Interes orokorreko xedapenak, buletinetan argitaratuta (E.A.E., E.H.A.A., A.L.H.A.O., B.A.O.,
G.A.O. y E.B.A.O.), 2025eko azaroaren 8tik 14rako astea.
Mutualex 361 zk.
Estatuko klase pasiboen alarguntza-pentsioa, haren bi onuradunetako bat hil denean
2025eko irailaren 19ko epaiaren bitartez (1153/2025 zk.), Auzitegi Gorenaren Administrazioarekiko Auzien Salak pentsioen arloan garrantzi handia izango duen gai bat ebatzi du, eta doktrina finkatu du Estatuko Klase Pasiboen Legearen alarguntza-pentsioei buruz, onuradunak bi izanik, eta, ondorioz, prestazioaren zenbatekoa bien artean banatzen dutelarik, onuradunetako bat hiltzen denerako.
Epai horren bitartez, Auzitegi Gorenak mugarri bat ezarri du, eta segurtasun juridikoa eskaintzen die egoera horretan dauden funtzionarioen familiei, alargun baten kasua aztergai hartuta; zenduaren emazte ohiarekin pentsioa partekatzen zuen, eta behin emazte ohia ere hil ondoren, pentsioa oso-osorik jasotzea eskatzen zuen.
Hasiera batean, Ogasun Ministerioko Langileen Kostuen Zuzendaritza Nagusiak ukatu egin zuen eskatutako alarguntasun-pentsioa berrikusi ahal izatea, pentsioaren zenbatekoa eskatzailearekin partekatzen zuen emakumea ere hil ondoren, oinarritzat hartuta Estatuko Klase Pasiboei buruzko Legeak, apirilaren 30eko 670/1987 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onetsi zenak, 38. artikuluan xedatzen duena eta Zuzendaritza horrek berak emandako jarraibide propioak. Haren arabera, alarguntza-pentsioa onuradun anitzen artean banatzeko ondorio-data gertaera eragilearena da; beraz, haietako edozeinen heriotzak edo pentsioa jasotzeko lege-gaitasuna galtzeak ez du aldatzen gainerako onuradunei esleitzen zaien hainbanaketa.
Bidenabar, zuzendaritza nagusi horrek berak argudiatzen zuen eskatzaileak lortu nahi zuen gehikuntza, Estatuko Klase Pasiboen arloan indarrean dagoen zuzenbidean, soilik terrorismo-ekintzen ondoriozko aparteko pentsioen kasuetarako dagoela aintzat hartuta, bai eta 851/1992 Errege Dekretuak 14. artikuluan xedatzen dituen kasuetarako ere (Gizarte Segurantzako edozein erregimen publikotan eskubiderik ez duten terrorismo-ekintzen biktimak). Hau da, berariazko lege-xedapenik ez zegoenez, ondorioztatzen zuen ezin zela aitortu eskatzaileak beretu nahi zuen eskubidea.
Ebazpen horren aurrean, eskatzaileak esaten zuen ezen, alarguntza-pentsioaren jasotzaile onuradun anitzeko egoera desagertu zenez, ez zuela zentzurik Estatuko Klase Pasiboen Legeak 38.2 artikuluan, alarguntasun-pentsioa jasotzeko eskubidea izateko baldintzei buruzkoan, xedatzen zuen banaketa-irizpideari eusteak. Artikulu horrek, besteak beste, hau ezartzen du: “Baldin eta, dibortzioa egon denean, pentsiorako eskubidea duten hainbat onuradun aldi berean badaude, pentsioaren zenbatekoa haietako bakoitza eragilearekin bizi izan den denboraren araberako proportzioan aitortuko da; nolanahi ere, ehuneko 40 bermatuko da ezkontidearen alde edo, hala dagokionean, ezkontidea ez bada ere, hiltzeko unean eragilearekin bizi zenaren alde, betiere alargun-pentsioaren onuraduna bada hurrengo 4 apartatuan aipatutako moduan”.
Auzia Madrilgo Justizia Auzitegi Nagusira iritsi zen, eta Langileen Kostuen Zuzendaritza Nagusiaren antzera ebatzi zuen, esanez eztabaidaren xede nagusia zela zehaztea onuradun bat hiltzeak beste onuradunaren pentsioa dagokion proportzioan handitzea erakar ote dezakeen, indarrean dagoen legediaren arabera, Estatuko Klase Pasiboen Erregimenean alarguntza-pentsioa aldi berean onuradun baten baino gehiagoren artean banatzen den kasuan, eta ondorioztatu zuen errekurtsogileak eskatzen zuen pentsioaren “gehikuntza” ez zegoela aintzat hartuta indarreko legerian eta ezinezkoa zela, kontuan hartuta pentsioaren aitorpen-datan alarguntza-pentsioa banatzeko aplikatu behar zen irizpidea.
Kasua Auzitegi Gorenaren Administrazioarekiko Auzien Salaraino iritsi denean, hark ondorioztatu du, Lan-arloko Salaren doktrinarekin bat etorriz, Estatuko Klase Pasiboen Araubideari dagokion alarguntza-pentsioa onuradun bakar batek kobratu behar duela oso-osorik eskubide-kidea hiltzen denetik aurrera, ulertu behar baita ez dela pentsioaren gehikuntza bat, egon pentsio bakarra dagoelako, jatorriz eta osorik bizirik dirauen ezkontideari dagokiona, eta soilik beste onuradun batzuekin hainbanatu behar den kasuetan banatu behar dena araudian jasotzen den moduan.
Auzitegi Gorenaren iritzian, bizirik dirauen alargunari pentsioaren zenbatekoa osorik ez ordaintzeko arrazoia desagertu ondoren, alargunaren eskubidea jatorrizko dimentsiora itzultzen da, eta Estatuko Klase Pasiboen Legean berariazko arau-xedapenik ez egotea ez da eragozpen Estatuko Klase Pasiboen Legearen 38.2 artikulua halako moldez interpretatzeko, ezen bete egingo baita jubilatutako edo erretiroa hartutako funtzionarioen eskubide pasiboen arloko arau-hutsune hori, Espainiako Konstituzioan aipatzen den elkartasun sozialaren printzipioari jarraikiz, eta adinekoek bizimodu duina eta independentea izateko duten eskubidea bermatuta, zeina Europar Batasuneko Oinarrizko Eskubideen Gutunak bermatzen baitu.
Ondorioz, Auzitegi Gorenak Estatuko Klase Pasiboei buruzko Legearen 38.2 artikuluaren interpretazio hau zehazten du: eskubide pasiboen kausatzailearen onuradun bat baino gehiago aldi berean dagoenean, dibortziatutako ezkontidearen edo egungo ezkontidearen alarguntza-pentsiorako eskubidea azkendu ondoren, bizirik dirauen eta horretarako baldintzak betetzen dituen onuradunak osorik berreskuratzen du pentsioaren zenbatekoaren jatorrizko eskubide oso-osoa eta, ondorioz, dagokion alarguntza-pentsio osoa kobratzeko eskubidea.
Andrea Fernández Pérez
Mutualiako Lege-aholkularitzako lege-teknikaria
Mutualex 360 zk.
Interes orokorreko xedapenak, buletinetan argitaratuta (E.A.E., E.H.A.A., A.L.H.A.O., B.A.O.,
G.A.O. y E.B.A.O.), 2025eko azaroaren 1etik 7rako astea.
Gizarte Segurantzak indartu egin du baja medikoei (ABE) buruzko informazioaren gaineko kontrola
GSINen helburua da enpresekiko komunikazioa indartzea. Hori dela eta, lortu nahi du haiek gehiago inplikatzea baja medikoen kudeaketa egokian, eta langilearen lanpostuari eta funtzioei buruzko datuen jakinarazpen egokia bermatzea.
Zer ari da eskatzen zehazki GSIN?
Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak gogorarazten du eremu hauen informazioa behar bezala eman behar dela:
- “Lanpostua” (gutxienez 4 karaktere)
- “Funtzioen deskribapena” (gutxienez 15 karaktere)
Datu horiek ezintasun-datuen fitxategiaren bidez edo RED sistemako “Aldi Baterako Ezintasuna Online” zerbitzuaren bidez jakinarazi behar dira.
Zergatik da hain garrantzitsua informazio hori?
GSINek jakin behar duelako zer zeregin dituen benetan langileak, horren arabera baloratzeko ea berriro lanean hasteko moduan dagoen edo ABEko egoeran jarraitu behar duen.
Lanpostuaren eta haren funtzioen deskribapen zehatza:
- Balorazio mediko egokiagoa ahalbidetzen du.
- GSINen, mutualitateen eta osasun-zerbitzu publikoen arteko koordinazioa bultzatzen du.
- Baja-prozesuak zorrotzago eta era efizienteagoan kontrolatzen laguntzen du.
Zer egiaztapen ari da egiten Gizarte Segurantza?
Enpresen betetze-maila aztertu ondoren, GSINek hauteman du bidalketa askok ez dituztela eremu horiek beteta izaten edo datu orokorrak izaten dituztela.
Zer akats ager daitezke behar bezala informatzen ez bada?
Errorea Betekizunaren Eremuan, ez dagoelako beteta
- Lanpostua Gutxienez 4 karaktere ❌ 158 Errorea – “LANPOSTUA NAHITAEZKOA”
- Funtzioen deskribapena Gutxienez 15 karaktere ❌ 159 errorea – “FUNTZIOEN DESKRIBAPENA NAHITAEZKOA”
Zer ondorio izan ditzake ez betetzeak?
Datu horien berri ez ematea edo hori oker egitea arau-hauste administratibotzat har daiteke, Lan Arloko Arau Hausteei eta Zehapenei buruzko Legearen testu bateginaren 21.4 artikuluaren arabera (5/2000 Legegintzako Errege Dekretua).
Horrek zehapen ekonomikoak eta Laneko Ikuskatzailetzaren ohartarazpenak ekar ditzake.
Zer onura ditu zuzen betetzeak?
- Informazio medikoaren kalitatea hobetzen du.
- GSINen, mutualitateen eta osasun-sailaren arteko koordinazioa errazten du.
- Gorabehera gutxiago dago parteen bidalketan.
- Administrazio-zehapenak edo -errekerimenduak saihesten ditu.
Zer egin behar dute orain enpresek eta aholkularitzek?
- Nomina-sistemak eta ABEaren kudeaketa-sistemak berrikusi.
- Eremu horiek behar bezala atzitzen eta transmititzen dituztela ziurtatu.
- Ezintasun-datuen fitxategien txantiloiak eta automatismoak eguneratu.
- “Enplegatu” edo “langile” moduko deskribapen orokorrak saihestu.
- Giza Baliabideetako edo nominetako langileak prestatu, informazio horren garrantzia eta inpaktua uler dezaten.
GSINen helburua da kalitatea handitzea baja medikoen datuetan, ABEko prozesuen balorazioa hobetzeko.
Betebehar hori zuzen betetzeak hutsegiteak eta zehapenak saihesten ditu eta sistemaren efizientzia hobetzen du.
Zure bezero edo langileen ABEak kudeatzen badituzu, egiaztatu zure RED sistemek behar bezala bidaltzen dituztela “Lanpostua” eta “Funtzioen deskribapena” eremuak.
Berrikuntza erradiologian, adimen artifizialaz lagunduta
Duela mende bat zuri-beltzeko lehen irudi lausoaz geroztik, erradiologiak etengabeko bilakaera izan du eta izaten jarraitzen du; izan ere, irudiak adimen artifizialaren medioz interpreta daitezke gaur egun. Irudi-ekipoen etengabeko garapen teknologikoari adimen artifiziala gehitu zaio duela gutxi, eta irudiak sortzeko eta interpretatzeko ate berriak irekiko dira horrela.
Azaroaren 8an Erradiologiaren Mundu Eguna ospatzen dugu. Erradiologia espezialitate medikoa da, diagnostiko medikorako giza gorputzaren irudiak emateko teknikak integratzen dituena. Medikuntzako atalik berritzaileenetako bat izanik, balio handia ematen die espezialitate mediko gehienei.
Irudi bakoitzak osasun-arazoak detektatzen laguntzen du, hala nola hauek: tumore txikiak, hausturak, alzheimerraren eta beste gaixotasun batzuen lehen zantzuak. Irudi horien interpretazioak ezagutza eta zehaztasuna eskatzen ditu; testuinguru horretan, adimen artifizialak giza begiari ikusezinak zaizkion eredu eta xehetasunak aztertzeko laguntzaile adimentsu gisa dihardu eta erradiologiako medikuen aliatu bihurtzen da, diagnostiko azkar eta zehatzagoak eskaintzeari dagokionez.
Adimen artifiziala praktikan
- Garunean, biriketan edo bihotzean jazotako aldaketa sotilak detektatzen ditu
- Neurtu eta alderatu egiten ditu irudiak, denboran zehar, gaixotasunen bilakaerari jarraipena egiteko, hala nola tumoreen hazkundeari edo lesio berrien agerpenari.
- Emaitzen interpretazioa estandarizatu, txostenen arteko aldakortasuna murriztu eta sorospenaren kalitatea hobetzen du.
Paziente eta profesionalentzako onurak
- Miaketa azkar eta zehatzagoak. Erresonantzia magnetikoen kasuan, adimen artifizialak azterketa-denbora % 50eraino murriztu dezake eta, horrenbestez, pazientearen antsietatea eta estresa gutxiagotzen du, irudien kalitatea hobetzeaz gainera.
- Lehentasuna premiazko kasuetan. Aurkikuntza kritikoak detekta ditzake, hala nola garuneko isuria tomografia batean; hala, automatikoki ohartarazten da talde medikoa, berehala jardun dezan.
- Diagnostiko goiztiarragoak. Alzheimerra, esklerosi anizkoitza eta halako gaixotasun neurologikoetan, adimen artifizialak garuneko aldaketa milimetrikoak kuantifikatzen ditu, diagnostiko goiztiarrak eta tratamendu pertsonalizatuak erdieste aldera.
- Minbiziaren detekzioa. Erradiologoaren irizpide klinikoaren eta adimen artifizialaren ereduen azterketaren arteko konbinazioak aukera ematen du lesioak hasierako faseetan lokalizatzeko, horien tamaina neurtzeko eta tratamenduaren erantzuna zehaztasunez ebaluatzeko.
Adimen artifiziala erradiologian laguntzeko
Adimen artifiziala erradiologiako profesionalaren lanaren osagarri gisa balio du; hots, ez du sekula hura ordezkatzen. Erradiologoak testuinguru klinikoa, arrazoibidea eta enpatia ematen ditu, eta ezinbestean ikuskatu behar du adimen artifizialaren bidezko informazioa. Teknologiaren eta ezagutza medikoaren konbinazioa funts-funtsezkoa da diagnostiko eta tratamendu eraginkorragoak zehazteko.
Adimen artifizialak etorkizuneranzko bide bat irekitzen du, eta, bide horretan, sintomak agertu aurretik arriskuak aurreikusi ahalko ditu, tratamenduak optimizatzeaz gain paziente bakoitzaren profilaren arabera, bai eta diagnostiko azkarragoak erraztu ere.
Mutualia eta adimen artifiziala erradiologian
Mutualiak BoneView izeneko adimen artifizialeko soluzio bat du ezarrita erradiografietan hausturak detektatzeko, 25 azterketak baino gehiagok bermatutako eraginkortasun klinikoarekin. Sistemak % 95etik gorako sentsibilitatea du, detektatu gabeko hausturak % 30 urritzen ditu, irakurketa-denbora % 35 murrizten du, eta lokadurak, artikulazio-isuria eta hezur-lesioak ere detektatzen ditu.
Irizpide aldaketa aldi baterako ezintasuna duten langileen prestazioaren oinarri arautzailearen lanaldi murriztuko kalkuluan
GARRANTZITSUA: Eguneratzea 2026ko urtarrilean.
Jarraian, aldi baterako ezintasunaren oinarri arautzailea kalkulatzeko modulu-proiektua ezagutaraziko dugu, Gizarte Segurantzako Institutu Nazionala auzia aztertzen ari baita Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Orokorrarekin batera. Helburua da aldi baterako ezintasuna duten langileen prestazioaren oinarri arautzailea kalkulatzeko modu komun bat ezartzea, eta enpresei ordainketa eskuordetuan deduzitu beharreko zenbatekoa aurkeztea hileko kotizazioak likidatu aurretik.
2025eko urtarriletik, Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak hilero komunikatzen dizkie mutualitateei aldi baterako ezintasunen oinarri arautzaileak, aintzat hartuta Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Orokorrak komunikatutako oinarri arautzaile finkatua; helburua da balizko aldeak identifikatzea eta kalkulua egiteko metodo komun bat adostea Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalaren eta mutualitateen artean, elkarrekin lan egiteko eta balizko aldeak argitzeko eta bateratzeko.
Onartutako irizpideetako bat, orain artean Mutualian aplikatutakoa aldatzen duena, honakoa da: gertaera eragilearen datan (medikuaren baja) langileak benetan egiten zuen lanaldiaren ehunekoa aintzat hartuko da. Horrenbestez, ehuneko horrek mugatuko du prestazioaren oinarri arautzailea. Hau da, lanaldi partzialeko kontratua izan arren langilea lanaldi osoz lanean ari bada bajaren datan eta horrela jasota badago Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Orokorrean –lanaldiaren koefizientea % 100ekoa izanik–, lanaldi osoari dagokion arau orokorra aplikatuko da; horiek horrela, medikuaren bajaren aurreko hileari dagokion kotizazio-oinarria lanaldi osokoa izango da (hilabetera heltzen ez badira kotizatutako egunak, modalitate horretan kotizatutako egunak hartuko dira aintzat).
Aldiz, langilea bajaren datan lanaldi partzialeko langilea bada, partzialtasunaren aldaketak egon arren, eta betiere langileak lanaldiaren % 100 egiten ez badu eta beti kontratu berarekin ari bada lanean, gertaera eragilearen aurreko hiru hilabeteetako langilearen kotizazioa hartuko da aintzat. Hiru hilabeteko aldi horretan % 100ean lan egindako jardunaldiak egongo balira (Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Orokorrari behar bezala komunikatutakoak), zenbaketa geratu egingo da (lanaldi osorako kontratu aldaketa bat egon dela ulertuko baita).
Era berean, lanaldi osoko kontratu batean bajaren aurreko hilabetean lanaldi partzialeko aldiak badaude, egoera horretara iristean zenbaketa geratuko da oinarri arautzailearen kalkulurako.
Irizpide aldaketaren helburua arauaren espiritura egokitzea da, hau da, gertaera eragilearen unean sortutako errentak ordeztea. Mutualiak kalkulua egiteko modu hori erakunde kudeatzailetik hartuko du, Gizarte Segurantzako Institutu Nazionala aurki hasiko baita irizpideok aplikatzen eta enpresei bidaltzen aldi baterako ezintasunen oinarri arautzaileak, Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalaren Enpresen FIE fitxategiaren bitartez, prestazioaren erakunde arduraduna mutualitate bat denean.
Azkenik, jakinarazten dizuegu Gizarte Segurantzako Institutu Nazionala hasi dela dagoeneko informazio trukerako modulu bat garatzen Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Orokorrarekin; etorkizunean, aldi baterako ezintasunei ordainketa eskuordetuagatik dagozkion dedukzioen zenbatekoak komunikatu ahal izango dira bertatik, langile bakoitzari eta kotizazio tarte bakoitzari aplikagarriak. Elkarlan horren helburua da, epe ertainean, Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Orokorra gai izatea dedukzio horiek zuzenean sartzeko kuoten likidazio prozesuan.
Emandako informazioa zuentzat erabilgarria izatea espero dugu eta gogoratzen dizuegu berrikuntza honen aplikazioarekin lotutako edozein zalantza kontsultatu nahi badiguzue, zuen esanetara gaudela.
Mutualex 359 zk.
Interes orokorreko xedapenak, buletinetan argitaratuta (E.A.E., E.H.A.A., A.L.H.A.O., B.A.O.,
G.A.O. y E.B.A.O.), 2025eko urriaren 25etik 31rako astea.
Mutualex 358 zk.
Interes orokorreko xedapenak, buletinetan argitaratuta (E.A.E., E.H.A.A., A.L.H.A.O., B.A.O.,
G.A.O. y E.B.A.O.), 2025eko urriaren 18tik 24ra.
Mutualiak bere appa berritu du: deskubritu funtzio berriak eta diseinu berritua
Azaroaren 5ean (osteguna), Mutualiaren app berria estreinatuko dugu. Orain, zuzenean ordaintzeko atal bat, osasun eta bidaien arloko berritasunak eta diseinu erabat berritua ditu.
App berrituaz gain, gure bulego birtualak (estraneta) zuzenean ordaintzeko atal berri bat izango du. Hobekuntza horri esker, autonomoak kudeatzen dituzten aholkularitza-enpresek erraz asko bete ahal izango dituzte behar diren inprimakiak, eta egiteko geratuko den gauza bakarra autonomoak berak sinatzea izango da. Horrela, prozesua arintzen da eta ordainketak errazago kudeatzen dira.
Apparen berritasun nagusiak:
Zuzeneko ordainketa
Zuzenean ordaintzeko atal bat estreinatuko dugu, kudeaketak sinplifikatzeko:
- Eskatu ordainketak azkar eta erraz asko.
- Erantsi dokumentazioa eta egin eskaeren jarraipena toki bakar batetik.
- Urratsez urrats gidatuko zaitugu berrespenera arte.
Bidaiak
Kudeatu zure joan-etorriak.
- Kontsulta: taxi onartuen zerrenda.
- Berretsi erreserba: aukeratu jasotze-ordua eta -minutua, aldatu helbidea beharrezkoa bada eta gehitu iruzkinak. Appak egiaztatuko du helbidea bat datorrela zure posta-kodearekin.
- Erreserbatu ondoko aukerak:
- Erreserba bertan behera uztea: Berrestea eskatu ondoren, eskaera zer denbora-tarterekin egiten dugun, bertan behera geratuko da erreserba.
- Erreserba aldatzea: aldatu ordua edo helbidea, betiere zure posta-kodearekin bat baldin badator.
Osasuna
Erradiografiak eta bestelako dokumentu medikoak kontsultatzea askoz ere errazagoa da orain:
- Eskura dauden erradiografien zerrenda: ikus itzazu klik bakar batekin.
- Zuzenean ikustea: erradiografia bakoitza nabigatzailearen beste fitxa batean irekiko da, errazago kontsultatzeko.
- Seguru eta azkar: eduki guztia babestuta dago.
Amiantoak kaltetutako pertsonek konpentsazio ekonomikoa eskatzea
Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak prozedura bat abiarazi du amiantoaren eraginpean egon diren pertsonek konpentsazio ekonomikoa eskatu ahal izan dezaten. Material horren eraginpean egon direnek pairatutako osasun-kalteak errekonozitzea eta, ahal den neurrian, konpontzea da laguntzen xedea.
Joan den irailaren 18az geroztik, amiantoaren biktimek konpentsazio-funtsean aurreikusitako dirulaguntzak eskuratzeko behar den ziurtagiriaren eskaera izapidetu dezakete. Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailaren aginduak amiantoaren eraginpean egotearen ondoriozko patologiak egiaztatzeko prozedura zehazten du. Gainera, kaltetutako pertsonei dagozkien konpentsazio ekonomikoak eskuratzeko aukera ematen die. Hona eskaerak aurkezteko moduak: modu elektronikoa, euskadi.eus atariaren bidez, eta aurrez aurre, Zuzeneanen Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako egoitzetan. Eskaerarekin batera, ekainaren 17ko 483/2025 Errege Dekretuan zehaztutako dokumentazioa aurkeztu behar da. Izapidetze-prozedurak hiru hilabeteko gehieneko epea du eskaera erregistratzen denetik kontatzen hasita.
Informazio gehiago GSINen webgunean.
