.A.A., A.L.H.A.O., B.A.O.,
G.A.O. y E.B.A.O.), 2025ko urtarrilaren 25etik 31rako astea.
2024ko lanbide arteko gutxieneko soldataren (LGS) indarraldia, lan-eskubideak babesteko
Laneko Zuzendaritza Nagusiak, “bere eskumeneko xedapen juridikoak interpretatzeko eta aplikatzeko” duen funtzioa betez, LGSren 2024rako indarraldia bertan behera uztearekin lotutako interpretazio-irizpide bat eman du.
Horregatik, LGSren 2025erako balioa ezarri arte, hau zehazten da, Lan Zuzendaritza Nagusiaren instrukzioaren bidez:
- Luzapena bat-batean desagertzeak ez die eragiten indarrean dauden soldatei, soldata horiek kontratu bidez jasoak baitaude.
- Kontratazio berrien gutxieneko soldata ezin da izan 2024ko LGSan finkatutakoa baino txikiagoa.
- Laneko eta Gizarte Segurantzako Ikuskaritzak zainduko du langileek itundutako soldata jasotzen dutela eta enpresa-betebehar hori zorrotz betetzen dela.
MutuaLex 326 zk.
Interes orokorreko xedapenak, buletinetan argitaratuta (E.A.E., E.H.A.A., A.L.H.A.O., B.A.O.,
G.A.O. y E.B.A.O.), 2025ko urtarrilaren 18tik 24erako astea.
DATUEN BABESAREN NAZIOARTEKO EGUNA
Adimen artifiziala Mutualian: etikarekiko eta berrikuntzarekiko konpromisoa
Mutualiak jarrera proaktiboa du adimen artifiziala (AA) erabiltzeko bere prozesuak eta zerbitzuak hobetzeko tresna estrategiko gisa. 2024ko abenduan Zuzendaritza Batzordeak onartu zuen Mutualiako Adimen Artifizialaren (erabilera eta gobernantza) Politika.
Politika horrek zehazten du nola erabili behar den AA modu etiko eta seguruan, erakundearen helburu estrategikoekin ardaztuta, eta eraginkortasuna eta eginkizunak betetzea bermatuta. Oinarria da AA modu arduratsu, garden, seguru eta fidagarrian erabiltzea, eta ziurtatzea legeria aplikagarria eta Mutualiaren balioak betetzen direla.
Politika hori erakunde osoari aplika dakioke, bai eta gobernu-organoetako kideei, goi-zuzendaritzari eta langile nahiz laguntzaile guztiei ere.
Jarduneko printzipio orokorrak
Besteak beste hauetarako erabiltzen da AA Mutualian: edukia sortzeko, prozesuak automatizatzeko, analisi prediktiborako eta medikuntzarako osagarri gisa. Hura erabiltzeko oinarrizko printzipioak, berriz, hauek dira:
- Gizakiarekiko eta gizarte-ongizatearekiko errespetua: AAk lagundu egin behar die pertsonei, giza duintasuna errespetatu behar du, eta Garapen Jasangarriko Helburuekin (GJH) bat etorri behar du.
- Aniztasuna, diskriminaziorik eza eta ekitatea: Sarbide-berdintasuna bermatu behar du AAk, eta alborapen diskriminatzaileak saihestu.
- Integrazio informatikoa: AAko tresnek bat etorri behar dute Mutualiaren Informazio Sistemen arkitektura teknologikoarekin eta segurtasun-neurriekin. AAko tresnak martxan jarri aurretik, Informazio Sistemen Sailak eta Segurtasun Batzordeak onartu behar dituzte.
- Pribatutasuna eta datu-babesa: Datuak babesteko legeria bete behar da, eta bermatu behar da AAk prozesatutako datuak modu seguruan erabiltzen direla.
- Gardentasuna: AAren erabilerak garbia izan behar du, eta haren gaitasunen eta mugen berri eman behar zaie erabiltzaileei.
- Segurtasuna eta erresilientzia: AAko sistemek nahi gabeko kalteak minimizatu behar dituzte, eta baimendu gabeko sarbideei erresistentzia erakutsi behar diete.
- Araudia betetzea: Bermatu behar da araudi aplikagarria betetzen dela.
- Prestakuntza eta sentsibilizazioa: AA erabiltzearen arduradunek arriskuei eta segurtasun-jardunbide egokiei buruzko prestakuntza jaso behar dute.
- Erantzukizuna eta osotasuna: Erabiltzaileek zintzoak izan behar dute, eta lanak egiten laguntzeko AA erabili dutela aitortu behar dute.
- Eduki desegokia: Ezin da sortu legez kanpoko edukirik edo Mutualiaren irudiarentzat kaltegarria denik.
- Gizakiek gainbegiratzea: AA bidez egindakoak pertsonek berrikusi eta balioztatu behar dituzte, erabaki garrantzitsuetan batez ere.
Mutualiaren konpromisoa argia da IAren bidez bere zerbitzuen berrikuntzaren alde egindako apustuan: teknologian aurrera egitea, pertsonen pribatutasuna eta ongizatea bermatzeko konpromisoarekin.
GureEsperientziaPartekatua (#LAPesperientziak): laneko arriskuen prebentzioaren arloko berrikuntza
Laneko arriskuen prebentzioaren arloko truke- eta lankidetza- espazio bat da GureEsperientziaPartekatua, eta haren helburua da LAPeko jardunbide egokiak zabaltzea, hots, legezko betebeharretatik harago, langileen osasuna eta segurtasuna hobetzeko jarduerak zabaltzea. Esperientzia praktikoak bilatzen ditugu, eraginkorrak, ikuspegi berritzailea dutenak, eta balio positiboak helarazten dituztenak.
Besteak beste, Mutualia Sarietara aurkeztutako proiektuak daude espazio horretan, bai LAPeko Berrikuntzakoak eta bai Enpresako Aniztasuna kategoriakoak.
Hona hemen aurreko Mutualia Sarietan LAPeko BERRIKUNTZA kategorian aurkeztu diren proiektuetatik ateratako jardunbide egoki batzuk:
Espazio hau osatu eta zuen jardunbide egokiak gainerako enpresei helarazi nahi badizkiezue, oraindik ere baduzue aukera X. MUTUALIA SARIETARA aurkezteko.
MUTUALIAk MUTUALIA SARIAK antolatzen ditu, CONFEBASKekin, ADEGIrekin,CEBEKekin, SEArekin eta OSALANekin batera. Sari horien helburua da aintzatestea, ezagutaraztea eta sustatzea laneko arriskuen prebentzioaren arloan ikerketako, garapen teknologikoko edo berrikuntzako proiektu bat garatu duten eta Mutualiako bazkide diren enpresak eta langile autonomoak edo enpresetan dibertsitatea kudeatzeko egindako ahalegina eta jardunbide egokiak.
Animatu eta aurkeztu zure proiektua LANEKO ARRISKUEN PREBENTZIOAREN ARLOKO BERRIKUNTZAREN SARIRAKO. Enpresetako eta inguruneko pertsonen antolakuntza, lan-baldintzak eta ongizatea hobetzen laguntzeko balio duten proiektuak aurkeztu daitezke, hau da, edozein esku-hartze prebentibo, produktu, sistema, tresna, irakaskuntza-material, soluzio teknologiko, kudeaketa-metodologia edo edozein jarduera berritzaile garatzen duten proiektuak.
Aurkeztuko diren enpresek 2025eko otsailaren 15a baino lehen bidali beharko dituzte proiektuak.
Mutualia Sarietan finalista diren enpresa eta/edo langile autonomoek Mutualia Sarien banaketa-ekitaldian aurkeztuko dituzte jendaurrean beren proiektuak, 2025eko martxoaren 25ean, Mutualiak 125 urte betetzen dituen egunean. Ekitaldi horretan, proiektuak baloratuko dira, proiektu irabazleak aukeratuko dira eta sariak banatuko dira.
Informazio gehiago nahi izanez gero, jarri harremanetan Mutualiako Prebentzio Aholkularitzarekin.