Mugikortasun Jasangarriari buruzko 9/2025 Legeak, 2025eko abenduaren 5etik indarrean dagoenak, betebehar berri bat ezartzen die enpresei: lantoki jakin batzuetan Lantokirako Mugikortasun Jasangarrirako Plan bat izatea.
Helburua honako hau da: emisioak murriztea, bide-segurtasuna hobetzea eta mugikortasun modu eraginkorragoak, inklusiboagoak eta jasangarriagoak sustatzea.
- Zer da Mugikortasun Jasangarriari buruzko 9/2025 Legea?
Estatuko arau bat da, mugikortasunerako eskubidea berdintasun-baldintzetan bermatzeko eta, Espainiako lurralde osoan, sistema seguru, eraginkor, jasangarri eta justu bat sustatzeko esparru orokor bat ezartzen duena.
- Zer betebehar berrik eragiten die zuzenean enpresei?
Enpresek Lantokirako Mugikortasun Jasangarrirako Plan bat ezarri beharko dute beren lantokietan, lantaldearen atalase jakin batzuk gainditzen dituztenean.
- Zein enpresa daude behartuta Mugikortasun Plan bat izatera?
Honako hauek izan behar dute plana:
- 200 langiletik gorako lantokiak, edo
- lanaldiko 100 pertsona baino gehiago dituztenak,
- betiere lekua ohiko lantokia bada.
- 2027ko abenduaren 5a da hori betetzeko gehieneko epea.
- Sektore publikoari ere eragiten dio?
Bai. Honako hauei ezartzen zaie betebeharra:
Estatuko sektore publikoari, atalase berberetan.
Beste entitate publiko batzuei, eskumena duen administrazioak hala ezartzen badu.
- Zer da Lantokirako Mugikortasun Jasangarrirako Plana?
Zuzendaritzak bultzatutako eta langileen legezko ordezkariekin negoziatutako neurri multzoa da, honako hauen joan-etorriak arrazionalizatzea helburu duena:
- Langileak
- Bezeroak
- Hornitzaileak
- Bisitariak
- Derrigorrezkoa da langileekin negoziatzea?
Bai.
Legeak Langileen Estatutua aldatu du, eta plan horiek negoziazio kolektiboaren esparruan negoziatzeko betebeharra ezarri du.
Legea indarrean jartzen denetik aurrera eratutako negoziazio-batzordeei aplikatzen zaie betebehar hori.
- Zer jaso behar du Mugikortasun Planak?
Besteak beste, honako hauek:
Garraio kolektiboa eta mugikortasun aktiboa bultzatzea.
Emisio baxuen edo zero emisioen mugikortasuna sustatzea.
Mugikortasun partekatua edo kolaboratiboa.
Telelan-neurriak, ahal denean.
Bide-segurtasuna hobetzea eta istripuak prebenitzea.
Karbono-aztarnaren balizko konpentsazioa.
Okupazio altuko lantokietarako neurri espezifikoak (1.000 pertsona baino gehiago).
- Zer dira okupazio altuko lantokiak?
Honako hauek:
- 1.000 langiletik gora dituztenak.
- 500.000 biztanle baino gehiagoko udalerrietan edo metropoli-guneetan daudenak.
Lantoki horiek neurri gehiago aplikatu beharko dituzte puntako orduetan mugikortasuna murrizteko eta garraio jasangarria sustatzeko.
- Plan horien kontrol edo jarraipenik egiten da?
Bai.
Honako hau bete beharko dute planek:
EDIMeko Mugikortasun Planen Erregistroan inskribatuta egotea.
Bi urtean behingo jarraipen-txosten bat izatea, beren inplementazio maila ebaluatzeko.
- Bada laguntza edo dirulaguntzarik?
Bai.
Garraio eta Mugikortasun Jasangarriko Ministerioak honako enpresa hauentzako dirulaguntzak onartuko ditu:
- 100 langiletik gora dituztenak, edo
- lanaldiko 50 baino gehiago dituztenak.
Lehia-araubidearen bidez emango dira dirulaguntzak.
- Zer gertatzen da ez bada betebeharra betetzen?
Legeak zehapen-araubide bat jaso du.
Arau-hauste astunak:
2.001 eta 6.000 € arteko isunak (adibidez, EDIMi datu faltsuak ematea).
Arau-hauste arinak:
101 a 2.000 € arteko isunak (adibidez, ezarritako epean planik ez izatea edo jarraipen-txostenik ez aurkeztea).
- Zein da enpresentzako mezua?
Aurrea hartzea funtsezkoa da.
Mugikortasun Plana egitea, lege-betebeharra ez ezik, honako honetarako aukera ere bada:
- Zeharkako kostuak murriztea.
- Langileen osasuna eta segurtasuna hobetzea.
- ESG estrategia eta jasangarritasun korporatiboarena indartzea.
Mugikortasun jasangarria: Estatuko eta EAEko araudien artean txertatzea:
- Zer ondorio praktiko du EAEko enpresentzat?
Abenduaren hasieratik dago indarrean Mugikortasun Jasangarriari buruzko 9/2025 Legea. Estatuko arau horrek betebehar berriak ezartzen dizkie enpresei langileen mugikortasunaren arloan. Hala ere, EAEn gai hori araututa zegoen aurretik, eta horrek funtsezko galdera bat dakar: estatuko legeak eskakizun berririk dakarkie EAEko enpresei?
- EAEko araudia: 11/2023 Legea, Mugikortasun Jasangarriari buruzkoa
Aldez aurretik, EAEk Mugikortasun Jasangarriari buruzko 11/2023 Legea onartu zuen, Jasangarritasun Energetikoari buruzko 4/2019 Legearekin lotuta, eta betebehar espezifikoak ezarri zituen Euskal Autonomia Erkidegoko lantokietarako.
Kasu horretan, eskakizuna aktibatu egiten da lantokian, lanaldiko, 100 pertsonak baino gehiagok dihardutenean, honako hauek barne:
- bertako langileak,
- langile autonomoak,
- azpikontratatutako enpresetako langileak, lantokian dihardutenak.
EAEko araudiak lantokirako garraio-plan bat egitea eskatzen du, garraio publikoaren eta mugikortasun jasangarriko beste aukera batzuen erabilera errazteko.
- Badago bateraezintasunik bi arauen artean?
Ez.
Ez dago kontraesanik; aitzitik, estatuko araudia eta autonomikoa elkarren osagarriak dira. Estatuko legeak gutxieneko komun batzuk ezartzen ditu, estatu osoan aplika daitezkeenak; EAEko araudiak, bestalde, betebehar horietako asko barne hartzen dituen —eta aurrea ere hartzen du— eskakizun maila du.
- Zer egin behar dute orain EAEko enpresek?
Oro har, autonomia-erkidegoko araudia betetzen duten EAEko enpresek ez dute funtsezko neurri berririk ezarri beharrik.
Hala ere, honako hau gomendagarria da:
- Planak berrikustea, 9/2025 Legearekin formalki bat datozela ziurtatzeko.
- Plana legezko ordezkaritzarekin negoziatu dela egiaztatzea.
Beren burua prestatzea plana EDIMen erregistratzeko eta estatuko araudiak eskatutako aldizkako jarraipen-txostenak egiteko.
9/2025 Legea indarrean sartzeak ez dakar betebehar erabat berririk EAEn; izan ere, EAEko arau-esparruaren parte zen eskakizun bat homogeneizatzen du estatu mailan.
Enpresentzako gakoa lehendik dauden planak egokitzea eta indartzea da, eta autonomia-erkidegoko zein estatuko araudira egokitzen direla ziurtatzea
