-(e)an bidalia

2026ko maiatzaren 8ko Ebazpena, etxeko langileen laneko arriskuei buruzkoa

empleadas de hogar-junio-2026

Familia-etxeko zerbitzuan jada ezin zaio prebentzioari modu inprobisatuan edo formalki besterik heldu. Egungo araudiak prebentzio-ikuspegi askoz zabalagoa jasotzen du, eta, besteak beste, honako hauekin lotutako alderdiak barne hartzen ditu: gehiegizko esfortzu fisikoa, arrisku muskuloeskeletikoak, neke mentala, gaueko lana, arrisku psikosozialak, indarkeria eta jazarpena eta bereziki sentikorrak diren pertsonen babesa.

2026ko maiatzaren 8ko Ebazpena argitaratzea, bai eta aurretik 893/2024 Errege Dekretua garatzea ere, sektore horren prebentzioaren arloko profesionalizaziorantz aurrerapausoak ematea da.

Arauketa berri horri esker, etxeko lana beste lan-sektore batzuekin parekatzen hasi da pixkanaka segurtasunaren eta osasunaren arloan.

2026. urteko 118 zenbakiko BOEren 10584 xedapena

Prebentzioaren arloko nahitaezko prestakuntza-sistema berria

 

893/2024 Errege Dekretuak familia-etxeko zerbitzuaren arloko segurtasunaren eta osasunaren babesa garatzen du, eta berariaz aitortzen du langileek eskubidea dutela berariazko prebentzio-prestakuntza jasotzeko.

Berriki, 2026ko maiatzaren 15eko BOEn argitaratu den Ebazpenak, azkenik, prestakuntza hori nola eman behar den, autoebaluazioa nola egingo den eta ofizialki nola egiaztatu ahal izango den zehazten du.

Prestakuntza FUNDAEren mendeko eFundae, plataformaren bidez kudeatuko da, eta online emango da, etxeko lanen arrisku nagusietara egokitutako moduluen bitartez. Ikastaroan sartzeko, egin klik hemen. Enplegatuak ez badu erabiltzailerik, hemen sartu eta erregistratu beharko du: Fundae. Fundaen erabiltzailea sortu ondoren, prestakuntzan sartu ahal izango da.

Aurreikusitako prestakuntza-jardueren artean honako hauek nabarmentzen dira:

  • Etxea garbitzea.
  • Janari eta edariak prestatzea.
  • Pertsonak zaintzea.
  • Ibilgailuak gidatzea.
  • Gaueko lana edo barneko erregimena.
  • Maskotekiko tratua.
  • Lorezaintza-lanak.

Lehenengo bost jarduerak bereziki garrantzitsutzat hartu dira LSOINk egindako arrisku-mapan. Prestakuntza hori bakarra izango da, nahiz eta zenbait enpresa edo enplegatzaileren kontura eman zerbitzuak, eta etxeko lanak izan beharko dituzte ardatz, ez aparteko arriskuak.Aparteko arriskuok baleude, enplegatzaileak prestakuntza osagarria eman beharko du.

Ikastaroak bost orduko iraupena eta oinarrizko maila izango ditu, eta etxeko arrisku espezifikoak landuko ditu, Laneko Segurtasun eta Osasunaren Institutu Nazionalaren (LSOIN) arrisku-mapa erreferentziatzat hartuta.

Autoebaluazioa eta ziurtagiri ofiziala

Berrikuntza nagusietako bat da prebentzioaren arloko prestakuntzaren jarraipena eta egiaztapena egiteko sistema bat txertatu dela.

Langileak aldizkako kontrolak eta autoebaluazio-prozesuak egin beharko ditu eFundae plataforman.

Ebaluazioen jarraipen- eta gainditze-mailaren arabera, honako hauek lortu ahal izango ditu:

  • Parte-hartzearen ziurtagiria, gutxienez jarraipen-kontrolen % 75 betetzen badu.
  • Aprobetxamendu-diploma, ebaluazioen % 75 positiboki gainditzen badu.

Ziurtagiria edo diploma eFundae plataformaren bidez jarriko da parte-hartzailearen eskura, prestakuntza-jarduera amaitzen den egunetik aurrera.

Horrela, prestakuntzak informatibo hutsa izateari utzi, eta dokumentu bidez egiazta daitekeen sistema bihurtzen da; horrek garrantzi berezia izan dezake etorkizuneko lan-ikuskapen edo -gatazken aurrean.

Prebentzioaren arloko prestakuntza eta arriskuen ebaluazioa EZ dira gauza bera

Araudi berria zalantza praktiko ugari sorrarazten ari da, bereziki egun dauden prebentzio-tresnekin lotuta.

Garrantzitsua da ez nahastea eta honako hau argi izatea:

  • Prevencion10.es (INSST): Tresna honi esker, enplegatzaileak lan-arriskuak ebaluatu, arriskuak identifikatu eta prebentzio-neurriak dokumentatu ditzake etxean.
  • eFundae (FUNDAE): Plataforma hau langilearen prebentzioaren arloko prestakuntzara eta dagokion ziurtagiria lortzera bideratuta dago.

 

Bi betebeharrak independenteak eta osagarriak dira.

Prebentzioaren arloko prestakuntzak ez du inolaz ere zerbitzua ematen den etxean dauden arriskuak ebaluatzeko betebeharra ordezkatzen .

Enplegatzailearen prebentzio-erantzukizunak existitzen jarraitzen du; prestakuntza orokorra publikoki finantzatu eta kudeatuko den arren, prebentzio-erantzukizun nagusia enplegatzailearena da oraindik.

Beste betebehar batzuen artean, arriskuen hasierako ebaluazioa bermatzen jarraitu beharko da: lan-baldintzak aldizka berrikustea, prebentzio-neurri egokiak hartzea, langileari informazioa ematea eta prestakuntza osagarria ematea aparteko arriskurik egonez gero. Hori guztia LSOINren gida teknikoan jasota dago (Familia-etxeko zerbitzuan laneko arriskuak prebenitzeko gida teknikoa). Gida horrek gogorarazten du etxeko lanak arrisku fisikoak, ergonomikoak, psikosozialak eta balizko indarkeria- edo jazarpen-egoerak barne hartzen dituela (Jarduketa-protokoloa.Indarkeria eta jazarpena familia-etxeko zerbitzuan), historikoki ikusezinak izan direnak.

 

Kontuan hartu beharreko alderdiak.

Laneko arriskuei buruzko prebentzioaren arloko prestakuntza nahitaezkoa da, eta langileek segurtasunaren eta osasunaren arloan babes eraginkorra izateko duten eskubidearen parte da.

Oro har, laneko arriskuen prebentzioari buruzko araudiak ezartzen du prestakuntza lan-harremanaren hasieratik eman behar dela, lanpostuaren arrisku espezifikoetara egokitu behar dela eta etengabe bermatu behar dela aldaketak edo laneko arrisku berriak daudenean.

893/2024 Errege Dekretuaren 2.1 artikuluak berariaz aitortzen du familia-etxeko langileek informazioa eta prebentzioaren arloko prestakuntza jasotzeko eskubidea dutela, bai eta enplegatzailea babesteko betebeharra ere.

Gainera, errege-dekretu beraren 5.3 artikuluaren arabera, segurtasunaren eta osasunaren arloko neurrien kostua ezin dute langileek ordaindu.

Informazio gehiago:

Familia-etxeetako zerbitzua.Lan eta Gizarte Ekonomiako Ministerioa

-(e)an bidalia

AUZITEGI GORENAK EZINTASUN IRAUNKOR OSOAREN PENTSIOA ETA 52 URTETIK GORAKOENTZAKO LANGABEZIAGATIKO SOROSPENA BATERAGARRIAK DIRELA AITORTU DU 

juridicos-junio-2026

Auzitegi Gorenak hori adierazi du berriki 2026ko apirilaren 15ean eman zuen epaian, eta adierazi du ezintasun iraunkor osoa (aurrerantzean, EIO) jasotzeak ez duela galarazten 52 urtetik gorakoentzako langabeziagatiko sorospena jasotzeko aukera. Gainera, ezarri du EIOren pentsio bat aitortzeko erabilitako kotizazioak berriro zenbatu daitezkeela 52 urtetik gorakoentzako langabeziagatiko sorospena jasotzeko eskubidea sortzeko, eta, beraz, bateragarria dela biak jasotzea, onuradunak bietako bat aukeratu behar izan gabe. 

Auzitegiak ebazten duen kasuan, zehazki, EIOren pentsioa jasotzen ari zen pertsona bat, eta, ondoren, 52 urtetik gorakoentzako langabeziagatiko sorospena eskatu zuen. SEPEk emandako sorospena ezeztatu nahi zuen, uste zuelako sorospen hori jasotzea bateraezina dela EIOren pentsioa jasotzearekin, eta langileak sorospena edo pentsioa jasotzearen artean aukeratu behar zuela.  

SEPEk ulertu zuen langilearen kasuan ez zirela betetzen sorospenari eusteko baldintzak, eta EIO aitortu ondorengo kotizazioak bakarrik hartu behar zirela kontuan, eta ez aurrekoak. Horretarako, argudiatu zuen ez zegoela nahikoa gabealdirik langileak sorospena eskuratu ahal izateko, eta, besteak beste, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren (GSLO) 274. artikulua aipatu zuen. 

Kasu horretan, eztabaida honako hau zen: zehaztea erretiro-pentsio bat eskuratzeko baldintza guztiak, adina izan ezik, bete behar dituzten 52 urtetik gorakoentzako sorospena eskuratzeko baldintzak EIOren aurreko kotizazioak baztertzera behartzen duen edo kotizazio horiek sorospena eskuratzeko ere kontuan har daitezkeen.   

Eztabaidagaia ebazteko, funtsezkoa da Auzitegiak langabeziagatiko prestazio kontributiboaren eta 52 urtetik gorakoentzako sorospenaren artean egiten duen bereizketa:  

Lehenengo kasuan, EIO baten ondoren langabeziagatiko prestazio kontributibo bat eskuratu nahi denean, eskatutako gabealdia EIOren ondorengo kotizazioekin integratu behar da; izan ere, langabeziagatiko prestazio kontributiboaren gertaera eragilea ez da abstraktuki okupazio baten gabetze-egoera, baizik eta, zehazki, kotizatutako okupazioaren gutxieneko denbora batez lan-merkatuan sartuta egon zenak enplegua galtzea. Kasu horretan, kontuan hartu beharreko kotizatutako okupazioa ezin da aurreko enplegu bati dagokiona izan, ezintasun osoagatik gabetzeak pentsio bat aitortzea ekarri duena; aldiz, pentsiodun-egoerarekin bateragarriak diren ondorengo enpleguak edo enpleguek zehaztutakoa izan behar da. 

Kasu horretan, EIOk eta langabezia kontributiboak enplegu bat galtzeak eragindako beharrizan-egoera estaltzen dute, eta, beraz, kotizazio berberetatik ez dira aldibereko bi prestazio atera behar. Prestazio horiek bateragarriak izateko, langabeziagatiko prestazio kontributiboak ezintasunaren ondoren betetako enplegu bateragarria galtzeak sortutako beharrizan-egoera estali behar du. Hori dela eta, legez eskatutako gabealdia betetzeko, EIOren ondorengo kotizazioak bakarrik zenbatu behar dira. 

Nolanahi ere, 52 urtetik gorakoentzako sorospenari dagokionez, ez da berdina gertatzen; izan ere, kontuan hartu behar da hamabost urteko kotizazio-baldintza ez dela sorospena eskuratzeko beharrezkoa den gabealdi gisa diseinatuta agertzen; aitzitik, eskaera egiteko unean Gizarte Segurantzaren sisteman edozein erretiro-pentsio kontributibo eskuratzeko baldintza guztiak, adina izan ezik, betetzeko eskakizunaren isla da.  

Horrenbestez, kasu honetan heldu behar diogun gabealdia GSLOren 205.1.b) artikuluan araututakoa da, hau da, erretiro-pentsioaren berezko gabealdia (hamabost urte), eta ondorio horietarako, pertsonaren lan-bizitzan egindako kotizazio guztiak zenbatu behar dira, EIO baten aurrekoak izan arren.  

Auzitegi Gorenak argudiatzen duenaren arabera, 52 urtetik gorakoentzako sorospena ematea eta hark irautea, hain zuzen ere, etorkizunean erretiroa hartzearekin lotuta dago, eta langabezian dagoen onuradunaren beharrak asetzeko balio du 52 urtetik aurrerako bizitzako aldi horretan, erretiroa hartzeko eskubidea duen arte. Hori dela eta, erretiroaren berezko gabeziaren baldintza hori ezin da bihurtu 52 urtetik gorakoentzako sorospenaren berezko gabezia, aldaketa hori sistemaren logikaren aurkakoa izango litzatekeelako. Hain zuzen ere, horregatik, 52 urtetik gorakoentzako sorospena jasotzeak, beste kasu batzuetan ez bezala, berarekin dakar erakunde kudeatzaileak erretiroaren kontingentziagatik kotizatzea. 

Laburbilduz, ondorioztatzen da ez dagoela arrazoirik 52 urtetik gorako langabearen egoera babestu gabe uzteko legez aurreikusitako erretiroaren zain dagoen egoera horretan, betiere 52 urteko adin horretara iristean behar besteko gabealdia badu bere lan-bizitzan zehar etorkizuneko erretiroari probetxua ateratzeko. Horretarako, EIOren aurreko kotizazioak nahiz ondorengoak zenbatuko dira, baldin eta kasu bakoitzean aplikatu beharreko gainerako baldintzak betetzen badira, bereziki sorospena aitortu ondorengo erregimenari eta, hala badagokio, errenten mugari dagozkionak. 


Andrea Fernández Pérez 

Mutualiako lege-aholkularitzako abokatua      

-(e)an bidalia

Autoen, motorren, bizikleten eta patineteen arteko bizikidetza: bide-segurtasunaren oraingo erronka. 

vialjunio26

Hiri-mugikortasuna eraldaketa sakona izaten ari da. Kaleetan, gaur egun, autoak, motozikletak, bizikletak eta mugikortasun pertsonalerako ibilgailuak —hala nola patinete elektrikoak— elkarrekin dabiltza. Errealitate berriak behartzen gaitu bide-segurtasuna birplanteatzera; hain zuzen ere, ikuspegi pedagogikoago, jasangarriago eta desplazamendu-ohitura berriei egokituago batetik. 

Erronka nagusietako bat da oso bestelako abiadurak, neurriak eta babes-mailak dituzten erabiltzaileen arteko bizikidetza. Auto baten gidariak segurtasun-karrozeria dauka; txirrindulariak eta patinete-erabiltzaileak, berriz, bereziki zaurgarriak dira inpaktuen edo maniobra okerren aurrean. 

Halaber, bizikleten eta patineteen erabilera handiagoak zaintza- eta kontzientziazio-kanpainak indartzea ekarri du. Bilboko hirian, besteak beste, Udaltzaingoak berariazko kanpainak egiten ditu bizikleten eta mugikortasun pertsonaleko ibilgailuen zirkulazioa kontrolatzeko, batez ere harrapaketak prebenitzeko eta oinezkoekiko bizikidetza hobetzeko.  

Arriskuaren pertzepzioa da beste alderdi kezkagarri bat. Erabiltzaile askok ez dituzte oinarrizko zirkulazio-arauak oraindik ezagutzen edo jokabide arriskutsuak minimizatzen dituzte (adibidez, mugikorra erabiltzea, espaloietan ibiltzea, aurrerapen okerrak eta alkohola nahiz drogak kontsumitzea). Gasteizen, Udalak gazteentzako kanpainak bultzatu ditu bizikletak eta patineteak substantzien eraginpean gidatzearen arriskuez ohartarazteko, eta gogorarazi du erabaki inpultsibo batek ondorio itzulezinak izan litzakeela.  

Eusko Jaurlaritzaren zirkulazioko istripuei buruzko estatistika-sailak emandako azken urteko datuetan oinarrituta, ikusten dugu Araban (Gasteiz) patineteetan izandako istripuek hazkunde argia eta kezkagarria izan dutela; hala bada, 167 zauritu izan dira (2024an baino % 12,8 gehiago), eta haietatik 18 larriak izan dira (% 200 gehiago). Bizikleten istripu kopurua egonkorragoa da, baina hazkunde orokorraren ildotik.  

Gipuzkoan (Donostia) ere ikusten da patineteen istripuen hazkundea. Donostian 40 istripu izan ziren 2024an, eta 19 2025eko lehen hilabeteetan (9 zauritu). Kasu larriak izan dira, baita hildakoren bat ere. Bizikletetan, ordea, istripu-tasa apala-moderatua dago. 

Bizkaian (Bilbo eta inguruan) ere badago patinetetan izandako istripuen goranzko joera (harrapatze eta herritarren kexa gehiago). Bilbon, 2025ean, nabarmentzekoa da gehiago direla patineteei jarritako isunak, lehen aldiz, bizikletei jarritakoak baino, eta zenbait harrapatze ere izan direla. Bizikletetan ere badago hazkundea erabilera handitzearen ondorioz. 

Laburbilduz, mugitzeko era berri horien istripuak asko handitu dira, batez ere hiriburuetan. 

Bizikidetza hobetuko bada zenbait mailatan jardun beharra dago. Lehenik, funtsezkoa da bide-heziketa adin goiztiarretatik bultzatzea, eta begirunea, enpatia eta aurrerapena sustatzea. Bide-segurtasunean ez du eraginik bakarrik arauak ezagutzeak, erabiltzaile guztiek eremu bera partekatzen dutela ulertzeak ere badu eraginik. 

Bigarrenik, hiri-azpiegiturak egokitzen jarraitu behar da. Bidegorri seguruak, bizitegi-zonak, 30 guneak eta ongi seinaleztatutako eremuak sortzeak gatazkak gutxitzen laguntzen du, bai eta hiriko joan-etorrien segurtasuna hobetzen ere. Hainbat azterlanek nabarmentzen dutenez, hiri-inguruneetan trafikoa baketzeak eta abiadura gutxitzeak istripuen larritasuna nabarmen murrizten dute.  

Azkenik, etengabeko prestakuntza eta sentsibilizazio-kanpainak funtsezkoak izango dira oraindik mugikortasunaren erronka berriei aurre egiteko. Autoen, motorren, bizikleten eta patineteen arteko bizikidetza ez da hiri-espazioa eskuratzeko borrokatzat hartu behar, baizik eta hezkuntzan, begirunean eta prebentzioan onartutako erantzukizun partekatutzat. 

 

Informazio-iturriak 

-(e)an bidalia

Tabakorik Gabeko Mundu Eguna 

tabaquismo 2026

Tabakorik Gabeko Mundu Eguna ospatzen da maiatzaren 31n, herritarrei tabako-kontsumoaren arriskuak ezagutarazteko eta kontsumoa murrizteko politika eraginkorrak sustatzeko. Data horretan, hainbat antolakundek, esaterako, OMEk, sentsibilizazio-kanpainak bultzatzen dituzte, erretzeari uztearen, ohitura hori utzi nahi dutenei laguntzearen eta hurrengo belaunaldiak tabakoaren eragin kaltegarrietatik babestearen garrantzia nabarmentzeko. 

Hori horrela, OMEk 2026rako leloa aurkeztu du berriki: «Ken diezaiogun mozorro erakargarria: nikotina eta tabakoarekiko adikzioari kontra egitea». Helburua da ikusgarri egitea industriak zer-nola berrasmatu eta azalberritzen dituen bere produktuak, belaunaldi berriak erakartzeko, batik bat gazteak. Kanpainak marketineko estrategiei erreparatzen die; produktu berritzaile gisa aurkezten dituzte zigarreta elektronikoak, nikotina-poltsak edo nikotina sintetikoko gailuak, baina, egiatan, adikzioari eusten laguntzen dute. 

Erretzeari utzi nahi dioten pertsonei laguntzeko, Osakidetzak eraginkortasun frogatuko metodoak erabiltzen ditu, eta aholkularitza, ikasmaterial eta tratamendu-programa zenbait eskaintzen ditu, hala presentzialak nola urrunekoak edo mistoak. Baliabide horiei esker, pertsona bakoitzaren beharretara egokitutako laguntza ematen da, eta tabakismoaren prebentzioa indartzen, osasun publikoa hobetzeko neurri giltzarria da eta. 

Tabakismoaren prebentzioa – Osasun Eskola 

-(e)an bidalia

Maiatzaren 28a: ondo jatea osasuna zaintzea ere badela gogoratzeko aukera 

nutricion-mutualia-2026

Maiatzaren 28an Nutrizioaren Espainiako Eguna ospatzen da. Jardunaldi horren helburua da herritarrak sentsibilizatzea elikadura orekatua eta bizi ohitura osasungarriak izateak duen garrantziari buruz, gaixotasunak prebenitzeko eta bizi-kalitatea hobetzeko oinarriak direnez. 

Ospakizun soila izan beharrean, data horrek jaten dugunaren eta gure ongizatearen arteko zuzeneko harremanari buruz hausnartzera gonbidatzen gaitu. Nutrizio egokia izatea eta jarduera fisikoa erregulartasunez egitea lagungarriak dira immunitate-sistema indartzeko eta osasun-arazo jakin batzuk prebenitzeko, esaterako, obesitatea, diabetesa eta gaixotasun kardiobaskularrak. Gainera, malnutrizioan jartzen du arreta, malnutrizio forma guztietan, desnutriziotik hasi eta gainpisuraino. 

Elikatzea ez da soilik behar biologiko baten ondorio; gure ohituren, lehentasunen, emozioen eta bizi garen ingurunearen parte ere bada. Horregatik, nutrizio osasungarriaz hitz egitea elikagai gomendagarriak zerrendatzeaz baino harago doa. Alegia, kontuan izan behar da zer-nola hautatzen dugun jaten duguna, zer oztopo topatzen ditugun egunerokoan eta zein aldaketa errealista egin ditzakegun gure elikadura modu iraunkorrean hobetzeko. 

Gaur egun, oso elikadura-eredu desberdinei jarraitzen diegu, eta horien kalitatea, neurri handi batean, dietan nagusi den elikagai motaren eta kontsumo-maiztasunaren araberakoa da. Testuinguru horretan, funtsezkoa da informazio argia, erabilgarria eta ebidentzian oinarritua ematea, herritarrei erabaki osasungarriagoak hartzen laguntzeko, bai erosketetan, bai elikagaien prestaketan. 

Helburu horrekin, nutrizio-hezkuntzako baliabideak funtsezko hainbat alderditan ardaztu ohi dira: elikadura orekatuaren oinarriak azaltzea, gizarteak eta kulturak gure hautuetan duten eragina aztertzea, erosketa- eta sukaldaritza-trebetasunak hobetzea, eta askotan euskarri zientifikorik gabe zabaltzen diren mitoak desmuntatzea. Autoebaluaziorako tresnak ere oso erabilgarriak dira, aukera ematen baitute hobetu daitezkeen ohiturak identifikatzeko eta aldaketa pertsonalizatuak sustatzeko. 

Elikadura hobetzeak ez du eraldaketa erradikalik eskatzen, erabaki zehatz eta iraunkorrak baizik. Gatza eta azukrea murriztea, ur gehiago kontsumitzea, elikagai freskoak lehenestea eta janariak hobeto planifikatzea neurri errazak dira, eta eragin nabarmena izan dezakete. Garrantzitsuena da jarraitutasunez eta malgutasunez aurrera egitea, perfekzioa bilatu gabe, baizik eta ohitura osasungarriagoak eta errealistagoak. 

Mutualiak elikadura osasungarriari buruzko eskuliburu bat ere badu , atal berriekin, elikaduraren hainbat alderdi lantzen dituena, hala nola Nutrizio estrategiak I eta Nutrizio estrategiak II.  

-(e)an bidalia

Mutualex-Kontsulta juridikoa 2026ko Maiatza

consulta

LANGILE BATEK FAMILIARTEKO BATEN OSPITALERATZEAGATIK EDO GAIXOTASUN LARRIAGATIK EMATEN DEN BAIMENA IZATEN JARRAI DEZAKE (LEren 37.3.b art.) FAMILIARTEKOAK MEDIKU-ALTA JASOTZEN EZ DUEN BITARTEAN? 
 
ETA BADU HORRETARAKO ESKUBIDERIK OSPITALEAN ALTA EMAN ONDOREN ESKATZEN BADU? 

Bi kontsulten erantzuna Audientzia Nazionalaren 2026ko otsailaren 19ko Epaian dago (err.-zk.: 415/2025). 

Lehenengo galderari dagokionez, hona hemen erantzuna: bai. Langileak ospitaleratzeagatiko edo gaixotasun larriagatiko baimena hasita badu, legez edo konbentzionalki aurreikusitako egunak bete arte har dezake, senideak ospitaleko alta jaso duen arren, betiere medikuak alta eman ez badio eta zaintza beharrak irauten badu. 

Auzitegi Nazionalaren arabera, ospitaleko altak ez du automatikoki iraungitzen baimena; hortaz, garrantzitsuena da familiartekoaren zaintza justifikatzen duen egoerak jarraitzea. Gainera, baimenak arauak ezarritako iraupena du —bost egun Langileen Estatutuan— eta ezin da aldez aurretik murriztu senidea ospitaletik ateratze hutsagatik. 

Bigarren galderari dagokionez, hona hemen erantzuna: ez. Langileak ezin du Langileen Estatutuaren 37.3.b) artikuluko baimena lehenengoz hasi familiartekoari ospitalean jada alta eman diotenean eta etxean zaintzeko beharra bakarrik dagoenean. Ospitaleratzea (edo gaixotasun larria/etxeko atsedena hartzea behar duen ebakuntza) da baimenaren gertaera eragilea; ospitaletik atera ondorengo zaintzak behar izate hutsak, gertakari horretatik isolatuta, ez du baimen autonomorik sortzen. 

Jesús Escartín Azlor 

Mutualiako lege-aholkularitzako abokatua      

-(e)an bidalia

Mutualex epaia 2026ko Maiatza

sentencia

AUZITEGI GORENAREN EPAIA, 2026KO MARTXOAREN 12KOA (ERREKURTSOA: 3351/2024) 
LANALDI PARTZIALEKO ETA ALDIZKAKO LANGILE FINKOEN EZINTASUNAGATIKO PRESTAZIOAREN OINARRI ARAUTZAILEA 

Auzitegi Gorenak (AG), 2026ko martxoaren 12ko 270/2026 Epaian (3351/2024 Errekurtsoa), finkatu eta argitu egin zuen nola kalkulatzen den aldi baterako ezintasunaren (ABE) prestazioaren oinarri arautzailea lanaldi partzialeko eta aldizkako langile finkoetarako, eta ezarri da honela kalkulatu behar dela: prestazioaren gertakari eragilearen egunaren aurreko hiru hilabeteetako kotizazio-oinarrien batez bestekoa hartuta. 

Eztabaidatutako auzia zen ea lanaldi partzialeko aldizkako langile finko baten lan-istripuaren (LI) ondoriozko ABEren prestazioaren oinarri arautzailea lan-istripuaren (prestazioaren gertaera eragilea) aurreko hiru hilabeteetako kotizazio-oinarrietatik ateratzen zen edo lan-istripuaren eguneko kotizazio-oinarria hartu behar zen. 

Gizarte Segurantzarekin kolaboratzen duen mutualitateak, hasiera batean lan-istripuagatiko ABEren prestazioa aitortu zion hizpide dugun langileari, eta lan-istripua izan zuen eguneko kotizazioa bakarrik hartu zuen kontuan. Ondoren, erakunde kolaboratzaileak oinarri arautzailea berrikusi eta birkalkulatu zuen, ulertzen baitzuen prestazioaren gertakari eragilearen egunaren aurreko hilabeteetako kotizazio-oinarriaren batez bestekotik ateratzen zela. Hori horrela, langileak 18.574,71 euro itzuli behar zizkien guztira. 

Langilea enplegu-aniztasuneko egoeran zegoen, enpresa batean lanaldi osoko kontratu mugagabea zuen, eta, aldi berean, beste enpresa batean afiliatuta eta alta emanda zegoen aldizkako kontratu mugagabe finko batekin eta lanaldi partzialarekin. Bere aldizkako lan finkoari dagokionez, enpresan txandakako dei, alta eta baja irregularrak eta ez-jarraituak zituen, egun jakinetan errepikatzen ez zirenak.  

Horri dagokionez, 2018ko azaroan, bigarren enpresa horretan 2018ko azaroaren 3an eta 18an deiak, altak eta bajak egin zirela dago jasota, eta azken egun horretan, hain zuzen ere, 2018ko azaroaren 18an, langileak lan-istripua izan zuen eta mediku-baja hartu zuen.  

Mutualitateak ABEren prestazioa aitortu zion langileari 89,67 euroko prestazioaren eguneko oinarri arautzailearen arabera, lan-istripua eduki eta mediku-baja eragin zuen 2018ko azaroaren 18ko lanaldi zehatz horren kotizazioari zegokiona, baina, ondoren, kalkulua zuzendu zuen, aplikatu beharrekoa lan-istripuaren aurreko hiru hilabeteetako kotizazio-oinarrien batezbestekoa zela iritzi ziolako, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren (GSLO) 245. artikuluan ezarritakoa aplikatuz, GSLOren 248.1.c) artikuluan ezarritakoarekin lotuta. Artikulu horretan arautzen da lanaldi partzialeko kontratua edo aldizkako kontratu finkoa duten langileen ABEren prestazioaren kalkulua.  

Orduan indarrean zegoen GSLOren 248.1.c) artikuluaren idazketaren arabera (2025/03/31ra arte), lanaldi partzialeko kontratua edo aldizkako kontratu finkoa zuten langileentzat eguneko oinarri arautzailea honela kalkulatzen zen: egiaztatutako oinarrien batura (gertaera eragilearen aurreko hiru hilabeteetan gehienez) zati aldiko egun naturalak. 

2025/04/01az geroztik, GSLOren 248.1.c) artikuluak (11/2024 ELDn ezarritako idazketa berriaren arabera) zehazten du hiru hilabeteak gertakari eragilearen aurreko hilabetearen aurrekoak izan behar dutela. 

Auzitegi Gorenak, GSLOren 248. artikulua aztertu ondoren, azpimarratu du manuak denboran zehar eutsi diola gehienez gertaera eragilearen aurreko hiru hilabeteen erreferentziari. 

Araudi hori aplikatuz, lanaldi partzialeko edo aldizkako langile finko baten ABEren prestazioaren eguneko oinarri arautzailea honela kalkulatzen da: gertaera eragilearen aurreko hiru hilabeteetako kotizazio-oinarrien batura (2018/11/18) zati aldiko egun naturalak. Horrenbestez, eztabaidatutako kasuan 1.169,91 euro (2018ko abuztuko 206,93 € + 2018ko iraileko 407,66 €+ 2018ko urriko 555,32 €) zati aldi horretako 73 egun natural (lehenengo deia eta enpresako alta abuztuan izan baitziren, 2018/08/20an) egin behar da. Hori horrela, ABEren prestazioaren eguneko oinarri arautzailea eguneko 16,03 eurokoa zela ateratzen zen. 

Mutualitatearen argudioarekin bat etorriz, Auzitegi Gorenak ondorioztatzen du ABEren prestazio ekonomikoaren helburua dela jasotzeari uzten zaizkion soldata-errentak ordezkatzea, baina ez errenta horiek arbitrarioki hobetzea edo kaltetzea; izan ere, lortu nahi dena eta egokia dena da prestazioa langilearen lan-errealitatera egokitzea. Izan ere, ABEren prestazio ekonomikoaren izaera eta helburua da langile bat, gaixotasun edo istripu bat dela eta, aldi baterako lan egiteko ezinduta dagoenean eta osasun-laguntza behar duenean gertatzen den diru-sarrerarik eza berdintzen saiatzea. Prestazio hori, gainera, bajan dagoen egun natural guztietan ordaintzen da, eta ez soilik lan egitea legokiokeen egunetan.  

Azken finean, ABEren sorospen ekonomikoa prestazio bat da, eta helburu du langilearen soldata edo ordainsaria ordezkatzea, gutxienez zati batean, langilea lan egiteko aldi baterako ezinduta dagoen bitartean, baina ez du helburu ordainsari hori hobetzea; izan ere, ez da koherentea mediku-bajak lanean jaso ohi den hileko ordainsaria areagotzea.  

Prestazioak soldata ordezkatu behar du, ez hobetu, eta aztertutako kasuan, hasieran aplikatutako eguneko 89,67 euroko oinarri arautzailea mantenduz gero, ekonomikoki errentagarriagoa izango litzateke mediku-bajan egotea lanean aritzea baino, eta dagokiona da kontuan hartzea prestazioaren gertaera eragilearen egunaren aurreko hiru hilabeteetako kotizazio-oinarrien batezbestekoa hartuta ateratzen den eguneko 16,03 euroko batezbestekoa. 

Auzitegi Gorenak ezetsi egin du langileak aurkeztutako errekurtsoa, eta berretsi egin du Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiaren 2024ko apirilaren 2ko Epaia, ABEren prestazioaren oinarri arautzailea eguneko 16,03 euro dela ezartzen duena, eta irmoa da langileak mutualitateari 18.574,71 euro itzultzeko betebeharra. 

Aitor Lecumberri Ruiz 

Mutualiako aholkularitza juridikoko lege-teknikaria      

-(e)an bidalia

Ikas-ekinezko prestakuntzaren kontraturako kostu finantzagarriak eguneratzea 

formacion online

Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoak (SEPE) ikas-ekinezko prestakuntzako kontratuei lotutako prestakuntza finantzatzeko modulu ekonomikoak eguneratu ditu. Neurriaren helburua hezkuntza-kalitatea bermatzea da, hamar urte baino gehiago zenbatekoak aldatu gabe egon ondoren.   

Hobari-zenbateko berriak 

Orduko eta parte-hartzaileko kostuei % 26,7ko igoera aplikatu zaie (2013tik 2025era arteko KPIaren aldakuntzan oinarrituta):   

Aurrez aurreko modalitatea: 10,1 euro/ordu (lehen 8 €).   

Urrutiko modalitatea/teleprestakuntza: 6,3 euro/ordu (lehen 5 €).   

Indarraldia eta aplikazioa 

Indarraldiaren hasiera: Zenbateko berriak 2026ko ekainaren 1etik aurrera aplikatuko dira (BOEn argitaratu eta hurrengo hileko lehen egunean).   

Aplikazioa: Pizgarrietarako eskubidea duten kontratuetarako Gizarte Segurantzako kotizazioetako hobarien bidez baliatu ahal izango dituzte enpresek zenbateko berriak. 

2026. urteko 112 zenbakiko BOEren 10031 xedapena