-(e)an bidalia

EMAITZA BIKAINAK AENOR-en AUDITORITZAN

AENOR mutualia 2026

Apirilean, Mutualiak arrakastaz gainditu du bere sei ziurtagirien jarraipen- eta berritze-auditoretza; zehazki, Kalitatea Kudeatzeko Sistemarena (ISO 9001), Ingurumenekoa (ISO 14001), Eraginkortasun Energetikoarena (ISO 50001), Pazienteen Segurtasunarena (UNE 179003), Infekzioena (UNE 179003) eta Informazioaren Segurtasunarena (ISO 27001 eta ENS). 

 Mutualiak konpromiso irmoa du kudeaketa profesionalizatu eta eraginkorrarekin. Horren erakusgarri dira ziurtagiria lortzeko erabiltzen diren kudeaketa-sistema ugariak, gure interes-taldeentzako bermea baitira. 

Horregatik, apirilaren 23tik 30era, AENOReko talde batek, 7 auditorez osatua, Pakea Klinika, Ercilla Klinika, EHO, Henao, Gernika, Laudio, Bergara, Eibar, Iurreta eta Erandioko asistentzia-zentroak bisitatu ditu, eta Madrilgo zentroa ikuskatu du, Mutualiako 70 pertsona baino gehiagorekin elkarrizketatuz. 

Emaitzak oso positiboak izan dira: goian aipatutako ziurtagiri guztiak arrakastaz berritu dira. 

-(e)an bidalia

ALARGUNTZA-PENTSIOA FORMALIZATU GABEKO IZATEZKO BIKOTEETAN ETA GENERO-INDARKERIA 

primer plano de textos legales

Auzitegi Gorenaren otsailaren 11ko 158/2026 Epaiak (Laugarren Sala, Osoko Bilkura)  genero indarkeriaren testuinguruan izatezko bikoteen alarguntza-pentsioaren doktrina bateratzeko kasazio-errekurtsoa ebatzi du. Salak baietsi egin du Gizarte Segurantzaren Institutu Nazionalaren (GSIN) errekurtsoa, eta pentsioa ukatu dio 2014az geroztik kausatzailearekin more uxorio bizi izan zen emakume bati, elkarrekin alabak izanik eta egiaztatutako genero-indarkeriaren biktima izan arren, izatezko bikotea Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren (GSLO) 221. artikuluaren arabera formalki eratu gabe egoteagatik. 

Beraz, auzi juridiko nagusia zen zehaztea ea genero-indarkeriaren biktima izateak salbuetsi zezakeen izatezko bikoteei alarguntza-pentsioa eskuratzeko eskatzen zitzaien betekizun formalaren betetzetik. 

Auzitegi Gorenak gogorarazi du bere jurisprudentzia etengabea izan dela, izatezko bikoteen alarguntasun-pentsioa aitortzeko, bi baldintza eskatu baititu aldi berean: 

  • More uxorio bizikidetza egonkorra. 
  • Izatezko bikotea formalki eratzea, dela izatezko bikoteen erregistro espezifiko batean inskribatuz, dela dokumentu publiko baten bidez, legeak eskatzen duen aurrerapenarekin.  

Epaiak ez dela froga kontu hutsa azpimarratzen du. Bizikidetza hainbat bitartekoren bidez egiazta daiteke, baina izatezko bikotearen izate juridikoak, alarguntza-pentsioaren ondorioetarako, arauan aurreikusitako formalizazioa eskatzen du. Auzitegi Gorenaren hitzetan, pentsioa ez zaie aitortzen bizikidetza egiaztatua duten bikote guztiei, baizik eta formalizatutako izatezko bikoteei edo “zuzenbidezko bikoteei”.  

Salak berariaz aitortzen du genero ikuspegiko interpretazioaren garrantzia, eta gogorarazten du dagoeneko aplikatu dela izatezko bikoteen alarguntza-pentsioaren arloan. Hau da, genero-indarkeriaren biktima den emakume batek bikotekidearekin bizitzeari utzi behar dionean, bizikidetza falta horrek ez du berez pentsioa eskuratzea eragotzi behar, gainerako baldintzak betetzen badira.  

Hala ere, Auzitegi Gorenak bereizi egiten ditu bizikidetza-baldintza bat malgutzea eta izatezko bikotea formalki eratzea erabat baztertzea. Epaiaren arabera, genero ikuspegia funtsezko irizpidea da, baina ez du arauaren aurkako interpretaziorik egiteko aukerarik ematen araua argia denean, konstituzionaltasunari buruzko zalantzarik sortzen ez duenean eta Europar Batasuneko Zuzenbidearekin kontraesanean ez dagoenean.  

Ildo horretan, Auzitegi Gorenak uste du GSLOren 221.2 artikuluak izatezko bikotearen legezko eredu formal eta ez-informal bati erantzuten diola. Salarentzat, inskripzioa edo dokumentu publikoa bikoteko bi kideen borondate guztiz pertsonala eskatzen duen osagaia da. Borondate hori ezin da ordezkatu, ezta genero-indarkeriako testuinguruan ere, bi aldeek bikotea formalki eratzeko asmorik izan zutenaren aztarnarik ez badago.  

Epaiak, halaber, kasu hori beste salbuespenezko kasu batzuetatik bereizten du, hala nola Auzitegi Gorenaren 857/2025 epaian ebatzitakotik, non pentsioa aitortu baitzen ezkontzeko borondate argia zegoelako eta formalizazioa ezin izan zelako burutu COVID-19aren pandemiaren ondoriozko ezohiko zirkunstantziengatik. Orain aztertutako kasuan, Auzitegiak nabarmendu du ez zegoela izatezko bikotea formalizatzera bideratutako inolako jarduketarik, ez indarkeria-egoeraren aurretik, ezta bitartean ere.  

Horrenbestez, Auzitegi Gorenak baietsi egiten du Gizarte Segurantzaren Institutu Nazionalaren (GSIN) errekurtsoa, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren (JAN) epaia abolitu eta baliogabetu egiten du, Iruñeko Lan Arloko 4. Epaitegiaren epaia errebokatzen du, eta eskatzailearen demanda gaitzesten du, GSIN eta Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Nagusia absolbituz.  

Epaileak, gainera, boto partikularrak ditu. Horietako batek, Juan Martínez Moya magistratuak formulatuak eta beste magistratu batzuek babestuak, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren epaia berretsi eta pentsioa aitortu behar zela defendatzen du, genero-indarkeriako egoerak izatezko bikotea eratzeko baldintza formala ere genero-ikuspegitik aztertzeko aukera eman behar zuela uste baitu. 
  

Rafaella Antonio López Parada jaunaren bigarren botoa haratago doa, eta pentsioa genero-indarkeriatik kanpo ere aitortu behar zela defendatzen du, elkarrekin alabak dituztelako.  

Epai hori bereziki garrantzitsua da, izatezko bikoteen alarguntza-pentsioaren arloan genero-ikuspegia aplikatzeko muga argi bat ezartzen duelako. Auzitegi Gorenak ez du ukatzen genero-indarkeriaren biktimak babesteko beharra, baina uste du, egungo arauketaren arabera, babes hori ezin dela inoiz formalizatu ez zen izatezko bikote bat eratutzat jotzeraino iritsi. 

Ebazpenak, hala ere, eztabaida garrantzitsu bat irekitzen du gizarte- eta legegintza-ikuspegitik: langabezia-subsidioa edo bizitzeko gutxieneko diru-sarrera bezalako prestazioetan arau malguagoak sartu badira bizikidetzako eta seme-alaba komunen kasu jakin batzuetarako, baloratu egin beharko da ea alarguntza-pentsioak beti eskatu behar duen izatezko bikotea formalizatzea, edo ea, testuinguru bereziki larrietan, hala nola genero-indarkerian, lege-erreforma bat egin behar den, berariaz salbuespen bat jasotzeko. 

 

Jesús Escartín Azlor 

Mutualiako aholkularitza juridikoko letradua  

-(e)an bidalia

Eskuen higienearen garrantzia OAEIen agerpena prebenitzeko eta murrizteko 

higiene de manos 2026

OAEI akronimoarekin, osasun-asistentziarekin erlazionatutako infekzioei esaten zaie, hau da, pazienteak osasun-zentro batean jasotako arretaren ondorioz har ditzakeenei. 

2026 eskuen higienearen munduko eguna mutualia

Infekzio horiek osasun publikoko arazo larriak dira Espainian, Europan eta mundu osoan. Ospitaleko egonaldiak luzatzen dituzte, epe luzera desgaitasuna eragiten dute, mikroorganismoen antimikrobianoekiko erresistentzia handitzen dute, kostu gehigarriak sortzen dituzte eta saihestu daitezkeen heriotzak eragiten dituzte.  

European Center for Disease Prevention and Control (ECDC) erakundearen datuen arabera, urtero 4 milioi paziente inguruk harrapatzen dute OAEI bat  EBean, eta paziente horietatik 37,000 inguru hil egiten dira.  

Espainian, EPINE ikerketaren arabera, ospitale batean dauden gaixoen ia % 8k gutxienez OAEI bat dute, eta horietatik % 30-40 prebenitu egin daitezke. Adibidez, kateterrari lotutako bigarren mailako bakteriemia harrapatzeak ospitaleko egonaldia 6 egunez luzatzea, 30.000 €-ko kostua eta % 10 inguruko heriotza-tasa dakar.  

Kontuan izan behar dugu OAEIen transmisio biderik nabarmenena eta ohikoena zeharkako kontaktua dela, material klinikoaren edo gainazal kutsatuen, garbitu gabeko eskuen edo kendu ez diren eskularru kutsatuen bidez. Horregatik eskuen higienearen garrantzia gogorarazi behar dugu, neurri horrek murrizten baitu gehien OAEI bat harrapatzeko arriskua, eta, gainera, aplikatzeko erraza eta ekonomikoa da, bai kostuari bai denborari dagokionez.  

Eskuen higiene egokiari esker, profesional hobeak gara.

-(e)an bidalia

UDABERRIAN GIDATZEA: EZKUTUKO ARRISKUAK ETA NOLA SAIHESTU 

riesgos conducir primavera

Udaberria berriz jaiotzearen sinonimoa da. Eta gozatzera bultzatzen gaitu; errepideaz, argi gehiagoz, egun luzeagoez, tenperatura leunez eta bidaiatzeko gogoaz gozatzera. Alabaina, urtaroak aldaketak dakartza, eta, prestatuta egon ezean, handiagoa da istripuak izateko arriskua. Arreta handiagoz gidatu behar dugu eguraldi ezegonkorragatik, polen-maila handiengatik (bereziki handiak 2026an, neguko euriteen ondorioz) eta bidean erabiltzaile zaurgarri gehiago daudelako.  

Denok dakigun bezala, prebentzioa da tresnarik onena ezbeharrak gutxiagotzeko. Horregatik, udaberrian segurtasunez zirkulatzeko kontuan hartu beharreko gakoak aztertuko ditugu.  

  1. Aztertu zure ibilgailua irten aurretik. 

Eman minutu batzuk funtsezko puntu hauei begiratzen:  

  • Pneumatikoak: Egiaztatu presioa eta marrazkia (3 mm gutxienez) bidaia hasi aurretik. 
  • Haizetako-garbigailua eta likidoa: Polenak, intsektuek eta prezipitazioek asko zikintzen dute kristala; alda itzazu haizetako-garbigailuen gomak higatuta badaude.  
  • Polen-iragazkia: Aldatu edo garbitu. Ibili beti leihatilak itxita eta birzirkulazioa aktibatuta. Bidaia luzea bada, baliatu geldialdiak bidaiari-tokia haizeberritzeko.  
  • Argiak, balaztak eta aire girotua: Probatu guztia. Zaparradek eta goizeko lainoak ikuspena murrizten dute.  
  1. Eguraldi aldakorra: euria, haizea eta lainoa. 

Udaberria ezin da iragarri: gerta liteke eguna eguzkitsua izatea eta bukaeran ekaitza egotea.  

  • Euria egiten duenean, moteldu abiadura, eta ez frenatu bat-batean, aquaplaningik gerta ez dadin.  
  • Haize-boladak badaude, eutsi ongi bolanteari, eta kontuz ibili kamioiak aurreratzean eta tuneletatik ateratzean.  
  • Ikuspena oso txikia bada, piztu argi laburrak eta, beharrezkoa bada, geldi zaitez leku seguru batean.  
  1. Alergiak: arrisku isila. 

Alergikoentzat udaberria bereziki zaila izatea espero da 2026an, polen-kontzentrazio handien ondorioz.  

Doministikuek, begietako azkurak eta kongestioak arreta gutxitzen dute. Botika askok logalea eragiten dute.  

Gomendioak:  

  • Kontsultatu zure medikuari eta aukeratu logalea eragiten ez duten antihistaminikoak.  
  • Ez gidatu polen handieneko orduetan (egunsentia eta ilunabarra).  
  • Erabili eguzkitako betaurrekoak eta eguzki-babesa.  
  • Sintomak handiak badira, gelditu ibilgailua leku seguru batean eta hartu atseden.  
  • Kontsultatu zirkulazioaren egoera eta polen-mailak atera aurretik.  

 

  1. Moto, bizikleta eta oinezko gehiago. 

Eguraldi onarekin, erabiltzaile zaurgarri gehiago egoten dira. Errespetatu beti 1,5 metroko alboko tartea txirrindulariak, eta, oro har, 2 gurpileko ibilgailu guztiak aurreratzean. Jarri arreta berezia herriguneetan, parkeetan eta bigarren mailako errepideetan.  

Gogoan izan: 2026ko lehen hiruhilekoko datuek erakusten dutenez, hiriarteko bideetan hildakoak % 22 gutxiago izan dira aurreko urtekoekin alderatuta, baina eragotzitako istripu orok axola du.  

Udaberrian gidatzea baliteke plazera izatea arduraz egiten badugu. Aztertu zure autoa, egokitu gidatzeko modua eta zaindu zure osasuna. Horrela zure bizitza eta besteena babesten duzu. Prebentzioaren aldeko apustua egiten dugu, gidari prebenitua gidari seguruagoa delako.  

Bidaiatu seguru aurtengo udaberrian!  

Iturriak:  

Trafikoko Zuzendaritza Nagusia (DGT)  

 Alergologia eta Immunologia Klinikoko Espainiako Elkartea (SEAIC)  

-(e)an bidalia

Mutualia aintzatetsi dute jasangarritasuna kudeaketan txertatzeagatik

Mutualiak Aurreratua aitorpena lortu du Euskadi Agenda 2030 Sarietan, jasangarritasuna kudeaketan txertatzeagatik eta garapen jasangarrirako helburuekin (GJH) duen konpromisoagatik.

Eusko Jaurlaritzako Trantsizio Sozialaren eta 2030 Agendaren Idazkaritza Nagusiak ematen du saria, Euskalitekin batera. Ekitaldia apirilaren 29an izan da, Euskalduna Jauregian, eta bertan izan dira Lourdes Gondra zuzendari gerentea eta Ainhoa Apesteguia Mutualiako Garapen Jasangarriko Batzordeko koordinatzailea.

Aitorpen horien helburua da, alde batetik, GJHen ezarpenean aurreratuen dauden antolakundeak identifikatzea eta haien jardunbide egokiak beste entitate batzuentzat erreferentzia izatea; eta, bestetik, egindako ahalegina eta lortutako maila aitortzea.

Hiru sari-kategoria daude:

– Konpromisoa, oinarrizko maila. Autoebaluazio osoa Euskaliten online-plataforman egiten duten antolakundeentzat.

– Bidean, tarteko maila. Ezarritako gutxieneko baldintzak betetzen dituztelako kanpo-kontrastea egin dezaketen antolakundeentzat (kontrasteak tarteko aitorpena lortzeko aukera ematen die).

– Aurreratua, maila aurreratua. Kanpo-kontrastean maila jakin bat gainditzen duten antolakundeentzat.

Duela bi urte, Mutualiak Bidean aitorpena lortu zuen, eta, 2025. urtearen amaieran, ebaluazioa gaindituta, Aurreratua maila eman zitzaion.

Maila horretako aitorpenak Mutualiaren ahalegina nabarmentzen du, hainbat kudeaketa-ziklo osatu eta emaitza ukigarriak eta jasangarriak frogatu baititu; horrenbestez, erreferentzia da jasangarritasunarekiko konpromisoan.

-(e)an bidalia

Coomeva Fundazioak Mutualia aintzatetsi du enpresa-saria emanda

La fundación colombiana Coomeva visita Mutualia

Apirilaren 7an, Coomeva Fundazioa Mutualiaren Bilboko egoitzan izan zen, Euskadin duen Nazioarteko Misioaren esparruan. Ekimen horren bidez, Kolonbiako fundazioaren xedea da askotariko enpresa-errealitateak ezagutzea, Euskadirekin harremanak izan ohi dituen kooperazio-eremutik harago.

Coomeva Fundazioa Mutualiaren Bilboko egoitzan

Coomeva Fundazioa Kolonbiako kooperatiba bat da, eta bere bazkideen eta familien enpresa-garapenean jarduten du. Mutualiarekiko duen interesa erakundea bere sektorean eta erakundeetan kultura etikoaren sustapenean erreferente gisa aitortzeari zor zaio.

Coomeva Fundazioa Mutualiaren Bilboko egoitzan

Topaketan, ordezkaritzak instalazio batzuk ezagutzeko aukera izan zuen, bai eta Mutualiako zuzendaritzarekin bilera bat egitekoa ere. Bisita amaitzeko, Coomeva saria eman zion, eta honako aitorpen hau egin zion:

“Coomeva Fundazioak eta Coomeva sariak eskerrik beroenak eman nahi dizkizugu Bilborako 2026ko Nazioarteko Misioaren esparruan gure enpresa-ordezkaritzari harrera egiteko erakutsi duzun prestasunagatik. Guretzat ohorea da zuen irekitasuna eta eskuzabaltasuna jasotzea, ezagutzak, esperientziak eta jardunbide egokiak partekatzeko beren erakundeak indartzeko eta beren lurraldeetan inpaktua sortzeko konpromisoa duten enpresari kolonbiarrekin”.